- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
1.
staranie (się o coś), opieka; cura, curatio.
2.
zarząd,
zarządzanie; administratio, gubernatio
(sq.
gen.). Praec.
(generalis, magna) Cracoviensis
wielkorząctwo
krakowskie; procuratoris generalis (cf.
s.v. II) dominium
KodKKr II p. 345 (a. 1390) : Chroberska Wola sita in p-e Cracouiensi.
KodMp IV p. 338 (a. 1439) : in censibus nostris ad p-em generalem Cracouiensem dari nobis solitis.Ita saepius.
3.
iur.
a.
opieka, przewidziane prawem zastępstwo i dozór nad dziećmi, nie mającymi lat
sprawnych, lub nad kobietami
i ich majątkiem;
tutela pupillorum et mulierum
lege instituta
DyplMog p. 9 (a. 1230) : sibi commiserit suam uxorem et filium, villas et cunctam substandam in p-em.
KsgZKal p. 245 (a. 1409) : ob p-em filiastris sui, vulgariter «o opeckane».
AGZ XII p. 92 (a. 1441) : Stephanus ... dedit se cum omnibus bonis suis ... archiepiscopo in p-em, wlgariter «w opyekanye».
KsgPrzem II p. 134 (a. 1452) : onus p-is alias «opyeka», quam ipsis commiserat Stanislaus ... post mortem suam.Ita saepius.
b.
majątek będący pod czyjąś prawnie ustaloną opieką; bona, quae ab
aliquo tutore lege instituto administrantur
KsgGrWp II p. 40 (a. 1394) : pro violencia ... eo quod metquartus transivit in p-em ejus, videlicet «opekane».
Ib. I p. 287 (a. 1398) : inculpavit in judicio ... quod filii ... vulnerassent servitorem ... in sua p-e «opekane».
4.
dokonanie, wykonanie, spowodowanie; effectio,
comparatio
MARTIN. OP. Marg. fol. a 2b : aborsus p-o equiualet homicidio.
JAC. PAR. Serm. fol. 45a : non exclusit Christus ludam, ut eum a p-e sue mortis reuocaret.
II.
1.
ciężar prawa feudalnego, polegający na dostarczaniu przez
poddanych pożywienia władcy i jego sługom, zatrzymujących się na ich
terenie;
iuris feudalis onus, quo subditi
domino eiusque servis terram eorum
visitantibus victum praebere obligabantur
KodMp II p. 100 (a. 1255) : absoluere ... ab ... seruitijs et p-bus ipsius principis et nuntiorum eiusdem et venatorum ipsius.
KodWp IX p. 325 (a. 1433) : cum ... redditibus, proventibus, dacionibus, onorariis, angariis, preangariis, laboribus, p-bus, occupacionibus et obvencionibus universis.Ita passim.
Syn.
descensus (
DŁUG. Hist.
IV
p. 396
)
, statio (
ib. III p. 464 = VI
p. 158
ed.nov.)
et saepius.
N.
canum, equorum
obowiązek dostarczania panu (psów, koni); onus
domino suppeditandi (canes,
equos)
PommUrk VI p. 26 (a. 1321) : homines ... eorundem exemptos fore volumus ... ab omnibus venationibus ac canum p-bus.
KodWp III p. 133 (a. 1359) : incolas ... a p-e equorum quorumlibet et canum venaticorum ... absolvimus.
2.
eccl.
wyżywienie należne ze strony księży biskupom i archidiakonom wizytującym podległe sobie kościoły (potem często zamieniane na
świadczenia
pieniężne); cibus et potus, qui episcopis et
archidiaconis ecclesias sibi
subditas visitantibus a
sacerdotibus debebantur (qui postea saepe pecunia solvebantur)
AConst p. 3 : hoc autem eis archidiaconis inhibemus, ne aliquid audeant a sacerdotibus aliquibus nomine visitacionis exigere, quum visitacionem non exhibeant et quum ratione visitationis p-o debeatur.
