General
Full Entry
More

APPENDO

Grammar
  • Formsappendo, apendo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -di, -sum
Meaning Outline
  • I.
  • I. propr.+ Th. ad aliquid suspendere (hoc sensu nonnisi semel ap. Plautum atque ap. recentiores,cf.
    • α. + litteras publicas, tabulam publicandi gratia suspendere
    • β. + ostium, portam cardinibus affigere
    • γ.
    • δ. + aliquem patibulo
    • a. imminens qui cingulis sustinetur
    • 2. iur.transl. prorogare, suspendere
  • I.
    • a. aliquid in statera cognoscendi ponderis gratia suspendere, librare. Saepius in imagine
      • α.
      • β.
      • γ.
      • δ. + aequo libramine lances b. pondus habere
    • 2. aliquam summam pecuniae
      • α. pecunia persoluta accipere, redimere
      • b. damni restituendi causa dare
  • I. + 55, aestimare, taxare (etiam res incorporales, hoc sensu Vlg. Isai.
    • 2. i. q. animo perpendere

Pełne hasło

AP-PENDO, s. APENDO, -ere, -di, -sum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • BJ.
  • H.
[1. pl. ind. praes, act. appendamus :
ArSang II p. 105 (a. 1401) : sigillum presentibus ... misericorditer appendamus.]
I.
I. propr. zawiesić,powiesić na czymś; ad aliquid suspendere (hoc sensu nonnisi semel ap. Plautum atque ap. recentiores,cf. Th. II 277,56 sqq.)
KADŁUB. p. 2 : divine lampades lucis in arce regia ... a-re.
Ib. p. 57 : ficus in radice awulse aureis licet funiculis ... a-antur stipiti.
NIC. POL. p. 64, v. 314: a-sus collo.
N.
α. litteras publicas, tabulam sim. wywiesić na widok publiczny; publicandi gratia suspendere
AKapSąd II p. 541 (a. 1443) : quod carmina in plebanum facta... in ecclesia in suum ... a-erit pudorem.
StKapWł p. 42 (a. 1500) : anniversaria ... canonicorum ... tabellae in stallis a-ndae ... inseri.
CorpJP II I p. 341 (a. 1517) : litteras regias ... valvis ecclesiarum ... a-ndo et applicando,
β. ostium, portam sim. przytwierdzić na zawiasach; cardinibus affigere
RachJag p. 274 (a. 1394) : appensuris wlgariter «za zawassi» pro hostijs a-ndis.
Tom. VIII p. 73 (a. 1526) : portas civitatis a-re.
γ. sigillum litteris ( KsgHenr p. 152 et saepissime).
Item
litteras sigillo ( StPPP II p. 161, a. 1405 ; PP V p. 63, a. 1426) vel cum sigillo ( StPPP II p. 312, a. 1426) .
δ. aliquem patibulo :
ChrPP p. 448 : Maslaus ... alto patibulo est a-sus ([cf. Vlg. Deut. 21,22). ]e. infantulos ad laetationem i. q. apponere
DŁUG. Op. p. 88 : Boleslaus infantulos ... ad canicularum laetationem a-i... iussit.
Constr.
a. abs.
MPH VI p. 485 (saec. XV) : signis pedum de cera a-sis ... est curata.
RachWaw p.63 (a. 1525) : pro ... ferris... ad a-ndum vestes,
b. sq. dat. (praec. collo, humeris cf. ). c. sq. in c. abl. cf. supra 627,36. d. sq. ad: KodWp 111
p. 94 (a. 1357) : ad presens privilegium sigillum nostrum est a -sum. CodEp I 2,
p. 258 (a. 1471) : sigillum... ad has litteras... a-i iussimus.
e. sq. circa :
KOMOR. p. 236 : insignia pedum ... circa sepulturam eius a-it.
f. sq. ante
*AKapSąd II p. 810 (a. 1519) : cathenas aureas a-sas ante pectus,
g. sq. adv. loci
GŁOG. Alex. I fol. 87a : pendula ... est instrumentum pendens in camino, quo a-untur ollae ad coquendum carnes vel pisces. Part. perf.
a. zwieszający się; imminens
KADŁUB. p. 33 : quis ficus semite altrinsecus a-sas ... intactas praetereat, b. currus
powóz zawieszony na pasach, kolebka; qui cingulis sustinetur
JANKO p. 713 : eundo versus Pysdri in curru a-so.
