- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- K.
TPaw III p. 169 (a. 1390) : Andreas ... recepit ... istum frumentum, quem sibi Boszco indicauit.abl. pl. frumentibus:
ŁASKI LibBen II p. 333 : villas ... cum ... decimis et frumentibus.]
I.
1.
a.
sg. zboże,
ziarno; frux, fruges,
annona.
Explicat et glossas Pol. affert
GLcerv p. 571 : f-um recte Gallus definiuit, id esse quod aristam in se teneat, «zboże, to jest pßenica, żyto, orkiß, ięczmień, owies».
Syn.
granum (
PP II
p. 98,
a. 1450).
Hoc sensu etiam
pl.
(v.
gr.
KodMp IV
p. 123, a.
1410
;
ib.
p. 221, a.
1425
et saepius).
Dicitur per abundantiam
frumenti bladum (
KodUJ I
p. 2, a.
1364
:
si aliquis scolarium sibi ... de blado f-i, farina, braseo ... procuraverit
provisionem; cf. StPPP I p. 214),
item granum (
KodMp IV
p. 242, a.
1427
;
CodEp III
p. 430,
a. 1496
;
AKapSąd III
p. 259, a.
1497).
Distinguitur
α.
durum :
Lites I p. 417 (a. 1269) : centum choros duri f-i: tritici XXX choros, siliginis XL, ordei XXX.
β.
paganicum
gryka; Polygonum
fagopyrum
Linn.
CodSil II p. 39 (a. 1385) : pro ... decima paganici f-i, quod f-um «tatarka» seu «poganika» vulgariter dicitur. Et paulo infra f-um paganicum, videlicet «tatarkam» dictum vulgariter.
γ.
anserinum
zboże przeznaczone do tuczenia gęsi; quo anseres pascuntur
CodSil II p. 89 (a. 1361) : ab omnibus ... solucionibus ... pecunijs et f-is anserinis.
Definitur gen.
siliginis (
StPPP
VIII
p. 12,
a. 1376
;
ib.
p. 432,
a. 1397
et saepius),
brasei, siliginis et tritici (
AGZ XIII
p. 546,
a. 1467).
Abs. intelligitur
praec.
żyto; situs,
siligo
StCrac p. 41 (a. 1448) : data ... de ipsis fructibus tam in f-o quam in tritico tanta quantitate.
AGZ XIV p. 325 (a. 1451) : etrituraverunt ... triticum, f-um, pisum.Ita saepius. Glossae Pol.
GLr I p. 114 : f-um «żyto, reż».
b.
frumenta seminata
et
abs.
:
zboże rosnące na polu, zasiewy, plony;
segetes, sementes, semina.
Glossae
Pol.
AGZ XII p. 57 (a. 1439) : cum omnibus bonis et f-is seminatis, alias «s oczenyni».
Ib. XVI p. 31 (a. 1465) : medietatem f-i seminati alias «poloviezo oszcnyo».
ArLit VII p. 347 (a. 1528) : pro ... f-is in campo seminatis, alias «za ossiewek» (cf. Słownik Staropolski s. v. osianie, osiewek).
Syn.
blada (
DokMp I
p. 303, a.
1403).
Distinguuntur aestivalia (vernalia:
StPPP VIII
p. 240,
a. 1388
;
AKapSąd II
p. 31, a.
1417
;
AKap
p. 52,
a. 1539
et vulgo.
N.
glossas
Pol.
AKapSąd III p. 13, a. 1459 : arabit ... pro f-is estivalibus, alias na «yarz».
Ib. II p. 247, a. 1465 : estivalibus f-is alias «yarzini» in toto messis.
Simili sensu
annonae :
KsgZPozn p. 65, a. 1400 : pendet terminus ... pro f-is annone wlgariter «jerzini»);opp. hiemalia, ad hiemem seminata ( DyplMog p. 52, a. 1345 ; StPPP VIII p. 240, a. 1388 et vulgo usque ad saec. XVI).
Additur
α.
adi.
acervata, in acervis (
KodTyn
p. 545,
a. 1498
;
ArPrawn V
p. 461,
saec. XV ex.ex
;
opp. triturata:
ZabDziej III
p. 411,
a. 1496
;
AKapSąd III
p. 138,
a. 1497
;
ArPrawn VI
p. 86,
a. 1542)
, campestria (
CorpJP III
p. 438,
a. 1519)
,
crescentia (
AKapSąd III
p. 360,
a. 1471)
, seminata,
collecta (
StPPP VIII
p. 443,
a. 1398
;
ib.
p. 726,
a. 1399
;
ib. II
p. 116,
a. 1401
et saepius), stantia (cassulatim in campo:
AKapSąd II
p. 8, a.
1414
;
OrdUst
p. 19, a.
1548)
.
β. (cuiuscumque, cuiuslibet,
omnis sim.) grani (et seminis sim.:
PP VI
p. 15, a.
1429
;
APozn I
p. 77, a.
1441
;
ZabDziej III
p. 595,
a. 1489
;
StPPP VI
p. 152,
a. 1519
et vulgo). Eodem sensu etiam
sg.
(v.
gr.
StPPP VIII
p. 240,
a. 1388
;
ib.
p. 353,
a. 1389
et saepius).
2.
sensu latiore:
środki żywności, zapasy;
cibus, victus (cotidianus),
victualia; explicat
GLcerv p. 571 : appellatione f-i omnia, quae ad victum sunt necessaria, accipiuntur.
N.
α.
chleb;
i. q.
panis
DŁUG. Hist. I p. 56(= I p. 115 ed. nov.) : gens Polonica ... esuriem f-o, carne ... sedabat.
β.
pasza, karma z gniecionego ziarna dla zwierząt,
miazga; sagina
AGZ VIII p. 228 (a. 1564) : certo genere f-i, alias «tlucz», quo sues seu porci saginari solent.
II.
iur. roczna danina
świadczona w zbożu (na rzecz władcy
lub pana), tzw. sep;
tributum annuum, quod (principi vel
domino terrae) frumento solvebatur
StPPP VIII p. 342 (a. 1389) : actores ... penam VI marcarum contra Jacussium ... pro f-o decimali recepto.
TPaw IV p. 385 (a. 1419) : pro sexdecem coretis f-i vulgariter «hospu».Ib.
p. 387 (a. 1419) : pro sexdecem coretis f-i vulgariter «spy».
KH IX p. 659 (a. 1427) : nos ... in eisdem haereditatibus ... f-a quaecunque, quae «seppy» vocantur ... nulla ratione debemus ... exigere.Cf. item ŁASKI LibBen I p. 433 .
N.
locut.
frumentum decimare (
AKapSąd II
p. 658, a.
1488).
Cf.
Słownik Staropolski
s.
v.
osep.