Ogólne
Pełne hasło
Więcej

NISI

Gramatyka
  • Formynisi, niszi
  • Etymologianixi
  • Odmiana
Znaczenia
  • I. ind. con.
    • A. si non. Praec. post negationem: jeżeli nie, tj. jedynie tylko, li tylko, jak tylko; si non. i. solum tantum(modo).
      • 1.
      • 2. solum, tantum(modo), praeterquam.
      • 3.
        • a. nondum
        • b. ut non, ne
        • c. si
        • d. sed?
        • e.
        • a. + nisi forte, nisi quod praeterquam quod, excepto
        • b. + nisi si
        • c. + non plus nisi non plus quam, tantum
        • d. + non (nec) prius ... nisi donec, antequam
        • e. + qui nisi quicumque, quilibet
        • f. + ut nisi tantum ea condicione quod?
    • B. an ne
  • II. bez; sine, absque

Pełne hasło

NISI s. NISZI
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • L.
  • A.
  • K.
(nixi)
I. coni. (sq. ind. vel con. )
A. jeżeli nie, gdyby nie, o ile nie; si non. Praec. post negationem: jeżeli nie, tj. jedynie tylko, li tylko, jak tylko; si non. i. solum tantum(modo).
Praec.
1. non nisi cf. NONNIS I.
2. eodem sensu sine negatione praecedente: chyba że, tylko, jedynie; solum, tantum(modo), praeterquam.
3. singularia quaedam
a. jeszcze nie; nondum
PommUrk II p. 291 (a. 1274) : de filiis Johannis ... per se ... loqui n-i valentibus precautum est.
b. żeby nie; ut non, ne
ŁASKI ComPriv fol. 262b : nullus est ita iniustus, n-i sibi incongruum videatur, si per iniuriam condemnatur.
c. jeżeli; si
RachWaw p. 421 (a. 1560) : frater eius muratoris mortui adiit sacram regiam maiestatem ... se obligans laborem eundem velle determinare, n-i sibi residua summa data fuisset.
d. i. fere q. ale? sed?
StPPP XI p. 150 (a. 1413) : Michael ... habuit requisitum ... Gerwik utrum ipsum pro aliqua culpa inculparet; tandem prefatus Gerwik dicens ([i. dixit):] nullam culpam sibi (i. ei ) inpingo, n-i (habeo eum pro ) tanquam probo et honesto.
AKapSąd III p. 201 (a. 1519) : recepit ... Stanislaus ... sagittam ... et voluit sibi Joanni tetigere ad os, n-i testis removit.
e. bis negatur sensu unius negationis (e Pol. )
ArHist V p. 284 (a. 1412) : n-i eisdem edificiis per restauracionem non succurreretur diligenter, ipsa ecclesia [eqs. (i. nisi succurreretur]).
AKap Sąd III p. 24 (a. 1466) : n-i custodes civitatis consules non vocassent, totum thezaurum ... recepisset [fur (i. nisi vocassent]).
Ib. I p. 489 (a. 1475) : quam contributionem si non habuerint in brevi, nituntur ... bona invadere ecclesiastica ... n-i huiusmodi contribucio non fuerit (i. nisi fieret ).
In certis quibusdam iuncturis
a. nisi forte, nisi quod chyba że(by); praeterquam quod, excepto
b. per abundantiam nisi si i. q. nisi, si non.
c. non plus nisi nie więcej niż, tylko; non plus quam, tantum
KodMp III p. 77 (a. 1349) : in Przedslawicz non habet plus n-i in censu sex marchas et in molendino tres marchas.
StPPP VIII p. 631 (a. 1399) : recognouit ... in littera ... non plus n-i XII marcas ... contineri.
Ita saepius.
d. non (nec) prius ... nisi zanim; donec, antequam
StPPP VIII p. 531 (a. 1398) : nec ipsi puero prius ... condescendere debet, n-i debitum persoluatur.
Ib. p. 642 (a. 1399) : non det prius VIII marcas ... Przibconi, n-i prius Przibco pro penis satisfaciat iudicio.
Ita saepius.
e. qui nisi którykolwiek, jakikolwiek; quicumque, quilibet
StPPP IX p. 2 (a. 1407) : est ... iustificatus in omnibus causis, quas n-i habuit cum eodem nobili.
AGZ IX p. 24 (a. 1416) : prata, pascuas, piscinas, quas n-i struere poterit, libere habebit.
f. ut nisi tantum żeby tylko, pod warunkiem że? ea condicione quod?
StPPP XII p. 557 (a. 1531) : est... eis ... mandatum, ut aedificarent et ipsi ... se obtulerunt, ut n-i tantum dominus regens demonstrasset eis excidenda robora.
B. (post enunt. interrog. ) czy nie; an ne
NIC. BŁ Tract. fol. LXXXb : dicuntur assassini ...infideles ...qui facile mittebantur ad occidendum ... Christianum, non curantes n-i ob hoc ipsi occidendi essent.
II. prp. c. abl. ? bez; sine, absque
ZabDziej III p. 196 (a. 1492) : plures invasiones passa est ... ut interficeretur, et n-i astanciumdefensione sine dubio fuisset interfecta (sed potius verbum quoddam omissum subaudiendum est, v.gr. adiuvaretur sim. )
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)