Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRONUNTIATIO

Gramatyka
  • Formypronuntiatio, pronuncciacio, pronunciacio, pronunciatio, pronunctiatio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. praedicatio, edictio, promulgatio.
      • a. + sententiae sententiae promulgatio, iudicis sententia, decretum.
      • b. + contumaciae sententia partem, quae in iudicio non paruit, condemnans
      • c. professio, testimonium
      • d. + iuramenti actus formulam iuris iurandi iuranti repetendam recitandi
    • 2. electio (episcopi)
  • II.
    • 1. nuntiatio, praedicatio.
    • 2. gram. mus. expressio (saec. XVI)

Pełne hasło

PRONUNTIATIO, -onis f. scr. pronuncciacio,, pronunciacio,,pronunciatio,,pronunctiatio
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
I.
1. oznajmienie, ogłoszenie, wygłoszenie, obwieszczenie; praedicatio, edictio, promulgatio.
Praec. iur.
a. sententiae et abs. : ogłoszenie wyroku, orzeczenie, wyrok; sententiae promulgatio, iudicis sententia, decretum.
Additur gen.
sententiae; item poenae ( KsgZKal p. 191, a. 1407) , immo gen. subi. dominorum consulum ( ŻydKrak p. 76, a. 1428).
Distinguitur v. gr.
arbitramentalis ( WŁODK. ScrSel III p. 74 ) , arbitraria ( DokLub p. 199, a. 1414 et saepius), item falsa ( ArPrawn IV p. 210, a. 1444).
Iuncturae verbales selectae
pronuntiationem facere ( WŁODK. ScrSel III p. 74 ) , ferre ( DŁUG. Hist. IV p. 229 et saepius), pronuntiare ( ArHist VI p. 100, a. 1453).
b. contumaciae wyrok skazujący za niestawienie się w sądzie; sententia partem, quae in iudicio non paruit, condemnans
StPPP VIII p. 608 (a. 1398) : penam XV ... pro indebita contumacie p-e.
ZabDziej II p. 80 (a. 1483) : Katherina ... arestavit contumaciam ... ad p-em ... procuratoris ... plebani.
AKapSąd III p. 64 (a. 1494) : impugnavit p-em contumacie.
Cf. PRONUNTIO I A 2.
c. zeznanie, oświadczenie; professio, testimonium
StPPP X p. 78 : dampna huiusmodi iuxta assercionem et p-em octo virorum ... per nos debent defalcari.
Huc spectare videtur
ŹrWaw VII p. 186 (a. 1538) : diligencie alias p-es.
Cf. etiam ib. p. 188 .
d. iuramenti wygłoszenie formuły przysięgi do powtarzania; actus formulam iuris iurandi iuranti repetendam recitandi
ArPrawn I p. 135 (saec. XV ex.ex) : de falsa p-e iuramenti per ministerialem: si ministerialis aliter formam iuramenti pronunciaverit testibus, quam habuerit in mandatis etc.
Cf. PRONUNTIO II 2 b et PRONUNTIATOR II.
2. singulare: mianowanie, wybór (biskupa); electio (episcopi)
Tom. XIV p. 502 (a. 1532) : fructibus, quos in episcopatu Cuiaviensi post tempus suae p-is non legitime percepisse ... affirmat.
Cf. PRONUNTIO I B.
II.
1. mówienie, wygłaszanie, głoszenie; nuntiatio, praedicatio.
Constr. sq. gen. obi. vel subi. Praec.
a. eccl. wypominanie imion zmarłych; actus nomina mortuorum recitandi
*SamlUB p. 215 (a. 1334) : singulis feriis secundis ... in nostra ecclesia publice ad populum eius donatoris recordacio fieri debet in commemoracione et p-e fidelium defunctorum.
Cf. PRONUNTIO II I.
b. med. rokowanie, przewidywanie; providentia, prospicientia
THOM. Med. p. 468 : generaliter ... acutorum morborum non omnino certe p-es sunt, nec vite nec mortis; in his febribus de vita incertissime p-es sunt, de morte ... certe.
2. gram. et mus. wymawianie, wypowiadanie; expressio (saec. XVI).
Distinguitur
mellea, metrica et prosaica ( LIBAN Acc. fol. A IVa). Occ. constr. sq. secundum :
LIBAN Acc. fol. A IIIb : accentus est grammaticalis sermonis secundum distinctionem et pausam per vocem plenam debita p-o.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)