- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
I.
1.
przynosić, (po)dawać;
inferre, adferre (saec.
XV
ex. -XVI).
N.
remedia
stosować, aplikować; administrare
DŁUG. Op. p. 31 : de malo ... in plures grassante tecum loquor remediaque i-o.
Ib. p. 59 : remedium, quod medicinali censura ab episcopo i-batur.
Ib. p. 99 : vis morbi non proficientibus omnibus, quae i-bantur, remediis extinguit aegrotum.2. wkładać, kłaść, wrzucać; inicere, immittere, imponere, infligere (saec. XV- XVI). Constr. ad 1-2:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad.
c.
sq.
in
c.
acc.
3.
przyjmować (pokarm);
(cibum) sumere (saec. XV-XVI).
II.
refl.
1.
wchodzić dokądś; se
conferre, inire (in aliquid).
2.
zabierać się do czegoś, zajmować się czymś; alicui rei
operam dare, aliquid facere, exercere
DŁUG. Op. p. 259 : calefactioni deinde et purgationi stubarum et camerarum se i-sit.
Id. Hist. V p. 6 : videri sibi immaturum tempus, quo vel de assumendo vel gubernando regno Poloniae se deberet i-re.
3.
(in malam partem) narzucać się, pchać się do (zdobycia)
czegoś (zwł. posiadłości,
godności), wtrącać się, mieszać do czegoś; se alicui rei admiscere, immiscere,
interponere, obtrudere, inferre,
aliquid (contra legem, vi)
petere.
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad.
c.
sq.
de:
KodWp II p. 460 (a. 1334) : abrogatis prorsus omnibus aliis, si que se forte de dicta hereditate ... consignanda temere i-serint.
CodVit p. 554 (a. 1422) : rex Polonie de illius ... expedicione nec consiliis neque impensis se i-sit.
d.
sq.
in
c.
acc.
e.
sq.
inter:
CorpJP II I p. 448 (a. 1519) : duobus insimul contendentibus ... mulier inter eos se i-serit ad dirimendam seditionem.
f.
sq.
inf.
ZabDziej II p. 181 (a. 1484) : confessus est, quod die solis ... in domo ... canonicorum notarium publicum se fieri i-sit in causa Clementis baccalarii.
4.
simili sensu
de (in) aliqua re
wchodzić
bezprawnie w posiadanie czegoś; in alicuius
rei possessione (contra legem,
vi) collocari
KodWp III p. 520 (a. 1382) : iuravit ipsa beneficia ... non repetere ... nec se de illis aliquatenus intromittere neque se in eis ... i-re quovismodo.
StPPP VIII p. 261 (a. 1388) : nichil i-o me de hereditate in Zigartouicz, sed tantum requiro in ea pecunias meas.
Ib. p. 361 (a. 1390) : Visko non debet i-re se de medio kmethone in Pssari, contumaciter in eo Nicolao optento.Ita passim. Eodem sensu
a.
abs.
(?)
AKapSąd II p. 246 (a. 1465) : omnes vicini i-serunt se et rapuerunt frumenta de campo.
b.
sq.
dat.
CodVit p. 198 (a. 1409) : promiserunt se eodem ([i. eidem) castro] non velle i-re, attamen ... de ipso se i-serunt.
c.
sq.
ad :
StPPP XII p. 421 (a. 1496) : nobiles i-serunt se ad multa.
AKapSąd III p. 260 (a. 1497) : ne se ... ad ea i-rent, que sunt monasterii, mellificia.Ita saepius.
d.
sq.
in
c.
acc.
CodEp III p. 117 (a. 1462) : quod ipsi ... se i-sissent et intromissent in census, proventus etc.
5.
singulare
pro aliquo
trzymać czyjąś stronę?
alicui fovere?
UrkBBr p. 225 (a. 1287) : qui Adam se magis pro duce Wratislaviensi, quam pro nostra ecclesia i-bat.
III.
1.
pokazywać, okazywać, ukazywać, narażać, wystawiać;
offerre, obicere, monstrare, exhibere (saepe
refl. ;
pass. fere i. q. być, powstawać; esse,
fieri).
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad.
c.
sq.
dupl.
acc.
d.
sq.
in
c.
acc.
2.
a.
wbijać (w pamięć), wkładać, nakładać;
inculcare, imponere,
v.
gr. aliquid animo, auribus, menti, oculis et
abs.
Item
apud aures :
DŁUG. Hist. II p. 204 (= III p. 226 ed. nov.): hostes ... de eo criminstiones ... apud aures Cunradi ... i-bant.
b.
przytaczać, wspominać, wymieniać, wypowiadać;
in sermonem inferre, commemorare, proferre.
N.
fere i. q. doradzać;
suadere
Tom. VI p. 320 (a. 1523) : quidquid nobis suffragiis senatus in tota ea re Danica i-tum et suasum fuerit, id vobis ... significabimus.
Inde
dissuasionem
odradzać; dissuadere
DŁUG. Hist. II p. 310 (= IV p. 58 ed. nov.): pontifices Poloniae parum fideliter ... existimabat dissuasionem i-isse.
N. constr.
α.
sq.
oratione recta.
β.
sq.
acc.
c.
inf.
(saec.
XVI).
γ.
sq.
ut
(saec.
XVI).
c.
zarzucać, wyrzucać;
obicere, exprobrare (saec.
XVI).
2.
przynosić, powodować, wywoływać, sprawiać;
inferre, afferre, ferre,
efficere.
Constr.
a.
sq.
dat.
personae.
b.
sq.
ut:
FormJ p. 19 : ut ergo ad persequendos ... hostes ... insurgam, racionalis hec necessitas i-it et me ad hoc dolor iustus impellit.
DŁUG. LibBen I p. 512 : doctoribus ... i-itur necessitas, ut ... lectiones ... expleant.
IV.
singularia
1.
wykonywać; agere, gerere
CodSil II p. 126 (a. 1315) : nullus invitus operas suas i-re regulariter tenetur.
Lites II p. 173 (a. 1413) : qui operas i-it in negocio ad eum non spectante, suspectus est.
DŁUG. Hist. V p. 564 : satrapa ... in Carniolam transgressus inopinatam excursionem i-ns.
2.
popełniać; committere,
patrare
ArPrawn I p. 17 (saec. XV in.in) : citacio contra presbiterum furem et sedicionem ac traditionem i-ntem.
RHist I p. 291 (a. 1537) : quisquis ... scelestum i-it factum.