- F.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
propr.
A.
adi.
1.
płaski, równy, równinny, położony na równinie;
aequus, levis, patens, non editus, in planitie situs.
Glossae
Pol.
StPPP II p. 156 (a. 1404) : rippas ... p-as, alias «rowne», facere debent.
AKap Sąd I p. 412 (a. 1455) : ad cistam albam vel p-am, alias «plaska».
RachWaw p. 328 (a. 1544) : fecit ad altanam ... rosas p-as sculptas, alias «płaskie».
Praec.
a.
capillus
prosty, nieskręcony; non crispus
AMedi p. 43 (saec. XV med.med) : Iesus ... capillos habens ... p-os usque ad aures, ab auribus circinnos.
GŁOG. Phys. fol. A 3b : capilli albi et p-i.
b.
mensura
miara strychowana;
i.q. quae modii labra non exsuperat
KodMp IV p. 486 (a. 1448) : tres mensuras auene de puro grano mensure p-e et equalis.
Visit. p. 253 (a. 1512) : summa huius mensurae superfluentis CXXII chori et faciunt choros p-ae mensurae CLXXXXVIII.
Eodem sensu
chorus (
CracArt
suppl. I
p. 153,
a. 1444),
coretus (
LibBenP
p. 104
:
unum coretum
supereffluentem et alium p-um alias «rowny»).
c.
passus
krok niski, ślizgający się;
i.q. parum levatus, per glaciem labens
*Dogiel V p. 29 (a. 1308) : tanta ... glaciei congeries ad muros civitatis ... facta est, quod de summitate muri eiusdem p-o passu super glaciem patebat transitus.
2.
gładki, wygładzony, nie chropowaty; levis,
politus, lubricus
Tom. IV p. 321 (a. 1518) : pavimentum lapide griseo admodum p-o factum.
InwKKr p. 23 : ampulae duae, laboris plani ... argenteae.
Ib. p. 71 : casula ... panni aurei, p-i, glauci cum serico filato albo.Ita saepius. Glossa Pol.
CracArt II p. 601 (a. 1547) : coclearia ... nova, p-a alias «glathkie»
3.
singulare: zwyczajny, nieozdobny;
simplex, inornatus
DŁUG. Hist. IV p. 537 : pallio axamenti grisei, p-o et simplici nulla varietate aut auro intexto amiciebatur.
B.
subst.
planum,,
-i
n.
1.
równina, płaszczyzna,teren równy, płaski;
planities, campus patens.
Saepe occurrit in
iuncturis in plano et aspero (
ArPrawn II I
p. 354, a.
1412
et saepius),basso (
KodKKr
I
p. 30, a.
1229)
, bosco (
)\
tam in montibus quam in
planis (
KodWp I
p. 28, a.
1175)
.
Praec.
a.
pole uprawiane po wykarczowaniu;
agernovalis
DokMp I p. 85 (a. 1351) : damus ...incolis ... de p-o quattuor annis, de silva viginti annis nostri census omnimodam libertatem.
Ib. p. 437 (a. 1420) : cmetonibus ... infra hinc a data presencium in silvis viginti, in nemoribus ... duodecim, in p-o vero sex annorum spacium damus ... libertatem.
N.
glossam Pol.
PP II p. 34 (a. 1448) : in ...p-is alias «na przasnych polach».
b.
civile
tzw.
nawsie lub przywsie,
równinna, środkowa część wsi, nie zabudowana, będąca najczęściej wspólną
własnością;
campus planus in medio pago situs, incultus,
qui plerumque
communitatis rusticorum proprius erat
PP I
I
p. 165 (a. 1453) : fluuio ... fluente ... penes p-um ciuile.Cf. PLANITIES I 3.
2.
geom.
płaszczyzna, figura płaska,
dwuwymiarowa; superficies aequa, figura quae longitudine et latitudine
continetur.
II.
transl.
1.
jasny, wyraźny, zrozumiały; clarus, manifestus,
apertus, qui facile intelligitur.
Saepe
(praec.
saec.
XVI) occurrit in iuncturis planum est
(sq.
acc.
c.
inf.
vel quod); aliquid planum facere; plana, -orum pro
subst.
N.
locut.
plana facie (supraIV11, 51
sq.
)
2.
łatwy; facilis (saec.
XVI).
3.
iur.
załatwiony, załagodzony;
compositus, sedatus
KsgŁawKr
p. 140 (a. 1376) : concordaverunt, quod omnibus p-is existentibus inter eos ... racione tutele servate ... Johannes eandem tutelam suo fratri resignavit.
AKapSąd I p. 340 (a. 1427) : solutionem plenariam habuit et sic omnia sunt p-a et compensata.
APozn II p. 181 (a. 1487) : omnia inter ipsum Albertum et dictos prevignos suos tam racione expensarum, quam eciam ... perceptorum p-a et mortificata esse debent.Cf. PLANE II et PLANO II 1.
4.
mus.
t.t. chorał gregoriański, a także jego teoria;
canticus Gregorianus eiusdemque canendi ratio
SZYDL. p. 16 : tres sunt cantus in genere scilicet durus sive asper, naturalis sive p-us et mollis sive dulcis.
FELSZT. OpCong fol. A IIb : musica ... practica ... simplex seu p-a est.
KROMER MusEl fol. B Ia: p-a musica, quam et choralem uocant, quae uniformibus aequalibusque notulis constat; figurata, quae et mensuralis, quae dispares et figura et potestate non complectitur.
Id. MusFig fol. F IIa: illa ... ad p-am musicam spectant ... etiam ad figuratam.
5. singulare (de censu) pieniężny? qui pecunia solvitur?
StPPP VIII p. 814 (a. 1400) : Margareta uxor Wernconis cum Werncone de Rosnow VII marcas census p-i in bonis ... in Brusnik ... Johanni ... in LXXVI marcis ... debiti olim Rosonis obligauit tenendum a festo ad aliud festum Natiuitatis Christi (nisi leg. pleni).Cf.
III.
in certis quibusdam
locut.
adverbialibus
1.
ad planum
dokładnie, jasno, wyraźnie; clare, accurate
CorpJP III p. 268 (a. 1513) : quantitas datae pecuniae et perceptae ad planum in ratione videatur.
Tom. III p. 251 (a. 1514) : mittas nobis ... regestrum... damnorum et ad p-um nos de eisdem damnis informes.
Ib. p. 154 (a. 1514) : qui orator quid illic egerit ... conjectura verius quam re ipsa interpretabamur, nunc tamen id, prodita arce ... ad p-um patefactum est.
2.
de plano
α.
gładko, łatwo,
bez kłopotu; facile, nulla
opera.
β.
jasno, wyraźnie, plane, clare
ArPrawn X p. 92 (a. 1400) : simpliciter et de p-o denegavit.
AKapSąd III p. 14 (a. 1461) : est … simpliciter et de p-o confessus ac coram … episcopo confitebatur se certas litteras ... confecisse.Ita saepius. γ. niesądownie, bez formalności sądowych; omissa forma iudicii, sine sollemnitate iudicii.
Additur
absque (sine) strepitu (et figura, forma) iudicii(-orum) (
PommUrk V p. 393, a.
1318
;
Lites I
p. 15, a.
1320
;
KodMp II p. 252, a.
1322
;et vulgo), simpliciter (
*KodWp III
p. 12, a.
1351
;
DokKKr I
p. 79, a.
1357
et saepius ), summarie (
Lites I
p. 15, a.
1320
:
KodKKr I p. 174, a.
1325)
.