- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- L.
- N.
I.
1.
darmowy, darmo dany, bezpłatny, bezinteresowny, niczym nie okupiony; qui sine mercede vel pretio (gratis) datur, praestatur,
v.
gr. venditio,
item bellum (
CALLIM. Greg.
p. 56,
4)
, bonum (
BYSTRZ. Log. fol. n IIIb)
, donatio (syn. recta:
WROCŁ. EpitConcl fol. d Vb)
, successus (
CodVit
p. 798, a.
1428).
Praec.
in re pecuniaria
: bezprocentowy;
i. q. sine usura (saec. XV).
2.
eccl.
pochodzący z łaski Bożej, udzielony
przez Boga bez zasługi
człowieka; qui ad Dei gratiam pertinet,
a Dei gratia profluit non
antecedente merito hominis. Inde i. fere
q. nadprzyrodzony; supernaturalis
VINC. p. 255 : s. Stanislaus accepit ... benedictionem et misericordiam in donis g-is et naturalibus.
NIC. BŁ. Serm. II p. 355 : Christe, qui sicut me creasti in esse naturali, ita imaginem tuam seruaui in esse g-o.Ita saepius. Occ. (de homine) obdarzony łaską; gratia donatus
MATTH. Rat. p. 99 : per poenam damni solum privatur quis bene esse, ut videlicet esse beato vel g-o, per non esse vero ultra haec privatur etiam esse naturae.
N.
abs.
loco
subst.
gratuita,,
-orum
n.
porządek nadprzyrodzony łaski, stan łaski;
ordo, habitus gratiae
MARTIN. OP. Marg. fol. a 6b : angelus creatus est in g-is.
NIC. BŁ. Serm. I p. 12 : homo ... erat insuper in g-is con templator Dei assiduus.
II.
dobrowolny; libero
arbitrio factus, voluntarius,
spontaneus
KADŁUB. p. 229 : explorati ... iuris est, non esse pacta nisi g-a.
DokMp I p. 81 (a. 1350) : dominus ... sortem hereditatis predicte domine ... spontanea ac g-a voluntate restituit.
PrzywKr p. 10 (a. 1375) : maturo ... prehabito consilio non compulsi seu allecti ... sed animis g-is ex certa nostra sciencia bona ac libera voluntate etc.Ita saepius usque ad saec. XVI.
Dicitur item
compositio (
CodVit
p. 492, a.
1420)
, electio (
KOMOR.
p. 64
)
sim.
III.
łaskawy, życzliwy;
benevolus, benignus, liberalis
KADŁUB. p. 148 : Boleslaus ... g-o amplexu fraternos ab exilio excipit.
WiadPol p. 26 (a. 1265) : accedente ad hoc g-o assensu ... episcopi.
KodWp II p. 2 (a. 1288) : qui nostris petitionibus assensu g-o et exaudicionis gracia concurrendo ... conventui ... decimas villarum ... contulit.
LiegnUB p. 27 (a. 1313) : dictam donacionem ... ratificainus et wltu g-o liberaliter confirmamus.
KodWp III p. 41 (a. 1355) : ego ... oppidum ... episcopale ... habeo et obtineo de mensa et g-a benivolencia ... domini mei ... episcopi Wratislaviensis.Ita saepius. Ad rem cf. Cl. Moussy, Gratia et sa familie, Paris 1966, p. 340—347.