- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
- K.
I.
propr.
A.
trans. pochylać,
nachylać, schylać, zginać; declinare, pronum facere,
inflectere.
Glossa
Pol.
RFil XXV p. 150 (saec. XV med.med) : i-vit «nalomyl» (i. infregit ).Praec. a. partes corporis (caput, frontem, genua).
N.
femora mulieribus:
SSrSil I p. 368 (a. 1482) : hic ... pater ... i-vit ... ut alter Salomon, femora sua mulieribus (cf. Vlg. Eccli. 47, 21 ).
B.
intrans.
(item refl.
et mediopass.).
1.
pochylać się, kłaniać, klękać; pronum fieri, inflecti, genua flectere.
Occ.
składać pokłon; cervice prono
reverentiam exhibere
HistTart p. 89 : eidem idolo i-ant ad meridiem quasi deo.Inde: uznać się czyimś poddanym; se alicui obnoxium significare
GALL p. 110, 11 : ipse quoque dux Pomoranorum adveniens Bolezlauo i-vit eiusque residens (ed. residentis) equo se servicio et milicie deputavit.
Ib. p. 115, 3 : ipse dux Bolezlauuo primus omnium i-vit (cf. ChrPP p. 462).
b.
quieti
kłaść się na spoczynek; cubitum ire.
c.
zapadać się, opadać; demitti,
ruere (de aedificiis, ponte).
2.
(de
die
sim.) skłaniać się, chylić ku końcowi;
vergere.
3.
kierować się, iść w jakimś kierunku; se vertere, iter
aliquo capere.
II.
transl. et in
imagine
A.
trans.
1.
skłaniać, przychylać; acclinare, v.
gr.
animum, auditum, aures;
item compassionem animi (
KADŁUB.
p. 204
)
, cor (ad aliquid faciendum:
ArHist XI
p. 161, saec.
XV med.med).
N.
appellationem diei dominicae (a primis introitus verbis
inclina Domine aurem tuam
Vlg.
Ps. 16,7 et alibi)
RachJag p. 35 (a. 1389) : dominica I-a Domine.
Item de
collecta :
KodUJ II p. 141 (a. 1454) : imponendo ... memoriam pro anima nostra per collectam I-a.
Ib. IV p. 130 (a. 1533) : missa ... pro defunctis cum collecta I-a vel Propitiare.Occ. servitium świadczyć; praestare
PommUrk IV p. 86 (a. 1303) : ob servicium ipsorum speciale ... nostre matri ac nobis multifariter i-tum.
2.
kierować coś, zwracać; convertere,
dirigere, intendere,
v.
gr.
oculos, faciem
sim.; item admirationem alicuius in se (
DŁUG.
Hist. I p. 386 = II
p. 150
ed. nov.
).
3.
odmieniać na gorsze, doprowadzać do upadku;
in peius commutare, in discrimen
(casum) adducere.
4.
a.
nakłaniać, zmuszać, przekonywać, zachęcać;
adducere, impellere, hortari.
b.
spowodować, wywołać, sprowadzić; efficere, provocare, creare.
B.
intrans.
(item refl.
vel mediopass.)
1.
a.
skłaniać
się ku czemuś, przychylać, sprzyjać;
propensum esse, indulgere,
favere, studere.
b.
przybierać jakiś obrót, przechylać się w jakąś stronę; evenire, in
aliquid verti.
N. de
alea (
Tom. V
p. 372,
a. 1521
:
brevi ... conjici poterit, quorsum hec alea i-vit),
simili sensu de
fortuna (
DŁUG. Hist. IV p. 54 : ambiguum erat, in quam partem i-ret fortuna).
2.
kierować się, zmierzać w jakimś kierunku,
dążyć; se dirigere,
tendere.
N.
ad devia
i. q. declinare
AAlex p. 455 (a. 1505) : Prussiani subditi ... tanquam ad devia i-ant.
Praec.
phil. t. t.
STOB. Aret. fol. h IIIb : vnus homo plus naturaliter i-atur ad vnam virtutem quam ad aliam et sic poterit exercitari circa diversa apera.
BYSTRZ. Log. fol. a VIb : habitus ... non i-at ad obiectum nisi quia i-at ad actum, nec causatur ab obiecto nisi mediante actu.
Ib. fol. b Ib : accipitur logica pro noticia i-nte potentialiter ad considerandum plura complexa.Ita saepe. Additur naturaliter ( et saepius), potentialiter ( ), virtualiter ( BYSTRZ. Log. fol. b Ib).
3.
zmieniać się na gorsze, podupadać; in peius
commutari, in discrimen ire, labi.
Constr.
ad
I—II: a.
sq.
gen.
?
KodKKr I p. 8 (a. 1189) : impium ... est ... maternis calamitatibus non commisereri filium, cum omnis omnino etiam carnalis fauor parentum i-et.b. sq. dat. (personae vel rei). c. sq. ad. d. sq. coram :
GŁOG. Phys. fol. b 2b : coram maioribus et dominis genua i-amus.
Id. Alex. I fol. D IIb : clientes i-ant se coram domino suo.e. sq. in c. acc. f. sq. sub :
HistTart p. 101 : se i-ntes sub fortissimis clipeis iunctis.g. sq. super :
CodEp III p. 326 (a. 1483) : Christus i-et gloriosam faciem super me miserum.
StPPP II p. 904 (a. 1495) : consules se super hoc i-erunt et responsum dederunt.Cf. Th. VII 1,942,43 sq. ; 943,2; 946,3. h. sq. adv. loci.