General
Full Entry
More

FIDEIUBEO

Grammar
  • Formsfideiubeo, , fedeiubeo, fidebeo, fideibeo, fideigubeo, fidem, , iubeo, fidere, iubeo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -iussi s. -iusi, -iussum
Meaning Outline
  • I. iur.
    • A. de fideiussore) ręczyć, poręczać za kogoś (lub za coś); se vadem pro aliquo (aliqua re) dare, cautionem praestare, cavere, spondere.
    • B. de debitore) dawać rękojmię, wystawić poręczyciela; fideiussorem praestare
  • II.

Pełne hasło

FIDEIUBEO, -ere, -iussi s. -iusi, -iussum scr. fedeiubeo,,fidebeo,,fideibeo,,fideigubeo,,fidem iubeo,,fidere iubeo
  • F.
  • Th. (rec.),
  • K.
[ind. perf. act. 1. sg. fideiubui: StPPP VIII p. 292 (a. 1388) ; KsgGrWp II p. 204 (a. 1391) et saepius. 3. sg. fideiubuit: ArPrawn IV p. 323 (saec. XIV med.med) ; KodWp III p. 442 (a. 1375 ) et vulgo saec. XIV — XVI. 1. pl. fideiubuimus: ArPrawn X p. 98, (a. 1401) ; OrtWp p. 51 (saec. XIV ex.ex) et saepius.3. pl. fideiuberunt: StPPP VIII p. 439 (a. 1398) ; TPaw IV p. 673 (a. 1398) et vulgo saec. XIV—XV.
Item
fideiubuerunt : CracArt I p. 8 (a. 1371) ; KsgGrWp II p. 204 (a. 1391) et saepius saec. XV. Ind. plp. act. 3. sg. fideiubuerat: KodPol I p. 169 (a. 1304) ; ArPrawn VIII p. 92 (a. 1405) vel fideiuberat : StPPP VIII p. 93(a. 1383) ; ib. p. 206 (a. 1387). 3. pl. fideiuberant : AGZ XV p. 77 (a. 1467). 3. pl. ind. fut. II (vel coni. perf. ) act. fideiuberint : TPaw IV p. 523 (a. 1392). inf. perf. act. fideiubuisse : OrtWp p. 51 (saec. XV ex.ex) (bis), vel fideiubisse : PrPol p. 215 (a. 1376). 3. pl. ind. praes. act. fideiubunt :
KsgZPozn p. 23 (a. 1400) : pro decem marcis fideiubunt ad manus burgrabii.... quod etc.
PP III p. 12 (a. 1429) : fideiubunt ... omnes coniuncta manu XXXsexagenas ... consulibus.
3. sg. con. imperf. act. fideiusserent:
ARect I p. 574 (a. 1517) : qui fideiusserent pro ipso.
2. sg. ind. perf. act. fideiusti:
TPaw IV p. 487 (a. 1392) : mihi fideiusti duas marcas pene pro ... kmethone.
Ib. p. 124 (a. 1406) : mihi fideiusti pro fratribus suis, quod etc.]
I. iur. t.t.
A. (o poręczycielu; de fideiussore) ręczyć, poręczać za kogoś (lub za coś); se vadem pro aliquo (aliqua re) dare, cautionem praestare, cavere, spondere.
N. res pro subi.
KsgŁawKr p. 130 (a. 1375) : una solucio pro alia f-et.
Occ. sensu latiore extra ius
PEREGR. fol. i Vb : si f-eritis super predicto sermone, baptisare me faciam.
Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 204 (a. 1391) : ipse ... caucionem non fideiubuit in wlgari «ne porączal».
KsgMaz II p. 106 (a. 1425) : Johannes ... cum fratre ... pecunias patruo suo ... f-sserunt vulgariter «oprawily» ad terminos inter se condictatos.
KsgŁawWar I p. 35 (a. 1439) : f-sserunt procuratori «obraczili» ad dominum principem (cf. etiam
ib. infra). AGZ XI p. 195 (a. 1442) : ad f-ndum alias «ku obranczenyo».
ZabDziej I p. 74 (a. 1464) : Clemens ... pro quo erat cittatus et f-ssus alias «ranczon» ... stetit ante ius banitum.
AGZ XIX p. 26 (a. 1475) : Elizabeth debet f-re alias «obrączycz» eandem receptionem ad terminos proximos.
Additur
firmiter ( StPPP VI p. 27, a. 1507) , iure ( ZabDziej I p. 248, a. 1539), item iuxta ius ( OrtWp p. 51, saec. XV med.med) , manu coniuncta ( CracArt I p. 8, a. 1371 et saepius; et indivisim: StPPP II p. 259, a. 1421 ; simili sensu ad coniunctam manum ib. VIII p. 206, a. 1387) , cum communi manu ( ib. XI p. 90, a. 1515) .
