Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MUTUUS

Gramatyka
  • Formymutuus, mutuum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -i
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. mutuatus,creditus, reddendus.
        • α. + pecunia debitum aes alienum; eodem sensu
        • β. + collocutor arbiter
      • 2. reciprocus, invicem respondens, alternus, qui simul fit.
        • α. + in vicem mutuam pari modo
        • β. + alae mutuae
    • B.
      • 1. + mutuum invicem, vice versa, simul (saec. XVI).
      • 2. abl. n.
  • II. res (praec. pecunia) alicui vel ab aliquo mutuata, aes alienum.
    • α.
    • β. + mutuo mutandi, mutationis per commutationem, permutando
    • α.
    • β.
    • γ. + in mutuum accipere capere ferre habere levare percipere recipere in vim mutuiad praestamaccommodaremutuare
    • δ.
    • 1.
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
    • 2. dat.
    • 3.
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
      • f.
      • g.
      • h.
      • i.
      • k.

Pełne hasło

MUTUUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • K.
I. adi.
A.
1. pożyczony,tj. dany tub wzięty tytułem pożyczki; mutuatus,creditus, reddendus.
N. locut.
α. pecunia pożyczka, dług; aes alienum; eodem sensu debitum :
StPPP VIII p. 478 (a. 1398) : marcas ... racione certi debiti m-i Wischconi ... obligarunt se ... soluturos.
APozn II p. 24 (a. 1472) : centum ... florenos ... certi et legittimi m-ique debiti tenentur.
AGZ XVII p. 323 (a. 1496) : tenentur debiti m-i viginti marcas ... nobili ... solvere.
Ita saepius. Glossa Pol.
GLcerv p. 647 : m-um debitum «pożyczany dlug».
Cf. MUTUOR I B.
β. collocutor rozjemca; arbiter
RotKal p. 192 (a. 1412) : primus testis Venczeslaus ... qui fuit m-us collocutor, vulgariter «smowcza» in causa.
2. wzajemny, obustronny, wspólny; reciprocus, invicem respondens, alternus, qui simul fit.
N. locut.
α. in vicem mutuam w taki sam sposób; pari modo
PEREGR. fol. f VIb : certus eris de vita eterna et te ibi in m-am vicem tractabit Christus.
β. alae mutuae i. q. binae
InwKKr p. 115 : tabula argentea ... claudens se alis m-is.
Ib. p. 125 : imago argentea inaurata, claudens se m-is alis duabus.
Cf. MUTUO I 1.
B.
adv. loco
1. acc. n. mutuum wzajemnie; invicem, vice versa, simul (saec. XVI).
2. abl. n. mutuo cf. supra s. v. MUTUO.
II. subst. mutuum,, -i n. pożyczka, dług; res (praec. pecunia) alicui vel ab aliquo mutuata, aes alienum.
N. etymologiam m. ae.
*GLcerv p. 253 : m-um est, quod de meo tuum fit, et appellatum est ab eo m-um, quia ita a me tibi datur, vt ex meo tuum fiat.
Glossa Pol.
ib. p. 647 : m-um, quod alicui praestatur, vt tempore suo reddatur, «pożyczek».
N. locut.
α. amicabile cf.
β. abl. mutuo confunditur cum vocibus mutandi, mutationis sim. na zamianę; per commutationem, permutando
StPPP VIII p. 152 (a. 1385) : partem hereditatis Clementi .... pro parte ipsius in Pregrob m-o dederunt.
Fortasse huc quoque spectat
TPaw IV p. 559 (a. 1393) : ego non recepi rethe ad m-o apud Gregorium nec aues sub ea cepi.
Cf. MUTUATIO II MUTUABILITAS MUTUOR III.
Iuncturae verbales notabiliores
aliquid (praec. pecuniam)
α. mutuo accipere ( HKap p. 195, a. 1483 et saepius), accommodare ( AKapSąd II p. 29, a. 1417) , habere ( KodWp V p. 97, a. 1406) , levare ( ib. ), recipere ( KodPol II p. 641, a. 1311 et vulgo); item concedere (syn. ad praestam dare: ArPrawn IV p. 23, saec. XIV med.med) , dare ( ib. V p. 471, saec. XV ex.ex et saepius), tradere ( AKapSąd III p. 265, a. 1499), sim.
β. ex mutuo acquirere ( Tom. XII p. 375, a. 1530) , recipere ( CodSil XV p. 60, a. 1437) , teneri ( ARect I p. 134, a. 1478) sim.