Ib. p. 47 : quum visitatio et p-o adeo sunt connexae, ut unum sine altero non valeat exerceri.
Ib. infra: p-is nomine nullam commutationem pecuniae recipiant... sed tunc solum p-em requirant, cum visitatio contigerit.Ita vulgo. Additur gen. , v. gr. visitationis ( *KodWp III p. 66, a. 1387).
Syn.
statio (
KodWp V
p. 442,
a 1426)
, visitatio (
Theiner I
p. 722, a.
1375)
.
3.
eccl.
zaopatrzenie sakramentami; actus
alicui sacramenta ministrandi
RotGniezn p. 132 (a. 1399) : p-o per eapellanum facta est feria secunda (cf. supra p. 131: presbiterum, qui sacramentis et confessione procuravit).
KodKKr II p. 423 (a. 1417) : confessionum audicioni, puerorum baptizacioni, infirmorum p-i... intendere teneatur mansionarius.Ita saepius. Cf. PROCURO III C 1 a.
Constr.
a.
sq.
gen.
personae
(cf.
supra 5
)
;
sacramentorum (
AKapSąd II
p. 120, a.
1440)
. b.
sq.
abl.
DokListPł I p. 268 (a. 1468) : in p-e infirmi venerabili sacramento.
III.
iur. pełnomocnictwo
sądowe, upoważnienie do podejmowania
czynności procesowych w czyimś imieniu, zwł. pisemne, prowadzenie sprawy przez
pełnomocnika; rerum iure agendarum nomine alterius potestas plena, praec. litterae quibus quis
alicuius iuris vicarius
constituitur
KodMp II p. 34 (a. 1227) : episcopus cum suo capitulo ... per procuratorem ... p-is sue ... instrumentum nobis exhibentem ... comparuerunt.
Ib. p. 208 (a. 1303) : procuratores ... constituimus ... confratres ... p-es et mandatum nostrum et ipsorum sponte suscipientes.Ita vulgo. Glossa Pol.
AGZ XVI p. 399 (a. 1483) : non admisi predicto Raphaeli aliquam p-em, alias «oprawy».
Saepe dicitur procurationis litterae (KsgŁawKr p. 213, a. 1393 ; KodWp V p. 1, a. 1400 et saepius), mandatum ( CodVit p. 663, a. 1424 et saepius), onus ( KodKKr II p. 32, a. 1368 et saepe).
Syn.
procuratorium (
ŁASKI ComPriv
fol. 121b
).
Occ.
constr.
a.
sq.
gen.
ZabDziej II p. 285 (a. 1486) : pro p-e cause.b. sq. ab :
AGZ XVI p. 89 (a. 1471) : Johannes ... manifestavit p-em a Cobylensky.Cf. PROCURATIA II PROCURATORIA I PROCURATORIUM PROCURATORIUS I 2.
IV.
singularia
1.
eccl. obszar,
teren podległy jakiemuś
duchownemu; terra clerico subiecta
StSyn IV p. 48 : in domibus suis suspectas mulieres vel eciam extra domos in sua p-e publice detinent concubinas clerici.
ConcPol . II p. 120 (a. 1528) : nemo ... eorum clericorum domi aut foris tota sua p-e servare ... concubinas ... audeat.
2.
wyprawa, dobra
ruchome, które otrzymywała kobieta wychodząca za mąż; bona
mobilia feminae nubenti a patre
vel tutore data
KsgGrWp I p. 319 (a. 1399) : lucratus est super predictis dominis ordinacionem seu p-em uxoris sue, wlgariter «wiprawa».
3.
apium
hodowla pszczół;
i.q. cultus, cura
KodMp III p. 1 (a. 1333) : damus ... scoltetis ... venacionem ... liberam exercere facultatem et apium p-em (nisi leg. procreationem, cf. PROCREATIO II ).