Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEDA

Gramatyka
  • Formypraeda, preda, praedae,
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae -arum
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. concr. spolia.
      • α.
      • β.
      • γ.
    • 2. abstr.
      • a. latrocinium, direptio, rapinae. Iuncturae selectae
        • α. + praedam agere (in regnum in aliqua re committere exercere
        • β.
      • b. damnum, detrimentum, iactura
  • II. iur. res a creditore occupata debiti loco, pignus

Pełne hasło

PRAEDA s. PREDA, -ae et PRAEDAE, -arum f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • N.
I.
1. concr. łup, zdobycz wojenna; spolia.
Iuncturae potiores selectae
α. praedam adducere ( GALL p. 76,18 ; Tom. I p. 32, a. 1509) ;, agere, asportare ( GALL p. 89,16) , auferre ( ib. p. 92,8 ; ib.119,3) ;, capere, congerere ( AKapSąd III p. 311, a. 1516-17) , congregare ( GALL p. 65,17 ; ib. p. 118,19) ;, corradere ( WAPOW. Chr. p. 5 ) , depellere ( DŁUG. Hist. II p. 128 = III p. 145 ed.nov.) , ducere, excutere (ex manibus: WAPOW. Chr. p. 5 ).
β. terram praedae exponere ( CALLIM. Hist. p. 54 et saepius), tradere ( Tom. VI p. 163, a. 1522) .
γ. aliquid in praedam agere ( DŁUG. Hist. I p. 267 = II p. 26 ed.nov.), convertere ( Tom. XII p. 168, a. 1530) , deducere ( *Dogiel V p. 40, a. 1330 et saepius; ib. XVII p. 413, a. 1516) , vertere ( Tom. V p. 416, a. 1521 et saepius), dare, ducere ( KH XXIX p. 298, a. 1506) , rapere ( Lites II p. 153, a. 1413 ; Tom. I p. 7, a. 1506) , redigere ( CorpJP IV p. 72, a. 1524 ; Tom. VII p. 4, a. 1524) ; immo in praedae praedam convertere ( KADŁUB.(Pl) p. 70 ).
Constr. sq. gen.
2. abstr.
a. grabież, rabunek; latrocinium, direptio, rapinae. Iuncturae selectae
α. praedam agere (in regnum : DŁUG. LibBen III p. 298 ; ; in aliqua re : Tom. XVII p. 57, a. 1535) , committere ( ChrPP p. 458, a. 1398 et saepissime), exercere ( AAlex p. 420, a. 1504) , facere ( N. de aliqua re:
KodMaz(K) p. 437, a. 1238 : praecipimus, ut pro p-a, quam fecit de centum septuaginta ... equis, centum reddat.
).
β. terram praeda(-is) afficere ( PP II p 157, a. 1453) , invadere ( MIECH. Chr. p. 82 ).
Constr. sq. gen.
b. szkoda, strata; damnum, detrimentum, iactura
RachJag p. 199 (a. 1394) : domino Anderlino ... ad p-am domini vicecancellarii XX marcas (cf. ib. p. 206: ad mandatum ... regis pro dampnis Anderlino in seruiciis regalibus factis).
DŁUG. Op. p. 272 : nec ... addiderunt hostes grassari in p-am monasterii.
II. iur. rzecz brana przez wierzyciela dla zaspokojenia należnej pretensji, zastaw przymusowy, tzw. ciąża; res a creditore occupata debiti loco, pignus
TPaw IV p. 261 (a. 1400) : Johannes ... p-am vulgariter «czesza» defendit Thomislao.
Ib. p. 293 (a. 1405) : quos grossos si non solverit, extunc subdidit se sub unam sexagenam et sub p-am vulgariter «czoszo».
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)