Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERGO

Gramatyka
  • Formypergo, pargo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, perrexi, perrectum
Znaczenia
  • I. facere, in aliquare agenda perseverare, aliquid continuare (saec. XV ex.-XVI).
  • II. intrans.
    • 1. propr. ire, incedere, intendere, proficisci, properare. Occ. de terra: rozciągać się; extendere
    • 2. transl. inclinari, vergere, verti
  • III.

Pełne hasło

PERGO s. PARGO, -ere, perrexi, perrectum
  • F.
  • G.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • L.
[ind. plp. act. pergisset infra 371,32. ]
I. trans. wdalszym ciągu coś robić, odbywać, dalej czynić, kontynuować; facere, in aliquare agenda perseverare, aliquid continuare (saec. XV ex. -XVI).
Constr.
a. sq. acc. (praec. iter, viam). b. sq. inf.
II. intrans.
1. propr. iść, ruszać w drogę, podążać, udawać się, posuwać się; ire, incedere, intendere, proficisci, properare. Occ. de terra: rozciągać się; extendere
*CodPom I p. 107 (a. 1177) : prouincia a Zuerin ex una parte usque Vepro p-it.
2. transl. zmierzać do czegoś, przechodzić w coś; inclinari, vergere, verti
KADŁUB. p. 98 : nec enim ... connivencia comodanda est, ut quisquam negocio derelicto in adversarii sui contumeliam aut palam p-at aut subdole.
ArPrawn IV p. 52 (saec. XIV) : filiis ad inopiam p-ntibus.
ZABOR. Tract. p. 26 : ut palea in cinerem p-at.
Constr. ad 1-2:
a. sq. acc. b. sq. abl. c. sq. absque :
KodKrak p. 229 (a. 1456) : ipsos ... secure in eundo et redeundo absque omni onere, impedimento et arresto p-re permittatis.
d. sq. ad. e. sq. contra :
Tom. XV p. 840 (a. 1533) : nonnulli dicunt contra regem ... p-isse.
f. sq. cum :
RachJag p. 557 (a. 1418) : canistis cum canibus in Dobre Stani p-ntibus.
SEVER. p. 47 : p-xerunt ... cum fratre.
g. sq. de :
KodWp I p. 257 (a. 1251) : ad ... ferreum stipitem, de quo p-ndum iuxta Montem Calvum.
KodKKr II p. 347 (a. 1410) : de Cracovia ... p-ndo.
h. sq. in c. acc. i. sq. in c. abl.
AGZ XIV p. 176 (a. 1445) : ipse ... in necessitate sua ... pergisset.
CodEp I 2, p. 48 (a. 1448) : in claudo p-re pede.
Ita saepius. k. sq. iuxta, cf. supra 13. l. sq. per :
THOM. Med. p. 235 : p-ndo per loca montuosa.
TArch p. 42 (a. 1409) : per granicias meas ... p-ndo.
Ita saepius. m. sq. post :
KsgKaz p. 406 (a. 1397) : qui p-erunt post Franczkonem.
N.
post vestigium arduum ( AGZ XIX p. 466, a. 1500), cf. supra I 725,6 sqq. n. sq. pro :
AGZ XI p. 398 (a. 1454) : ad silvas ... p-re pro lignis.
o. sq. sub :
IO. VISL. p. 206, v. 86 : p-e sub algentis Mavortia regna Bootis.
p. sq. super c. acc.
StPPP XI p. 164 (a. 1426) : ad expedicionem super Turkos equitaverunt seu p-erunt.
q. sq. usque:
PommUrk III p. 401 (a. 1300) : ad viam qua (ed. que) p-itur usque Stargard.
SEVER. p. 47 : p-erunt ... vsque Senas.
r. sq. versus :
AGZ XIV p. 176 (a. 1445) : cum ipse ... versus Kyowiam pergisset.
III. sensu perobscuro
TPaw IV p. 24 (a.1394) : Fredericus debet iurare erga Stanislaum ... sicut meus pater non p-egit dominum Stanislaum media marca a marca.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)