General
Full Entry
More

IMPULSO

Grammar
  • Formsimpulso, inpulso
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I.
    • 1. premere aliquem, urgere, postulare, flectere
    • 2. + armis, verbis illicitis vexare, inquietare, conturbare, lacessere
    • 3. incitare
  • II. + iure iuridice (aliquem) assiduo in ius vocare, litem intendere, litigare

Pełne hasło

IMPULSO s. INPULSO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • K.
I.
1. naciskać na kogoś, nalegać, prosić, nakłaniać; premere aliquem, urgere, postulare, flectere
KodWp I p. 67 (a. 1211) : comes ... abbatem ... precibus i-vit summam aliquarum marcarum ... postulando.
STAN. OP . p. 881 : cepit cum lacrimis i-re uotis et oracionibus sanctum Uitum episcopum ... dicens etc.
KodKKr II p. 350 (a. 1411) : scultetissam ... ad nostram presenciam euocauimus kmethonum petitione et querela i-nte.
ArPrawn X p. 376 (a. 1413) : cum predicti ... partem advocacie ... restituere noluissent, ipsos ad restitucionem i-vit terminos continuando cum predictis.
Ita saepius.
N.
aures (auribus)
PommUrk II p. 398 (a. 1278) : organorum sonitus sepe ... nostris i-bat auribus.
ArHist V p. 303 (a. 1392—1412): nostras aures vicinie i-nte gravi fama comperimus tandem evidenter, quomodo etc.
KodMp IV p. 204 (a. 1423) : aures nostre maiestatis obnixis petitionibus i-uit, vt prenominatam domum ... ecclesie ... incorporare ... dignaremur.
Ita saepius usque ad saec. XVI in.
2. prześladować, napastować, niepokoić, nękać; vexare, inquietare, conturbare, lacessere
PommUB p. 553 (a. 1304) : dominum abbatem verbis frivolis et comminationibus i-ntes.
KodMp IV p. 272 (a. 1432) : ab eisdem nostris fratribus pro resarciendis ... defectibus et subleuandis oneribus amplius minime i-entur.
JAC. PAR. Serm. fol. 30b : ecclesia ... in primis est i-ta a violencia persecutorum.
DŁUG. Op. p. 166 : in ipso itinere multa pericula latronum et bestiarum, martyri glorioso se devovens, i-tus evasit.
Ita saepius. Additur armis, verbis illicitis (ut supra 9 )
ArHist III p. 143 (a. 1446) : ut si, quod absit, aliquis armis, verbis illicitis alteram partem i-erit, hanc penam vallatam labetur.
N. eodem sensu sq. acc.(?)
minas :
AGZ XIII p. 446 (a. 1464) : Iwan dux ipsum Senkonem inculpavit, quod Senko i-ret minas in cutem aut faciem suo molendino (sic ).
3. (singulare) podburzać; incitare
CRIC. p. 43, v. 35: commovit schismaticos hinc Valachum instigando, illinc Moscum i-ndo.
Constr. ad
1—2: a. sq. acc. b. sq. abl. cf. supra 244,43 et saepius. c. sq. ad cf. supra 244,51. d. sq. ob:
Tom. III p. 120 (a. 1514) : provideatis, ne ob eam rem deinde querelis i-emur.
e. sq. pro cf. supra 11 et
KodTyn p. 462 (a. 1463) : petitionibus ... nos ... pro foro annuali ... i-bant.
Ita saepissime. f. sq. enunt. fin. cf. Cf. Th. VII 1,717,31 sq.
II. pozywać do sądu, niepokoić pozwami sądowymi, procesować się; (aliquem) assiduo in ius vocare, litem intendere, litigare
StPPP I p. 271 (a. 1377) : ille, qui eam hereditatem obligaverat, ipsum, cui obligata est, non i-bit, sed eam in aeternum perdet.
Ib. VIII p. 496 (a. 1398) : Marcus ... euasit iure Zaclicam ... pro quo ipsum i-bat, et debent termini eorum de libro deleri.
KsgPrzem I p. 176 (a. 1429) : et de ceteris, pro quibus idem Steczko i-etur debitis, quidquid probi viri decreverint, idem Steczco wult tenere ratum et gratum.
AKapSąd I p. 33 (a. 1434) : si quis ex dominis eos super ... equacione beneficiorum i-re et inquietare litibus temptaverit etc.
StPPP II p. 423 (a. 1436) : castellanus ... dominam Katherinam ... de omnibus terminis ubicunque habitis ... liberam dimittit ... fideiubens ... quod ipsam in eisdem terminis non debebit amplius i-re.
Ita saepissime. Additur iure ( AGZ XII p. 199, a. 1449 ; ib. XIX p. 448, a. 1465) , iuridice ( ArPrawn V p. 436, a. 1397 ; KsgPrzem I p. 283, a. 1441). Glossa Pol.
GLc p. 13 : i-re, querulare «pożałować».
Meton. transfertur ad res
LhnUrk II p. 28 (a. 1340) : Nicolaus ... renuncciavit omni ... repeticioni ... ita, quod ipsa bona ... nunquam in iure spirituali vel seculari velit occupare vel aliqualiter i-re.
StPPP XI p. 8 (a. 1488) : veniens Petrus ... i-vit impediendo bona hereditaria molendinatoris.
Constr.
a. sq. acc. b. sq. in c. abl. cf. supra 245,52 . c. sq. ob :
KsgPrzem I p. 283 (a. 1441) : i-vit ... Katerinam ... ob debitum.
d. sq. per :
KodPol II p. 911 (a. 1456) : Wladislaum per aliquem ex ... subditis i-re.
e. sq. pro cf. supra 245,43 et
KsgPrzem II p. 50, a. 1448 : qui ipsum pro hereditate i-uit.
f. sq. super c. abl. cf. supra 245,47.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)