General
Full Entry
More

IMMEDIATE

Grammar
  • Formsimmediate, inmediate
  • Etymology immediatus
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I. proxime, iuxta compendio
  • II. modo, deinceps, continuo
  • III.
    • 1. nullo intercedente
      • α. per se, ipse
      • β. iur. proximitatis iure
    • 2. phil. sine medio
      • a. log.+ considerare contemplari noscere scire directe assentire praedicare probare ponere (rationes ordinare dividere significare directe; indirecte et consecutive verificare

Pełne hasło

IMMEDIATE s. INMEDIATE adv. (immediatus)
  • F. (lectio
  • dubia),
  • B.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
[comp. immediatius:
PrzywKr p. 25 (a. 1375) : actum anno et die, quibus supra immediacius.
NIC. BŁ. Serm. III p. 79 : in coelo ... limpidius et immediatius quam Adam Deum ... contemplabimur.
Cf. etiam infra 35 et 93, 6.10.]
I. de loco: (zupełnie) blisko, tuż obok, w bezpośrednim sąsiedztwie; proxime, iuxta
CracArt I p. 33 (a. 1402) : ortum ... sub castro ... i-e ex opposito molendini.
DokMp I p. 431 (a. 1419) : ortum ex opposito molendini ... sittum ex illa parte i-e circa flumen.
Ita saepius. Occ. comp. krótszą drogą, bezpośrednio; compendio
DŁUG. LibBen I p. 184 : plateam in castrum i-ius ducentem.
N. locum in scripto intellegi
KodMp I p. 140 (a. 1292) : damus ... horum hominum ... possessiones ... quorum nomina ... subsequuntur i-e.
PrzywKr p. 25 (a. 1375) : actum anno et die i-e quibus supra.
TPaw IV p. 406 (a. 1419) : prohybemus ... aquisicionem istius i-e supra (cf. supra Hanka ... judicialiter aquisivit quinquaginta marcas dotis).
Zsig. p. 31 (a. 1500) : XXII florenos, qui superius stant i-e (cf. ib. supra dedi XXIII florenos).
N. comp. sensu elativo, cf. supra 40.
II. de tempore: bezpośrednio (przedtem lub potem), dopiero co, zaraz; modo, deinceps, continuo
KodKKr I p. 183 (a. 1327) : vsque ad complecionem viginti annorum i-e sibi succedencium.
Lites I p. 348 (a. 1339) : rex Poloniae ...terram Pomoraniae ... post mortem ipsius ducisi-e ... recepit.
DŁUG. Hist. I p. 15 (= I p. 78 ed. nov.) : duo ... fluvii praedicti quos i-e descripsimus.
Ita vulgo, praec. sequi, praecedere sim.
Syn.
continue ( ArPrawn I p. 274, a. 1553) , proxmei ( IANIC. p. 302 ) .
III. de ordine et modo
1. bezpośrednio, wprost, bez niczyjego pośrednictwa; nullo intercedente
VITELO OpM p. 40 : mediante intelligentia a Deo i-ius recipiente scientiam.
KodMp II p. 89, (a. 1253) : ad quemcumque ... illud teloneumsiue ad nos Boleslaum ducemsiue ad alios mediate siue i-e pertineat.
VHedv p. 642 : a quibus ramis i-ius flos ille vernans ... nascendo processit.
MATTH. Prax. p. 98 : cum bona spiritualia ... unus homo in alterum transferre non possit ... solus Deus i-e dat ea.
Praec. de vocibus terminisve log.
Gramm. p. 200 (saec. XV) : apposicio habet fieri, quando duo nomina substantiua eiusdem casus ... sibi inuicem i-e coniungutur.
BYSTRZ. Elench. fol. t IVa : propositio, in qua species i-e apponitur generi, est congrua.
Ib. fol. r Ib: nullus terminus potest restringi quo ad significatum restringentis, nisi restringens sibi i-e addatur.
Cf. etiam GŁOG. Alex. II fol. C VIa.
Item sensu t. t., infra 3b. N.
α. osobiście; per se, ipse
DokMp I p. 288 (a. 1399) : abbas hoc ... i-e coram nobis castellano Cracoviensi edocuit et approbavit.
TPaw IV p. 406 (a. 1419) : venientes pro tribunali i-e Dobko et Abraham ... dixerunt etc.
β. iur. z tytułu prawa bliższości; proximitatis iure
KodWp II p. 84 (a. 1293) : ius hereditarium et patronatus coenobii ad nos Przemislaum ducem et nostros successores i-e et de iure dinoscatur pertinere.
DokMp I p. 227 (a. 1385) : unum mansum liberum ... i-e ipsum ex paterna successione ... contingentem ... vendidit.
ArHist VIII p. 369 (a. 1503) : sibi et altero successori suo i-e legitimo ... domum ... donandum ... duximus.
2. phil. t. t. w sposób bezpośredni; sine medio
a. log. , v. gr. considerare ( BYSTRZ. Log. fol. b Ib) , contemplari sim. ( WROCŁ. EpitConcl fol. p Ib et saepius), noscere ( MatFil II p. 24, saec. XV in.in ; praecognoscere: BYSTRZ. AnalPost fol. a VIa) , scire (syn. directe ib. fol. e VIIIb et saepius), assentire ( id. AnalPost fol. m Ib), praedicare ( id. Log. fol. h Ia), probare ( id. AnalPost fol. i IIa) , ponere (rationes : BYSTRZ. Log. fol. k VIb) , ordinare
( id. AnalPr fol. n VIb), subordinare (syn. primo:
GŁOG. Hisp. fol. V a IVb) , dividere ( BYSTRZ. Top. fol. y VIIb et saepius), significare (syn. directe; opp. indirecte et consecutive id. Elench. fol. x IIa), verificare ( WROCŁ. Dial. fol. B IIb) , cett. b. metaphys., v. gr. procedere (ab aliquo: GOST. Th. fol. e VIa et saepius; simili sensu fluere, syn. proxime: GŁOG. Anim. fol. E VIa) , adhaerere ( ExPhys fol. e VIa) , inesse ( BYSTRZ. AnalPost fol. 1 VIb et saepius), causare ( GOST. Th. fol. e VIa) , recipere (formas: AEG. Th. fol. D IIa). Occ. c. adi. necessarius (syn. proxime, opp. remote et mediate: GŁOG. Porph. fol. b IVa) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)