- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- Ha.
ArPrawn X p. 131 (a. 1404) : Marcissus ... presentavit procuratorium ... litteram iudicii iuris supremi postulandus.]
I.
A.
domagać się, dopominać się czegoś, żądać; petere,
exposcere, expetere, exigere.
Praec.
iur.
1.
upominać się sądownie,wysuwać roszczenia sądowe; iure petere, vindicare.
Glossa
Pol.
DecrICC I p. 223 (a. 1465) : p-re «fordrowacz».
N.
zwracać się o sądowe rozstrzygnięcie sporu,
domagać się wymiaru
sprawiedliwości; rem
coram iudice
diiudicandam deferre
ArPrawn X p. 52 (a. 1397) : Woytko ... astrinxit se docere coram iudicio bannito, quod Gregorius ... non fuit coram iudicio in termino suprassignato, neque ius p-vit.
StPPP II p. 217 (a. 1417) : non p-ns ab eo jus ... kmethones ipsius ... citasti ad presenciam capitanei.Ita saepius. Eodem sensu iudicium ( KsgSądWar p. 32, a. 1458 : Stepan ... p-vit iudicium aput ... subiudicem ... cum Sidor; tunc sibi dominus subiudex dedit ius secundum iuris formam ), iustitiam (
IurMas II p. 143, a. 1511 : quem pars lesa ... vbi eum resciuerit, potest investigare et iusticiam in collo suo p-re). Occ. constr.
α.
sq.
ab :
StPPP VII p. 399 (a. 1452) : Petrus ... p-vit ius ab eodem Andrea.
β.
sq.
super aliquem :
StPPP IX p. 35 (a. 1446) : Petrus p-vit ius super ... scultetum.
2.
aliquem
pozywać przed sąd, oskarżać; in
ius vocare, accusare.
3.
sensu obscuro
DokMp VIII p. 353 (a. 1356) : licitum erit eis ... per simplices proposiciones sine apellacionibus ius et sentencias p-re de libris nostris predictis iuris Maydeburgensis quibus sentenciis et iuri per eosdem promulgatis ... decernimus velut legi standum.
B.
prosić, wypraszać;
exorare, precari.
Occ.
modlić się; orare
ModlWW p. 12 : ibi, Jesu, obsecro te, p-a semper pro me ad patrem piissime.
Constr.
ad A-B:
1.
indicatur quid a. sq.
acc.
rei. b. sq.
acc.
c.
inf. c.
sq.
inf. d.
sq.
de:
Tom III p. 1 (a. 1514) : rex ... magistrum ... de homagio sibi prestando p-vit.e. sq. in c. acc.
PommQu p. 22 (a. 1360) : dimidietatem bonorum ... p-et in salutem mee anime.
AKapSąd II p. 452 (a. 1477) : qui ... per eos p-vit eam sibi in uxorem.f. sq. pro:
KodWp I p. 473 (a. 1282) : pro renovacione decimarum ... p-bant.
KrMU p. 135, 33 (a. 1448) : pro aliquo actu fiendo ... p-bat.Ita saepius. g. sq. super c. abl.
ArPrawn VII p. 269 (a. 1457) : super iuribus suis et iustitia ... p-bant.h. sq. quatenus:
ZabDziej II p. 89 (a. 1483) : postulans eandem, quatenus sibi in matrimonium consentiret.
CodEp II p. 330 (a. 1484) : p-vit ipse ... dominos quatenus secum practicam inirent.i. sq. ut.
2.
indicatur a quo
a. sq.
acc.
personae. b. sq.
abl.
KsgŁawKr p. 93 (a. 1373) : X marcae ... que consorte ipsius Sophie sunt p-nde.c. sq. ab.
3.
indicantur cetera
a. sq.
abl.
b. sq.
ad:
KodPol I p. 39 (a. 1234) : autenticis ... ad hec p-tis.
SSrSil VIII p. 149 (a. 1462) : nos ad homagium p-ndo.Ita saepius. c. sq. in c. abl. d. sq. inter:
StPPP VIII p. 324 (a. 1389) : nec litteram ... nec ministerialem debent inter eos p-re.e. sq. iuxta:
ArPrawn I p. 266 (a. 1553) : pignus p-vit iuxta consuetudinem terrestrem.f. sq. per, cf. g. sq. sub:
CodVit p. 910 (a. 1430) : ipsum p-ntes sub ... tedio et expensis.
C.
singulare: pytać;
interrogare
StPPP XI p. 242 (a. 1461) : Martinus ... p-vit scabinos, utrum equus haberet ista signa.
II.
eccl.
t.t. zwracać się z prośbą o zatwierdzenie na urząd kościelny kandydata, który nie
spełnia pewnych przepisanych prawem
warunków; petere, ut qui ad dignitatem ecclesiasticam assumi
impedimenti canonici causa non
potest, a superiori admittatur
MARTIN. OP. Marg. fol. n 1b : aliud est p-ri, aliud eligi ... p-atur laicus vel alterius diocesis clericus, sed elegitur clericus nullum habens impedimentum.
Ib. infra laicus primo est p-ndus, demum eligendus, sed clericus primo eligendus demum p-ndus.Ita saepe.
Iuxta ponitur
eligere (
DokMp VIII
p. 374, a.
1394
et saepius).
Constr.
a.
sq.
ad :
DokMp VIII p. 374 (a. 1394) : dominus Iohannes ... praepositum ad dictum monasterium ... tenetur et debet ... unam personam idoneam ... eligere et p-re.
KodWp VII p. 66 (a. 1402) : episcopi ... ad ecclesiam Gneznensem ... p-ti.Ita saepius. b. sq. de :
AKapSąd II p. 693 (a. 1499) : p-tus ... de ecclesia Plocensi in ecclesiam Poznaniensem.c. sq. in c. acc. , cf. et
CatEpCr p. 55 (saec. XVI in.in) : hic canonicus ... in episcopum ... p-tus.
Additur
III.
pro
subi.
est
ius, necessitas, res,
sim.:
wymagać, potrzebować, poscere, expetere,
requirere.