2. transl. iur. odroczyć,zawiesić; prorogare, suspendere
*KodWp V p. 119 (a. 1408) : partes renunciantes... a-ndi, suspendendi et ad arbitrium boni viri reducendi... iuris uel facti subsidijs ... omnibus. KodMaz(L)
p. 228
( a. 1462) : judices... ad terminos generales ... pro finali ... decisione remittant et a-ant. I. A. propr.
I.
a. trans,ważyć, odważać; aliquid in statera cognoscendi ponderis gratia suspendere, librare. Saepius in imagine
α. facta, opera alicuius ( MARTIN. OP. Serm. fol. 234b, PEREGR. fol. 110a, cf. Vlg. Iob. 6,2).
β. aliquid in lance considerationis ( Somm. I p. 915, a. 1250) , examinis ( KADŁUB. p. 92 ) , veritatis ( KodLit p. 162, a. 1413).
γ. aliquid digna (modica) lance ( CodEp I 2, p. 75, a. 1448 et saepius),
δ. aequo libramine lances (de eo, qui perfectam iustitiam ministrat StPPP I p. 128, a. 1347 et saepius), b. intrans, ważyć; pondus habere
DŁUG. Hist. I p. 160 : corpus s. Adalberti tibi... offerimus, si vicem argenti, quod a-erit, te consenseris soluturum (cf. Th. II 278,25 sqq. ).
2. wypłacać, łożyć na coś; aliquam summam pecuniaef alicui, in aliquid,)computando persolvere, pendere.
N.
α. ap. DŁUG. opłacić,okupić; pecunia persoluta accipere, redimere Op. p. 344 : corpus 5. Adalberti Boleslaus a Pruthenis barbaris magno auri pondere a-sum accipiens. LibBen III p. 149 : merces velleris ... quadruplici a-atur aere.
Item in imagine
Hist. III p. 175 : si sub tam iniquis acerbisque conditionibus... pax debeat non confici sed a-i.
b. dać jako odszkodowanie; damni restituendi causa dare
PommUrk I p. 384 (a. 1249) : in de- fectus ipsius compensationem duo mansi ... cum decimis ... parti monasterii sunt a-si. B. transl.
I. oceniać,szacować; aestimare, taxare (etiam res incorporales, hoc sensu Vlg. Isai. 55, 2)
CodEp I 1, p. 118 (a. 1439) : levitas verborum suorum ... breviter a-itur.
ArHist VI p. 209 (a. 1453) : calicem aureum ... ducentorum florenorum ... precio a-sum.
PrzMog p. 43 : quanti ... de pauperie docentem a-et, quemetc.
Constr.
a. sq. abl. pretii ArHist VI p. 209 cf. et saepius. a. sq. pro :
NIC. BL. Serm. I p. 323 : pro magno a-untur verba principis, et pro maiori regis.
MPH III p. 738 (saec. XVI) : suum laborem pistores ... pro gravi moneta a-bant.
c. sq. ultra: DŁUG. O p. 173 : accuratissimum tuae dignationis animum ... appretio et ultra priscorum nostrique saeculi aetates a-o.
Inde sensu praegnanti ap.
DŁUG. cenić coś,liczyć się z czymś; i. q. magni pendere Hist. III p. 342 : Lodovici ... regis parum regnumPoloniae a-ntis (v. I. pendentis).
Ib. IV p. 518 : nec ... comminationes suae, quibus in regem ... Poloniae tonabat, a-bantur.
Ib.V p. 87 : inter ... Christianorum ... opera nihil est, quod aeque sit a-ndum et servandum nisi iuramentum.
2. rozważać coś, zastanawiać się nad czymś; i. q. animo perpendere
CodEp I 2, p. 59 (a. 1448) : a-re itaque velint vestrae caritates, si etc.
DŁUG. Hist. II p. 28 : discernat, a-at (v. I. perpendat) et calculet imperator, quantus hostis noster fuerit.
N. uważać,
sądzić; existimare,putare
JAC.PAR. II p. 379 : satis a-imus, quod etc. . ill. ([singulare) fungitur vice verbi] applicare; poświęcać,, oddawać czemuś
CIOŁ. Lib. II p. 216 : rebelles... vitam suam vili questui calumpnie a-ntes.
Ib. p. 183 : ut... valeam ... fame vestre titulos eleuare et futuris seculis ... stilo a-so concionem (f. e. cognitionem ) dare.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)