Syn. et iuxta posita
cavere ( AKapSąd III p. 3, a. 1448) , polliceri ( DŁUG. Hist. IV p. 139 ) , promittere (bona fide: ArPrawn X p. 22, a. 1393) , spondere et fideiussoria cautione se obligare ( KodWp III p. 442, a. 1375) .
Constr. : indicatur persona, pro qua quis fideiubet a. sq. acc.
TPaw III p. 121 (a. 1389) : Wlodco ... f-ssit Michaelem ad iudicium et non statuit ipsum.
KsgGrWp II p. 204 (a. 1391) : fidejubui ambos pro trevis pacis parte ex utraque.
Ita vulgo. b. sq. ad c. sq. post :
AGZ XVII p. 197 (a. 1483) : f-isti ducentas marcas post nobilibus Johanne et Michaele.
d. sq. pro. e. sq. super:
StPPP VIII p. 231 (a. 1387) : super Perolt f-re marcas Wlostkoni uel fideiussores ponere.
OrtWp p. 51 (saec. XV med.med) : nos super ... pueros fideiubuimus.
Indicatur cui (apud quem) a. sq. dat. (saepissime). b. sq. ab :
AKapSąd III p. 15 (a. 1461) : nobili ... Chrostowsky ... a quo eundem kmethonem f-sserat ... ad captivandum tradidit.
c. sq. ad :
StPPP VIII p. 104 (a. 1384) : pro quo Petro ... Andreas f-sserat VI marcas ad Iudeos.
Ib. p. 334 (a. 1389) : pro XV marcis dampni ad Krzesslaum ... f-ssis.
Ita saepe. Simili sensu ad manus alicuius ( ib. p. 498, a. 1398 ;
KsgZPozn p. 23, a. 1400 et saepius). d. sq. adversus (contra):
StPPP VIII p. 45 (a. 1381) : Nemera ... equum f-ssit contra Panczslaum ... statuere habet eum ad terminos.
Ib. IX p. 32 (a. 1425) : scultetus ... fideiubuit pro Nicolao ... adversus Vinek ... quod etc.
Ita saepius. e. sq. circa :
AGZ XVII p. 316 (a. 1495) : ipse f-ssit hominem circa ipsam ad statuendum eundem.
f. sq. erga :
KsgŁawKr p. 255 (a. 1394) : pro quibus pecuniis Nicolaus ... erga dictum Nicolaum f-ssit.
Indicatur fideiussionis praestandae obi. vel causa a. sq. acc. , et
StPPP VIII p. 53 (a. 1382) : Strosco litteram f-ssit vendicionis.
Ita vulgo, praec. pecuniam sim. poręczyć, że zobowiązanie dłużnika wobec wierzyciela zostanie wypełnione; spondere creditori debitum solutum iri:
ib. p. 1 (a. 1374) : adhuc annus non est, sicut ipse Stanislaus f-ssit sibi XX marcas.
Ib. p. 15 (a. 1376) : Nicolaus ... f-it III marcas pro Iancone ... Seronconi.
Ita saepe.
Item
acquisitum sim.: ib. p. 163, a. 1385 et saepius), memoriale ( ib. p. 6, a. 1376 et saepius), poenam (i. multam: ib. p. 63 , a. 1382 et saepius).
N. locut.
cautionem fideiussoriam ( ) b. sq. ab :
TPaw IV p. 382 (a. 1419) : tibi ab equis non f-ssi tres marcas.
c. sq. ad
N. c. acc. gerundii
StPPP VIII p.404 (a. 1397) : pro Dziuissio ... f-sserunt ad conparendum termino.
Ib. p. 550 (a. 1398) : kmetones suos ... ad statuendum iuri ... f-ssit preposito monasterii.
d. sq. de :
ArHist XV p. 147 (a. 1397) : debet sub fide et honore f-re de fidelitate ... Lasslonis.
StPPP VIII p. 883 (a. 1400) : pro fratribus ... f-ssit eidem Lamberto de non impeticione cause.
Item sq. abl. gerundii
KsgPrzem II p. 57 (a. 1449) : rotifex ... fuerat ad iudicium de parendo iuri f-ssus ad instandam domini episcopi.
e. sq. in c. abl.
KsgMaz I p. 20 (a. 1403) : Johannes f-ssit fratrem in eadem poena.
f. sq. pro cf. et
KsgRachKr p. 118 (a. 1394) : pro quibus marcis erga Lewkonem ... pro ipsis f-ssisset.
ArPrawn X p. 98 (a. 1401) : f-buerunt pro supradicto equo.
Ita saepissime. g. sq. super :
StPPP VIII p. 156 (a. 1385) : Nicolao ... f-erunt super XLV marcis.
