- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
PommQu p. 89 (a. 1389) : vendidi ... tercium dimidium fundus, dictos ... «Worde», qui iacent eqs.acc. pl.funda:
Biecz p. 138 (a. 1590) : arca magna de platano, 2 funda intus ut habeat.]
I.
1.
propr. dno,
podstawa, dolna część, dół;
ima pars rerum (constructarum et
naturalium).
Glossa
Pol.
GLcerv p. 572 : f-us est ima pars rei ... «dno».
N.
głębia, toń;
profundum, altum.
Glossa
Pol.
AGZ XIII p. 390 (a. 1462) : piscina ... cum ... f-is alias «thonyami».
Locut.
α.
fundum tangere
(de navibus) osiąść na mieliźnie; in vado residere
CodPom p. 397 (a. 1228) : si in portv nostro f-um tetigerint uel inpediantur naves, auxilio qualicunque uoluerint adiuventur.
β.
meton.
fundus egestatis (debitorum, defectuum)
dno nędzy (długów, braków); summa egestas, aeris alieni atque inopiae onus praegrave
DŁUG. Hist. III p. 91 : ut ... Cunradum ipsum ad f-um egestatis redegerit, ut pote qui equum tantummodo retinens unum, pallio lineo amiciebatur.
Ib. V p. 565 : aerario suo omni expilato et regiis proventibus fere singulis obligatis in f-um debitorum et defectuum multifariorum veniens.
2. transl. .
a.
studnia solankowa; puteus aquae salsae
DŁUG. LibBen III p. 11 : habuit ... monasterium Myechoviense specialem f-um seu puteum ad proprietatem suam pertinentem, de quo habebat uberes introitus.
Ib. infra: habuit et alium f-um sive puteum salis... in quo tunc vena salis foecunditer proveniebat.
b.
tło; color qui
est quasi fundamen
tum picturae
Ztschr. VIII p. 463 (a. 1492) : humerale cum quattuor imaginibus ... in f-o damasceno rubei coloris.Cf. FUNDAMENTUM I 2.
c.
in
locut.
aliquid de (ex, in) fundo (novo) aedificare (construere, erigere,
locare)
zbudować coś nowego na miejscu, na którym dotychczas nic nie było; aliquid novum, loco quo nihil antea fuit,
construere
DokKKr I p. 221 (a. 1397) : ecclesia ... in f-o fundamentaliter locata et fundata et in aedificio parietibus lapideis murata.
DŁUG. LibBen II p. 322 : in finibus eorundem agrorum sunt duae piscinae per ... plebanum ex f-o erectae [(ita saepius)].
StPPP II p. 830 (a. 1480) : domum seu claustrum ... de nouo f-o edificare et ... erigere.
ŁASKI LibBen II p. 126 : ecclesia ... tota de f-o ex lateribus est constructa.Cf. FUNDAMENTUM III 2.
Eodem sensu
a fundo:
*CracArt I p. 6 (a. post 1386): incepit a f-o chorum ecclesiae in Colonya.
II.
1.
a.
ziemia, grunt, działka ziemi, parcela (na
wsi); in re rustica: terra, ager,
agri pars.
Describitur addito
gen.
,
v.
gr. nemorum et rubetorum (
DokSzKr
p. 196, a.
1436)
, silvae (
LiegnUB
p. 39, a.
1317)
, praeurbii (
ib.
p. 160, a.
1363)
.
b.
parcela miejska, na której jest zbudowany dom;
area, locus, quo aedificium stat
PrzywKr p. 8 (a. 1364) : talem inter se racione f-i seu aree cuiusdam domus ... concordiam promulgaverunt.
KsgŁawKr p. 21 (a. 1367) : domum suam cum f-o in platea Figulorum ... resignavit.Ita vulgo.
Syn.
area (
).
2.
posiadłość ziemska, majątek ziemski;
praedium, ager alicuius proprius.
Glossa
Pol.
GLlw p. 234 : f-us «miescce».Per abundantiam additur
hereditatis (
StPPP IX p. 252, a. 1545 : veniens ad f-um hereditatis ... de agro eius proprio ... familiam ... depellit).
Praec.
posiadłość ziemska razem z domem i obejściem;
praedium quo alicuius domus ac aedificia ad rem domesticam spectantia
continentur.
Glossae
Pol.
AGZ II p. 7 (a. 1375) : unum f-um, in quo solus residet, qui in Polonico dicitur «dworzisko» et alium desertum.
GLb p. 45 : f-us est mansio alicujus cum accessionibus, ut domus, terra, ligna, ager, aqua, «syedlisko».
N. explicationes
ad
1—2
pertinentes
GLcerv p. 572 : f-us est omnis mansio alicuius cum accessionibus; et f-i appellatione omne aedificium et omnis ager continetur, «jmienie stoiące», sed in vsu vrbana prędia, aedes rustica, villae dicuntur; locus vero sine aedificio in urbe, area, «siedlisko»; in rure autem ager appellatur, «rola» ... f-us dotalis, qui matrimonio contracto datus est sponso; f-us instructus dicitur, qui aedificatus est vel cultus; f-us hypothecatus, id est obligatus.
III.
fundacja, uposażenie beneficjum kościelnego,
zwł. w formie posiadłości ziemskiej i płynących
z niej dochodów; fundatio, actus beneficium eccl.
praedio eiusque reditibus
instruendi
KodMp III p. 307 (a. 1377) : patronum ecclesiae faciunt: dos, edificacio, f-us.
ArPrawn VI p. 11 (a. 1430) : de altari f-i olim Stanislai.Ita vulgo.
Iuxta ponitur
corpus (
KodWp V
p. 359, a.
1453
:
canonici ... duodecim
marcas ... pro corporibus et f-is dignitatum, personatuum et prebendarum habeant),
dos (
DŁUG. LibBen I p. 47, manu saec. XV—XVI adscriptum: pro decima manipulari ... ad vicariam ... loco f-i sive dotis pertinente).
N. locut.
aliquid ex (de, in) fundo habere :
AKapSąd III p. 85 (a. 1502) : ecclesia desertata ex f-o IV mansos sanctuarii habet.
LibBenP p. 28 : archidiaconus Poznaniensis habet duas villas in f-o.
Ib. p. 49 : habet villam de f-o ... in quo tollit censum, avenam, gallos, owa et omnem proprietatem illius habet.Ita saepius. Occ. regni :
DŁUG. Hist. V p. 591 : consignans ... pro corpore et f-o Romanorum regni Leodium et episcopatum de Utrich.