- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha. (s.
- v.
- in
- generali)
- N.
- K.
[
comp.
generalior:
AEG. Th. fol. B IIb
:
compositio esse et essentie est generalior compositione materie et forme.
Cf.
infra 507,21.
magis generalis :
Gramm.
p. 200 (saec.
XV)
:
magis generale sicut doctor precedat et minus commune ut Symon sequatur.
Cf. Th.
VI 1772,46.
superl. generalissimus
cf.
infra 507,18.22 et Th. V11772,46 sqq.]
I.
ogólny, powszechny, dotyczący (przeznaczony dla) ogółu, (często także) walny, wielki, najważniejszy;
qui ad omnes
vel omnia spectat, communis, universalis, (saepe etiam) maximus, summus, principalis
1.
(de rebus).
Iuncturae potiores
a. collecta, exactio
sim. (
KodMp III
p. 50, a.
1342
et passim).
b. confessio (
DŁUG. LibBen I
p. 569
)
, missa
(
GALL
p. 150,
18)
, interdictum, excommunicatio
sim. (
KodWp II
p. 35, a.
1290
et passim). c. bellum, expeditio
bellica, pugna
sim. (
MARTIN.
OP. Chr.
p. 416
;
Lites I
p. 167, a.
1339
;et saepius).
Occ.
exercitus
i. q. frequens, numerosus
Lites I p. 207 (a. 1339) : commendatores Cruciferorum ... solent in tam g-i exercitu ... ire (cf. ib. supra commendatores ... cum valido exercitu violenter Regnum Polonie intraverunt). d. convocatio, conventus, colloquium sim. ( KodMaz(L) p. 10, a. 1239 ; AKapSąd III p. 194, a. 1518 et saepius). e. ius, privilegium ( KodPol I p. 366, a. 1506 ; StPPP VI p. 163, a. 1519), item poena (syn. magna: KodMaz(L) p. 111, a. 1391) , cett. cf. s. v. v.
Opp.
partialis (
RFil XXIV
p. 48,
saec. XV in.
:
g-is, partialis, «pospolyti,
ossobny»
), particularis (
KodWp III
p. 128,
a. 1359
et saepius), singularis (
DŁUG. Hist. V
p. 277
).
N.
α.
iudicium
sąd wiecowy; summum
nobilium iudicium in
conventu totius provinciae agi solitum (
KodKKr I
p. 159, a.
1321
et vulgo).
Syn.
commune (
CorpJP II I
p. 179, a.
1511
et saepius).
Opp.
parvum (
KodWp III
p. 364,
a. 1371).
N.
glossam
Pol.
Visit. p. 257 (a. 1441) : ratione ... iudiciorum g-ium alias «vyecznego» (cf. LibBenP p. 40, a. 1510).
Simili sensu
termini
(
PP V
p. 88, a.
1428
;
AGZ XII p. 342, a. 1471 : termini ... g-es alias «vyelkye poroczky»). Occ. eccl. iudicium sensu diverso: sąd ostateczny; dies novissimus ( JAC. Par. Serm. fol. Va ).
β.
studium
uniwersytet;
studiorum universitas (
MPH IV
p. 844,
saec. XIV med.med
;
KodUJ I
p. 1, a.
1364
et passim). Simili sensu collegium (
MatRef
p. 16,
a. 1568)
, gymnasium (
DŁUG. LibBen I
p. 1
;
AAlex
p. 280, a.
1503).
;
γ.
summa pecuniae
całkowita, ogólna;
i. q. tota, universa (
RachJag
p. 63,
a. 1394
et saepius).
δ.
via
gościniec;
i. q. publica
(
KodMp II
p. 253, a.
1323
et saepius).
Glossa
Pol.
ib. IV p. 185 (a. 1420) : ad viam g-em alias «gosciniecz» (cf. PP II p. 129, a. 1451).
ε.
vitium
grzech główny;
i. q. principale
KADŁUB. p. 42 : g-bus septem viciis maritamur (cf. MPH II p. 824, saec. XIII).
ζ.
mus.
pausa
explicat
KROMER MusFig fol. F IVa : est pausa ... quam g-em vocant per omnia pertinens spacia, sed nullum certum ualorem habet,
η.
rhet.
locus
ogólnikowy argument;
i.q. communis (
CALLIM. Rhet.
p. 3
)
.
