General
Full Entry
More

GLADIATOR

Grammar
  • Formsgladiator, gladeator
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -oris
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculine
Meaning Outline
  • I. qui armis exercitatur
  • II.
    • 1. aulae magistratus, qui in pompis sollemnibus gladium ante principem gestabat
    • 2. faber gladiarius (cf. Th. VI 2008,38 sq.)

Pełne hasło

GLADIATOR s. GLADEATOR, -oris m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • N.
  • K.
[ gen. sg. gladiatorij: StPPP IX p. 237 (a. 1537) : cum consensu Johannis g-ij. ]
I. szermierz; qui armis exercitatur
ArPrawn I p. 249 (saec. XV) : nunc instant solennitates duellandi hastiludiorumque g-orum.
DŁUG. LibBen I p. 1 : in hac arce Cracoviensi g-orum munus et theatrales eduntur ludi.
RegPerc II p. 90 (a. 1582) : g-bus in spectaculo, qui sua maiestate inspectante palestram armis instituebant ... dati floreni 2.
N. equitum genus
OSTR. p. 131 : omnis ... nobilium turba dividatur in hastarios vulgariter «kopyyniki», semihastarios, balistarios seu bombardarios et g-es.
Et paulo infra g-or galeam, scutum et ensem habeat.
N. glossam Pol.
GLcerv p. 575 : g-es ... «szermierze».
Cf. GLADIATORIUS I.
II.
1. miecznik, urzędnik dworski noszący miecz przed panującym; aulae magistratus, qui in pompis sollemnibus gladium ante principem gestabat
KodMp II p. 55 (a. 1234) : testium ... nomina ... Theodorus palatinus Cracouiensis ... Reclaus iudex terre, Bogumillus venator, Boguslaus g-or, Gallus thesaurarius.
DyplMog p. 26 (a. 1276) : multorum nobilium praesentia, quorum nomina sunt haec: Sbigneus iudex, Adam subiudex, Petrus dapifer, Woyslaus thesaurarius, Martinus g-or.
Cf. GLADIFER GLADIGER et ENSIFER supra III 1120,20 sqq.
2. rzemieślnik wyrabiający miecze; faber gladiarius (cf. Th. VI 2008,38 sq. )
Ztschr. LIV p. 105 (a. 1290) : Velclo g-or proscribitur eo, quod occidit sororem Iohannis ... pellifex proscribitur etc.
CracArt I p. 2 (a. 1317) : frater Vislay Thome g-i edificia ... resignavit.
LiegnUB p. 37 (a. 1317) : censum ... in macellis carnium, in g-bus vendidisse.
Ita vulgo. Cf. GLADIFEX.
Constr. ad
1—2: a. sq. adi.
KodWp I p. 517 (a. 1285) : testibus hiis ... comite Nicolao palatino Kalissiensi, comite Kelczone g-e Gnesnensi.
AGZ XIII p. 442 (a. 1477) : Gregorio Kyczula et Nicolao g-i Leopoliensibus piscinam ... vendidit.
b. sq. de :
PomnLw III p. 21 (a. 1416) : Michael g-or de Przeworsko.
KsgPrzem II p. 18 (a. 1447) : uxor Jeorgii g-is de Przeworsco.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)