General
Full Entry
More

GRATIS

Grammar
  • Formsgratis, gratiis
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type
  • Part of Speechadverb
Meaning Outline
  • I. sine mercede vel pretio.
  • II.
    • 1. + Th. i. q. sine effectu, in vanum, frustra irritus, inanis, supervacuus
    • 2. sine causa, immerito, indebite.

Pełne hasło

GRATIS s. GRATIIS adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I. bez zapłaty, darmo; sine mercede vel pretio.
N.
jako dar, z łaski; dono, benevole, libere
KodPol I p. 46 (a. 1241) : principium ... munificentia liberalis, quod g-is tribuit, existimat se debere et nisi crescat in suis beneficijs, se nichil iudicat contulisse.
II.
1. na darmo, daremnie, na próżno; i. q. sine effectu, in vanum, frustra
StPPP X p. 41 (saec. XV in.) : quia petitio non exauditur, ergo g-is scribitur.
AGZ XV p. 71 (a. 1467) : g-is ... pecora predicta queritis, quia iam sunt in Oleszko.
SSrSil VII p. 131 (a. 1467) : tocius exercitus Vratislaviensium superior cum equitibus illico ante monasterium ... se dedit, sed g-is.
Ita saepius. Cf. Th. VI 2239,52 sqq. Occ. pro adi. daremny, próżny, niepotrzebny; irritus, inanis, supervacuus
AAlex p. 498 (a. 1505) : quod fatiga mea non esset g-is (cf. ib. infra quod adventus meus non erit g-is).
N. locut.
gratis (mihi) est nic (mi) nie pomoże, nie ma co, trudno; i. fere q. actum est, nihil (mihi) prodest
AKapSąd III p. 234 (a. 1480) : ille iterum eadem verba replicavit: g-is est, ego sum destructus per sororem tuam.
AAlex p. 186 (a. 1502) : postquam ... palatinum domini ... affectabant, quod tempus condictaminis ultra proponeret, is sic dixit: g-is mihi ultra anteponere, quia mihi Poloni nunquam iustitiam facerent.
2. bez powodu, bezpodstawnie, niesłusznie; sine causa, immerito, indebite.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)