θ.
abs.
loco
subst.
generale,,
-is
n.
(praec.
pl. ) to
co ogólne,
ogólniki; quae ad omnes (omnia)
pertinent.
Praec. ogólne zasady (zwł. moralne);
fundamenta prima (praec. morum, doctrinae)
KodUJ III p. 81 (a. 1480) : testis ... in aliis g-bus bene expeditus (cf. ARect I p. 266, a. 1489).
AKapSąd III p. 113 (a. 1506) : testis scit necessaria salutis et in g-bus debite expeditus est.
2.
(de hominibus in summo cuiusdam dignitatis gradu positis)
v. gr. capitaneus
(Poloniae:
KodWp III
p. 20,
a. 1352
; Lithuaniae:
KodMp IV
p. 31, a.
1390
;
item Maioris Poloniae
ib.
p. 60, a.
1398
et saepius), dux
exercituum et
abs. (
KodMp II
p. 280,
a. 1313
et saepius), iudex (opp. pedaneus:
KodWp I
p. 108, saec.
XIII in.in
et saepius), magister ordinis Cruciferorum (
KodWp I
p. 258, a.
1251
et passim; item commendator:
*Lites I
p. 71,
a. 1338
et saepius), procurator (
DokMp I
p. 60,
a. 1347
et passim), cett.
cf.
s.
v.
v.
II.
phil.
t.t
1.
rodzajowy, właściwy rodzajowi;
generis (cf.
s.
v. II B
2) proprius.
2.
ogólny;
universalis.
Dicitur v. gr.
causa (
BYSTRZ. Elench. fol. r
VIIIa)
, cognitio (
GŁOG. Anal. fol. CC IVb)
, doctrina (
STOB. Sign. fol. a Ia
;
;item scientia:
GŁOG. Porph. fol. a IIb)
, fallacia (opp. specialis:
BYSTRZ. Elench. fol. r VIIIb)
, principium (
id. AnalPr fol. a
VIIIa)
, transcendentia (
MatFil IV
p. 66, saec.
XIV),
cett.,
cf.
s.
v.
v.
N. constr.
a.
sq.
ad :
BYSTRZ. AnalPr fol. h IIa : predicta ars est g-is ad omnes syllogismos.
Ib. infra ars predicta est g-is ad totam philosophiam et mathematicam.
STOB. Aret. fol. f IIIa : hoc officium g-e est ad cetera,b. sq. in c. abl.
GŁOG. Alex. II fol. G Vb : hoc enim est g-e in regimine, quod etc.
Praec.
α.
propositio
zdanie ogólne; quae
in universum valet(
KomPolit
p. 190,
saec. XV in.in
et saepius).
Simili sensu
oratio (
BYSTRZ. AnalPr fol. i
Vb),
item suppositio (
id. Log. fol. n Ib)
.
β.
gram.
modus significandi :
STOB. Sign. fol. A IIb : modi significandi essentiales partium orationis diuiduntur in materiales et formales vel in g-es et speciales.Cf. GŁOG. Alex. II fol. A Va.
γ.
superl.
genus
kategoria; unum e
decem praedicamentis, quae
dicebantur
MatFil IV p. 54 (saec. XIV) : hoc nomen ens aliquando nominat essentiam in habitudine ad esse et hoc modo dividitur per decem genera g-issima.Ita passim in textibus phil. Simili sensu abs.
loco
subst.
generalissimum,,
-i
n.
BYSTRZ. Log. fol. e VIIIb : g-issimum id est g-e, quo nihili est g-ius.
Ib. fol. e VIa : g-issimum est quod cum sit genus, non est species.
GŁOG. Anal. fol. SS IVb : decem prima g-issima sunt ab aliquo toto ... annalogo, ens enim non est vniuocum sed annalogum.
δ.
locut.
in generali
w sposób ogólny, w ogóle; in universum (opp.
in speciali, in specie)
JAC. PAR. Tract. fol. B IIIa : nullum peccatum dimitti sine contritione ... in g-i siue in specie, etiam ueniale.
Gramm. p. 162 (saec. XV) : ille est ignorans dispositione, qui congnoscit rem in g-i et ignorat in speciali.
Item extra textus phil.
Lites II p. 304 (a. 1413) : de captivis in g-i et de captivis de Thanew ... in speciali.