Ib. p. 552 (a. 1398) : super eo filii ... manu coniuncta f-sserunt promittentes etc.
Ita saepius. h. sq. inf.
Ib. p. 71 (a. 1382) : f-ssit marcam cum IIIbus scotis super terminos docere.
ArPrawn X p. 22 (a. 1393) : coram nobis fideiubuit et bona fide promisit Johanni ... censum ... solvere.
Ita saepius. i. sq. acc. c. inf.
PrPol p. 215 (a. 1376) : ego ... recognosco me fideiubisse XVII marcas Iurando integraliter solvendas.
StPPP VIII p. 435 (a. 1397) : Stephanus ... pro Martino ... tres marcas pro pena Symconi ... f-ssit solvendum.
Ib. p. 442 (a. 1398) : decem marcas ... racione mutui pro Wirzchoslao ... Bernardo ... f-ssit solvendas.
Ita saepius. j. sq. enunt. obi. (c. quod):
CracArt I p. 8 (a. 1371) : isti f-buerunt pro Nicolao ... quod etc.
KodWp III p. 442 (a. 1375) : castellanus ... fi-buit, spopondit et fideiussoria caucione se obligavit ... pro ... Philippo ... quod etc.
Ita saepius. k. sq. enunt. obi.
StPPP VIII p. 85 (a. 1382) : terminum habent ad f-re, quid optinuit.
Ib. p. 39 (a. 1381) : pro quo f-ssit, ut non mitteretur.
Item sine coni. :
ib. p. 318 (a. 1389) : f-erunt ... quodcunque haberet damnum Viczga, totum ipsi fideiusatores debent soluere.
Indicatur fideiussionis praestandae vadium a. sq. ad
ib. p. 76 (a. 1490) : pro eadem solutione ... fideiuberunt ad sua bona.
Ib.
p. 90 (a. 1515) : fideiussores f-erunt cum communi manu quilibet ad suam hereditatem.
b. sq. in c. abl.
KodWp I p. 244 (a. 1249) : f-ssimus pro comite Bozata ... in quadraginta marcis.
c. sq. sub :
StPPP II p. 606 (a. 1451) : ipsas litteras sub quatuor milibus marcarum f-re debet.
APozn II p. 184 (a. 1487) : pro qua Agnete ... pellifex ... f-ssit sub omnibus bonis suis mobilibus.
ArPrawn I p. 294 (saec. XVI med.med) : pro quibus f-ent ... sub vadio.
d. sq. super c. acc.
TPaw III p. 183 (a. 1391) : super meum agrum f-ssi et super frumenta non.
AGZ XIII p. 210 (a. 1446) : nisi quod fidebeant (sic) Conywchones... super duos maldros awene vel super duas marcas predictos equos.
N. per ellipsim
aliquem de turri uzyskać zwolnienie za rękojmią; sponsione data e custodia aliquem liberare
PP III p. 8 (a. 1428) : f-buerunt Petrokonem de turri ciuili.
B. (o dłużniku; de debitore) dawać rękojmię, wystawić poręczyciela; fideiussorem praestare
StPPP VIII p. 92 (a. 1383) : Jurgo ... habet ponere fideiussores Wroczslao ... sub pena regali et XV Wroczslao, si non f-ret.
Ib. p. 282 (a. 1388) : Wirzbantha ... habet f-re sub pena regali per fideiussores hereditatos in terra Prandothe.
Glossa Pol.
GLc p. 15 : «wrączyl syą», accomodare, f-re (cf. GLw p. 232).
Simili sensu refl. (e Pol.
wręczyć się)
TPaw IV p. 454 (a. 1391) : ad paratam pecuniam, et illam perdidi, me f-ri fecisti.
Ib. p. 732 (a. 1399) : Paulus ... contra Scarbek voluit, quod Scarbek f-sset se ad ius et solus post est f-ssus, tandem ipse Skarbek noluit se f-re pro violencia etc.
StPPP II p. 300 (a. 1425) : Clemens ... procurator ... monuit Zdzeborium ... quia fouet ... latrones ... et pro eo debuit se f-re non recedendo de castro ... sed ipse Zdzeborius noluit se f-re (cf. etiam ib. infra et propter hoc eciam debuit se f-re, quia domino procuratori dicto in honore detrahebat).
N. constr.
a. sq. ad b. sq. erga :
StPPP II p. 611 (a. 1451) : Johannes ... noluit se f-re erga Stanislaum.
c. sq. pro
II. singulare: sensu subobscuro
AGZ XIV p. 214 (a. 1446) : scimus et testamur, quod villa ... erat patris Petri ... et eadem villa post patrem ipsius f-erat matri ipsius et erat possessa per matrem (fortasse calami lapsu pro cesserat).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)