γ. in mutuum accipere ( DŁUG. Hist. IV p. 91 et saepius), capere ( AGZ XIV p. 87, a. 1471 et saepissime), ferre ( ib. XIII p. 408, a. 1463 et saepius), habere ( AKapSąd I p. 519, a. 1483) , levare ( AGZ XVIII p. 260, a. 1483) , percipere ( RachKról p. 15, a. 1472) , recipere ( KodMp IV p. 335, a. 1439 et vulgo; in vim mutui : AGZ XVI p. 204, a. 1485 ; syn. ad praestam : CorpJP III p. 440, a. 1519 ; item accommodare : AGZ XII p. 310, a. 1466 et saepius; mutuare : DokMp VIII p. 90, a. 1440. Glossae Pol.
AGZ XVI p. 117, a. 1475 : recepit in m-um alias «poszyczyla» triginta marcas aput ... Pelkam.
Ib. p. 279, a. 1496 : recepit in m-um alias «poszyczyl» dimidium alterum centum marcarum a nobili Iohanne.
Cf. etiam supra I 101,33 ), sim. ; item ;accommodare ( AKapSąd III p. 49, a. 1478 et saepius), commodare ( ARect I p. 25, a. 1469) , communicare ( ib. p. 4, a. 1469 et saepius), concedere ( KodPol II p. 871, a. 1441 et saepius), credere ( Tom. II p. 81, a. 1512 ) dare ( AKapSąd III p. 361, a. 1473 et passim; syn. compraestare: KsgRWar p. 395, a. 1519) , praestare ( ZabDziej II p. 386, a. 1487 et saepius) sim.
δ. in mutuo recipere ( ArLit VII p. 433, a. 1548) .
Constr. (ad iuncturas verbales)
1. indicatur creditor
a. sq. ab :
KodPol II p. 641 (a. 1311) : marcas ... quas a nobis m-o receperant.
KodKKr II p. 79 (a. 1381) : marcas ... manu coniuncta et in solidum m-o ab eodem domino episcopo recepimus.
Ita vulgo.
b. sq. ad (cf. ):
AGZ XVII p. 93 (a. 1473) : in m-um receperunt ... marcas ad nobilem Thomam.
c. sq. apud :
StPPP VIII p. 205 (a. 1387) : recognouit se VII marcas ... apud Potrasium m-o recepisse.
AKapSąd II p. 29 (a. 1417) : m-o ... accomodavimus V marcas ... apud dominum.
Ita vulgo.
d. sq. circa :
AGZ XII p. 354 (a. 1467) : in m-um recepit circa ... Nicolaum ... marcas.
Ib. p. 347 (a. 1472) : m-o recepit ducentas marcas circa ... Nicolaum.
Ita saepissime.
e. sq. de :
ŹrWaw III p. 15 (a. 1516) : recognovit ... ab annis octo ... estatis tempore, in oppido ... in m-um recepisse ... florenos ... de manu coniuncta ... Martini ... et Heduigis.
2. indicatur debitor sq. dat.
ArPrawn IV p. 23 (a. 1347) : si ... creditor ... res ... alicui terrigene ... m-o concesserit.
PrPol p. 114 (a. 1411) : ne aliquis ... Jaskoni ... m-o aliquid concedat sub spe restitucionis.
Ita vulgo.
3. indicantur relationes aliae
a. sq. abl. cf. et
ArPrawn X p. 96 (a. 1401) : recongnouit ... se ... recepisse m-o racione veri contractus a Smerlino ... 50 marcas.
AGZ XVI p. 80 (a. 1470) : a nobili ... receperunt in m-um manu coniuncta ... marcas.
Cf. etiam
b. sq. inf.
AGZ XIX p. 129 (a. 1500) : apud ... iudicem ... centum cum tredecim marcis in m-um recepit ... solvere.
Ita ib. saepius.
c. sq. ab:
AGZ XIII p. 300 (a. 1449) : m-o recepit centum marcas ... a festo ... per quatuor annos.
Cf. etiam
d. sq. ad :
APozn I p. 96 (a. 1443) : ad redimendum «lanthwoytowstwo» recepimus in m-um viginti marcas.
AGZ XIX p. 479 (a. 1505) : recepit circa nobilem ... sex florenos in m-um ad summam superius descriptam.
Ita saepius.
e. sq. in c. acc.
f. sq. in c. abl.
g. sq. per
h. sq. pro:
ArHist VI p. 63 (a. 1481) : florenos ... pro necessitate sua in m-um accepit et accommodavit.
ŹrWaw III p. 106 (a. 1521) : in m-um recepisse pro edificatione ... domus ... marcas.
i. sq. sub
k. sq. super c. acc.
KsgŁawWar p. 75 (a. 1455) : fertonem, quem m-o recepit super medium Ieiunii.
ZabDziej IV 1, p. 8 (a. 1544) : a domino ... receperunt ... m-o ... florenos ... super usum reipublicae, videlicet super erectionem canalium.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)