Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEBENDA

Gramatyka
  • Formypraebenda, prebenda
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. monachorum (monialium) diarium, victus diurnus
    • 2. cibus,pabulum, pastus
  • II. eccl. eccl. munus eccl. (praec. canonicorum) atque ius beneficiis eius fruendi

Pełne hasło

PRAEBENDA s. PREBENDA, -ae f.
  • Th.
  • B1 .(pl.),
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
  • O.
I.
1. dzienna racja żywności w klasztorze; monachorum (monialium) diarium, victus diurnus
*PommUrk II p. 507 (a. 1283) : ipsam in nostram recepimus fraternitatem, nostre uictualis p-e participem statuentes.
Ib. VI p. 438 (a. 1298) : prepositus in cotidiana p-a munde et competenter et in festis duplicibus amplius conventui providebit.
Ita saepius. Additur plena ( *PommUrk VII p. 439, a. 1298) , panum et cervisiae ( DokLub p. 198, a. 1414) , in cibo et potu ( DŁUG. LibBen II p. 103 ).
2. pokarm, jedzenie, , pasza; cibus,pabulum, pastus
NIC. BŁ. Serm. II p. 342 : carni debemus castigationem per abstinentias ... est enim caro sicut equus lasciuus propter nimiam p-am, qui dominum proijcit in lutum.
HESSE Matth. IV p. 27 : tam delicatam et caelicam p-am ammiserat.
Ib. paulo infra p-am illam caelicam numquam recuperavit.
Zsig . p. 42 (a. 1500) : agazonibus ad vinum, quum eis p-a non dabatur.
Ib. paulo infra vinum familie non dabatur pro p-a.
II. eccl. prebenda, funkcja kościelna (zwł. kanoników) i prawo korzystania z przywiązanych do niej uposażeń; munus eccl. (praec. canonicorum) atque ius beneficiis eius fruendi
KodWp I p. 97 (a. 1218) : p-am in ecclesia nostra ... concessit.
KodMp I p. 100 (a. 1272) : quicumque in eadem p-a successerint.
Ita vulgo. Glossa Pol.
GLcerv p. 687 : p-a «duchowny dochod, abo obrok».
Distinguitur addito a. gen. , v. gr. altaris ( StPPP VI p. 280, a. 1525) , ecclesiae ( KodMp IV p. 35, a. 1391 ; AKapSąd II p. 79, a. 1430 et saepe), hospitalis ( KsgDoch p. 80 ) , sacelli ( RevVlad p. 123 ) . b. adi. v.gr. canonicalis ( KodWp V p. 82, a. 1406) , corporalis (cf. ), gratialis (cf. .), maior ( *PommUrk IV p. 211, a. 1305 ; ib. VI p. 21, a. 1321 et saepius; opp. puerilis: *PommUrk IV p. 211, a. 1305 et saepius; minor ib. V p. 245, a. 1315) , monetaria (cf. ).
Syn. et iuxta posita
altare ( KodMp IV p. 324, a. 1438 ; KsgDoch p. 57) , canonia ( DŁUG. LibBen I p. 633 ; id. Op. 465) ;, canonicatus ( ArPrawn I p. 10, a. 1400 ; AKap Sąd II p. 2, a. 1404 et saepius), capellania ( DokListPł II p. 91, a. 1522) , praelatura ( DokMp VII p. 266, a. 1429).
Constr.
a. abs. , cf. et
PommUrk II p. 507 (a. 1283) : nostre ... p-e participem statuentes.
Ita saepius. b. sq. gen. , cf. supra 873,37. c. sq. abl.
KsgDoch p. 88 : p-a titulo sanctae Barbare.
d. sq. ad :
KsgHenr p. 5 (saec. XIII) : ad honorem sancti Ioannis ... p-e.
KodMp I p. 35 (a. 1391) : p-am ad sanctum Florianum.
Ita saepius. e. sq. apud :
StPPP II p. 170 (a. 1408) : p-am aput sanctum Benedictum.
f. sq. in c. abl. : et
CodEp III p. 24 (a. 1447) : p-a in Beganicze.
Ita saepius. Occ. pieniądze pochodzące z dochodów z prebendy; pecunia, quae fructus de praebenda est
Lites I p. 292 (a. 1339) : testis ... portavit p-am Gneznensis ecclesie cuidam archidiacono.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)