General
Full Entry
More

GLEBA

Grammar
  • Formsgleba, glaeba
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. + sale: compacta terrae massa.
    • 2. argilla (cum humo mixta)?
  • II. transl.
    • 1. solum, terra, humus. Occ. miara powierzchni ziemi; mensura agri
    • 2. fundus, ager
    • 3. + corporis funus, cadaver, praec. de sanctorum reliquiis (cf. Th. VI 2044,28 sqq.)

Pełne hasło

GLEBA s. GLAEBA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • N.
  • L.
  • A.
I. propr.
1. bryła ziemi, skiba, grudka; compacta terrae massa. Hoc sensu etiam de sale:
KodMaz(K) p. 528 (a. 1243) : domui de Staniantki ... contulimus ... alueum salis ... item g-as, que pertinebant agazoni nostro, et mensuram salis in Bochnia.
KodPol III p. 55 (a. 1254) : ausoria et g-as salis a uulgo grudas uocatas.
Ib. II p. 81 (a. 1268) : censu ... centum g-arum salis ... reseruato.
2. glina (zmieszana z ziemią)? argilla (cum humo mixta)?
Visit. p. 519 (a. 1534) : in ... domo est stuba cum palatio, ex palatio camera, omnia g-a aedificata.
Ib. p. 523 (a. 1534) : caminus in ... caminata malus, foraminosus, tota g-a in eius superficie ex eodem camino excidit.
Ib. p. 600 (a. 1559) : domus haec est intus satis bona, foris vero g-a et argilla denudata.
II. transl.
1. rola, ziemia uprawna; solum, terra, humus. Occ. miara powierzchni ziemi; mensura agri
RevVlad p. 6 (a. 1598) : mansus in longitudinem protenditur ad summum 15 stadiis, in latitudinem 8 sulcis, sulcus autem 8 g-is.
Ita ib. passim.
2. grunt, pole; fundus, ager
KomPolit p. 187 (a. 1433) : ab inicio mundi pauci fuerunt homines, hinc per g-as sparsi egentes et habitantes.
Per abundantiam solum glebae (cf. infra 33).
N.
servus (ascripticius) glebae (ad glebam) chłop przypisany do ziemi, przypisaniec; colonus fundo ascriptus
KodPol III p. 56 (a. 1254) : donauit eis seruos g-e, uidelicet Latconem et filium suum Bogdassium ... et fundum cuj addictj erant.
Lites II p. 244 (a. 1413) : occiderunt Cruciferi unum rusticum ascripticium g-e.
KodWp II p. 495 (a. 1337) : terram nostram Goram cum civitate ... nec non vasallis feudalibus ... et ad g-am adscriptis hominibus ... regi ... vendidimus.
DŁUG. Hist. I p. 392 (= II p. 156 ed. nov.) : contulit castellaniam ... cum hominibus ascripticiis ... vel qui astricti sunt g-ae soli propria professione.
3. corporis ciało zmarłego, zwłoki, zwł. relikwie świętych; funus, cadaver, praec. de sanctorum reliquiis (cf. Th. VI 2044,28 sqq.)
VINC. p. 282 : per decennium ... g-a corporis beati Stanizlay ad basilicam sancti Michaelis sepulta quieuit.
DŁUG. Hist. I p. 50 (= I p. 109 ed.nov.) : in ea regia sita est et sancti Stanislai ... sacri corporis g-a.
Id. Op. p. 294 : in ... transitus ... Kunegundis ... hora fragrabat odor mirificus ... ex eius corporis ... g-a prodiens.
Ita saepius.
Item i. q. corpus
NIC. BŁ. Serm. I p. 40 : similitudo Dei non est in carnali et lutea g-a hominis, sed in anima.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)