General
Full Entry
More

GURGES

Grammar
  • Formsgurges
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -itis -etis
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr. vorago, vertex, fluctus, aestus aquae.
    • 2. transl. vorago, v. gr.
  • II.
    • 1. cursus (fluminis)
    • 2. fons, rivulus, torrens (hoc sensu saepissime)
    • 3. brachium fluminis
    • 4. palus, locus paluster

Pełne hasło

GURGES, -itis s. -etis m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
[generis f. cf. infra 54 et
ArPrawn I p. 285 (a. 1553) : gurges dicta Obra, quae dividit etc.]
I.
1. propr. wir, toń, głębia, topiel, otchłań wodna; vorago, vertex, fluctus, aestus aquae. Glossae Pol.
GLb p. 47 : g-s aquarum, «struga», locus altus et profundus in flumine, quasi guttur fluminis, «struga, wyr», vel dicitur «padolek».
Additur
undarum ( DŁUG. Hist. III p. 387 ).
2. transl. toń, otchłań; vorago, v. gr. apostasiae, miseriarum, perditionis sim.
II.
1. nurt, bieg (rzeki); cursus (fluminis).
N.
subterraneus :
DŁUG. Hist. I p. 15 (= I p. 78 ed. nov. ): Nida ... per aliquale spatium se condens subterraneum agit g-em.
2. źródło, rzeczka, potok, strumień; fons, rivulus, torrens (hoc sensu saepissime). Glossae Pol.
PommUrk VII p. 474 (a. 1320) : termini a g-e sive «śluza» extrema ... descendant.
AGZ II p. 128 (a. 1447) : incipiendo ... a g-e Glambokye, vulgariter a «glambokyego pothoku».
DŁUG. LibBen III p. 355 : quae aqua vocatur magnus g-s, alias «rosthok».
KodTyn p. 519 (a. 1480) : usque ad g-em alias «do smugu».
LibBenP p. 133 : habet ibidem plebanus duas g-es alias «strvgy» vocatas Pyegzynska et Vitoslawska.
ŁASKI LibBen I p. 708 : quem campum circumdat quidam g-s, alias «smug».
ArSang V p. 193 (a. 1527) : supra g-em seu torrentem dictum «strużka łączana».
AGZ XIX p. 588 (a. 1532) : per duos g-es alias «nyeczyeczy».
Syn.
alveus ( ŁASKI LibBen I p. 708 ) , decursus aquae ( KodKKr II p. 410, a. 1416 et saepius), fluvius ( ib. ), rivulus ( PP II p. 147, a. 1452 et saepius), torrens ( ib. ) sim. Occ. meton. in locut. sacer (sacri baptismatis) woda chrztu św. ; aqua baptismatis
Lites II p. 153 (a. 1413) : fidem catholicam ... assumpsit et sacri g-e baptismatis in Christianum de errore paganico est renatus.
CodEp II p. 94 (a. 1417) : plures ... nobiles et communes, iuvenes et virgines, lactantem eciam cum homine sene sacro g-i immergentes.
Cf. Th. VI 2363, 66 sqq. et FONS supra287, 4 sqq. Nescio an huc pertineat locus subobscurus
PrPol, app. p. 69 (a. 1380) : vendidimus scolteciam ... cum ... XXIIII mellificiis, que ... poterit operari et laborare in alnis g-is.
3. odnoga rzeki; brachium fluminis
KodWp II p. 306 (a. 1313) : a g-e sive «lacha» existente apud silvam.
KodKrak I p. 337 (a. 1506) : fluvium ... cum aquis, g-bus ex eo defluentibus, cum piscinis in eo existentibus.
ArSang V p. 200 (a. 1527) : illumque non esse verum alveum antiquum fluvii Gogolina, sed dumtaxat g-em scisum et derivatum ab eodem fluvio Gogolina.
4. singulare: błoto, bagno, mokradło; palus, locus paluster
KodTyn p. 466 (a. 1464) : usque ad paludem seu g-em aliter «lugowyna» sub eodem gaio iacentem.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)