- F.
- G.
- Bl.
- S.
- B.
- A.
- O.
I.
propr. (de concr. )
1.
a.
adi.
(de animantibus
eorumque corporis partibus)
tłusty, otyły, gruby;
opimus, crassus,
obesus.
N.
α.
loco cognominis
VHedv p. 649 : Hedwigis duxit maritum Ottonem p-em.
StPPP VIII p. 208 (a. 1387) : quilibet per penam VI marcarum contra Ottam p-em (ed. piquem) pro piscacione fluuij.
Ib. p. 293 (a. 1388) : Zuchna ... contulit causam p-i (ed. pigwi) Otte contra Przeczslaum.
β.
meton.
pinguiora :
JAC. PAR. RefEccl p. 101 : detur venia scribenti (ed. -ndi), qui voluit - etsi non potuit - p-iora pro praesenti legentibus propinare.Occ. constr. sq. in c. abl.
THOM. Med. p. 308 : mulier est in corpore p-is.
b.
subst.
pingue,,
-is
n.
tłuszcz; pinguedo,
adeps.
2.
tłusty, gęsty, zawiesisty; crassus, densus,
spissus. Inde smolny,
żywiczny; piceus,
v. gr. lignum (
THOM. Med.
p. 79
;
StPPP XII
p. 472, a.
1531)
;, materia (
DŁUG.
Hist. I p. 521 = II
p. 290
ed.nov.
).
3.
(de
agro, solo
sim.) żyzny, płodny, urodzajny;
fertilis, fecundus,
frugifer.
II.
meton. et
transl.
1.
gnuśny, ociężały, nieudolny, tępy; crassus, stultus, hebes.
N. sensu
opposito in bonam partem. i.
sapiens, prudens in locut.
pinguiorem Minervam sortiri :
DŁUG. Hist. III p. 700 : orans singulos, ut per alios p-iorem Minervam et dicendi peritiam sortitos, errorum nostrorum et deformitatum rescindantur naevi.Cf. etiam CRASSUS
2.
nieczysty, grzeszny; immundus, impudicus
NIC. BŁ. Serm. III p. 49 : sunt alia corda p-ia, quae licet appareant exterius purgata, intus tamen remanent maculata et neglecta ... intus ... sunt pleni omni spurcitia.
JAC. PAR. OpIn p. 173 : caro ... delicate ... nutrita ebullit p-es et libidinosas cogitationes, sicut olla plena pinguedine circa ignem ... evomit spurcitias.
3.
mający znaczenie, ważny;
multum valens, gravis
SSrSil II p. 234 (a. 1476) : privilegium desuper datum licet sit generale, est tamen p-e et multum notabile.
ŁASKI LibBen II p. 92 : de cuius collatione sit ecclesia et cuius patroni sit vox prima et p-ior praesentandi.
4.
a.
tłusty, dostatni, dobrze zaopatrzony, zasobny, dochodowy, bogaty;
opimus, opulentus, dives, abundans.
Dicitur v. gr. de
beneficio (
DokMp II
p. 58, a.
1426
et saepius), capella
(
ZabDziej II
p. 252, a.
1485)
, dignitate (
AKap p. 36, a.
1537)
, ecclesia (
MARTIN. OP. Marg. fol. d IVa)
, fundatione (
InwKKr
p. 141
)
, praebenda
(
MATTH. Prax.
p. 157
).
Occ. de homine: bogaty;
dives
(sq. abl., saec.
XVI
in. ), etiam loco subst. (e Vlg. Ps. 21,30
StSyn III
p. 11
;
NIC. BŁ. Tract. fol. c Va).
;
b.
obfity, liczny;
amplus, copiosus, creber,
v. gr. complacentia (
CodVit
p. 106, a.
1404)
, compunctio (
JAC. PAR. OpIn
p. 438
)
, venatio (
SSrSil XVII
p. 8, a.
1506).
c.
wielki, duży; magnus,
amplus, grandis
KodKKr I p. 99 (a. 1273) : dignum est enim, ut benemeriti gracia p-ori pociantur.
KodWp III p. 379 (a. 1372) : volumus ... quod eo p-ior camere nostre solucio debeatur.Ita saepe, item dicitur de contributione ( KodWp III p. 608, a. 1388) , dotatione ( KodKKr II p. 279, a. 1403) , libertate (syn. larga: DŁUG. Hist. IV p. 548 ; ;syn. munifica id. LibBen III p. 3 ), lucro ( RFil XXV p. 137, a. 1466), sim. Sed saepissime dicitur
α.
de fortuna, praec.
in iuncturis ad pinguiorem fortunam (fortunium) (per)venire (
KodUJ I
p. 128,
a. 1420
;
PP V
p. 124, a.
1429
et saepius); in spem fortunae pinguioris (
ArHist V
p. 287, a.
1392)
; ad pinguiorem
fortunam (
ZabDziej III
p. 470, a.
1497
;
StPPP III
p. 31
)
; fortuna se offerente pinguiori (
APozn I
p. 179, a.
1452)
; fortuna pinguior arridet (
ARect II
p. 124, a.
1546).
β.
de iure, praec.
in iuncturis ius pinguius ad aliquid habere (
KodWp III
p. 416, a.
1374
;
ArPrawn VIII
p. 91, a.
1405
;
ŹrWaw I
p. 63, a.
1480
;
;cf.
L. s.
v.); ius alicuius pinguius est (
DokSZKr
p. 25, a.
1381)
; ius pinguius alicui
competit (
DokMp I
p. 394, a.
1415
;
ŁASKI
in
Tom. VI
p. 65, a.
1522)
.