General
Full Entry
More

INEO

Grammar
  • Formsineo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ire, -ii -ivi, -itum
  • Part of Speech
Meaning Outline
  • I. intrans.
    • 1. propr. ingredi, intrare.
    • 2. transl. incipere
      • α. + super alium (denuo) alicui litem vel vim inferre
      • β. + ad aliquid inchoare, suscipere
    • 2. + ineundo et redeundo:
  • II. trans.
    • 1. propr. venire, advenire aliquo (saec. XV-XVI).
      • α. + viam universae carnis mori
      • β. discedere
    • 2. transl.
      • a. incipere, inchoare, suscipere
      • b. constituere, contrahere, facere, instituere
        • α.
        • β.
        • γ.
      • c. + consilium (rationem) capere.
      • d. + calculum (computationem, rationem) facere, computando invenire (saec. XV-XVI).
      • e. pati, subire.
      • f. + gratiam comparare, accipere (saec. XVI)
      • g. i. q. coire (saec. XVI).

Pełne hasło

INEO, -ire, -ii s. -ivi, -itum s. innitum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
[3. sg. con. praes, act. iniat:
Lites I p. 430 (a. 1320) : nullus ... fedus amicitie ... cum inhabitatoribus ... iniat.
3. sg. con. impf. act. inieret infra 34. part. praes. iniens:
Lites II p. 323 (a. 1413) : iniens in loca et stationes.
AGZ XII p. 8 (a. 1436) : Katherina ... et Johannes ... amicalem inientes compositionem.
Ita saepius, cf. Th. VII 1,1294,76. gerund. iniendum:
Dogiel I p. 13 (a. 1461) : conditiones, quibus foedus... iniendum foret.
ineandum:
DokMp II p. 358 (a. 1441) : via ad ineandum ... difficilis transitu.]
I. intrans.
1. propr. wchodzić, wstępować, wjeżdżać; ingredi, intrare.
N. iur.
ad aliquem sensu subobscuro in textu corrupto
ZabDziej I p. 110 (a. 1486) : tunc ambo inerunt ad dominum suum, et dominus fecit advocatum, et advocatus convixit mane ambo ad nos.
Constr.
a. sq. ad.
b. sq. in c. acc.
2. transl. zaczynać się, rozpoczynać; incipere (de aetate, anno sim.).
N. locut.
α. super alium zaczynać (na nowo) z kimś spór; (denuo) alicui litem vel vim inferre
AGZ XII p. 77 (a. 1440) : quicunque inieret super alium seu incipiet, iste debet dari (sic )XX marcas.
Cf.
β. ad aliquid przystępować, zabierać się do czegoś; inchoare, suscipere
APozn II p. 153 (a. 1485) : si ... Johannes ... ad meliorationem dictarum hereditatum i-re velle ... admitti debet de iure.
2. fere i. q. verbum simplex ire, praec. in locut. ineundo et redeundo:
KodPol III p. 209 (a. 1340) : ut cives ... a solutione thelonei in Cracow ... i-ndo et redeundo sint liberi.
MatLub p. 13 (a. 1453) : omnes de Lublin et de Russia ... debent ire per Sandomiriam i-ndo et redeundo et simillime debent mercatores de Magna Polonia transire eundo et redeundo versus Lublin et Russiam.
II. trans.
1. propr. wchodzić, przychodzić dokądś; venire, advenire aliquo (saec. XV-XVI).
N. locut.
α. viam universae carnis umrzeć; mori
KodMp IV . p. 55 (a. 1396) : si ... nos ... vniuerse carnis viam i-re contingerit egs.
β. odejść skądś oddalić się; discedere
ArHist V p. 121 (a. 1454) : seducta malorum hominum iniquo consilio Iachna ... cum Petro ... i-erat vias.
Cf. supraIII 1129,28 sqq.
2. transl.
a. zaczynać coś, rozpoczynać, podejmować, wszczynać, przystępować do czegoś; incipere, inchoare, suscipere, v. gr. bellum, fugam (vulgo), litem sim.; item magistratus, honores sim.
N. iur.
iudicium (iustitiam) contra (super) aliquem występować sądownie przeciw komuś; litem alicui movere
KsgGrWp II p. 289 (a. 1399) : si fuerit maritus ... inventus ... circa suam uxorem ... et si dicta uxor non i-erit justiciam contra maritum suum, extunc tenetur in solvendis pro suo marito.
KsgSądWar p. 39 (a. 1467) : super quem nullus surrexit i-re iudicium et super ipsum conquerere.
b. zawierać, nawiązywać, dokonywać; constituere, contrahere, facere, instituere v. gr.
α. arbitrium, compositionem, concordiam, condicionem, contractum, foedus, pacem, pactum, unionem sim.
β. matrimonium, sponsalia sim., item amoris nexum ( ZabDziej III p. 509, a. 1498).
γ. praeterea commutationem ( PommUrk V p. 466, a. 1319 et saepius), concambium ( ib. II p. 12, a. 1254 et saepius), divisionem ( DŁUG. Hist. III p. 264 et saepius), emptionem ( KodWp III p. 168, a. 1360) , forisationem ( ib.) forum ( LhnUrk II p. 321 . a. 1397 et saepius), permutationem ( KodWp II p. 12, a. 1288 et saepius), resignationem ( ib. III p. 99, a. 1358 et saepius), venditionem ( ib. p. 138, a. 1359).
c. consilium (rationem) podejmować (decyzję), postanawiać; capere.
d. calculum (computationem, rationem) dokonać (rachunku), policzyć; facere, computando invenire (saec. XV-XVI).
e. (res graves vel periculosas) cierpieć, doznawać, ulegać; pati, subire. Nescio an huc quoque pertineat textus obscurus
TPaw III p. 459 (a. 1399) : quam partem bonorum obligatam ... Precslaus tenebit ... quocunque casu eius uxoris predicte detrimento corporis i-to, a festo Natiuitatis ad aliud, usque sue pecunie plenarie non fuerint persolute.
f. gratiam pozyskiwać, zaskarbiać; comparare, accipere (saec. XVI).
g. obcować płciowo; i. q. coire (saec. XVI).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)