- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
[
formae
act.
: 3.
ind.
praes.
morat:
KsgPrzem I
p. 257 (a. 1439)
: qui ex oposito fluminis
San morat.
3.
sg.
fut.
II
moraverit:
ZabDziej II
p. 184 (a. 1484)
: postquam in capella
moraverit plebanus.
inf. praes. morare:
KsgRachKr II p. 81 (a. 1392) : qui in civitate stare nolunt nec morare volunt.AGZ IX
p. 60 (a. 1444) : ire ... stare, morare.PP III
p. 186 (a. 1449) : debet morare in domo illa, in qua nunc habitat.inf. perf. morasse
cf. infra
482,1. Cf. Th.
VIII 149826 sqq. part. perf. loco part. praes.
DŁUG. Hist. IV
p. 160 : ferae ... apud silvas praefatas moratae ... humanos neque horrebant neque vitabant conspectus.]
I.
intrans.
A.
1.
ociągać się, wstrzymywać, zwlekać; tardari,
cunctari, cessare.
N.
constr. sq. part. fut. act.
VAdAnt
p. 25,11 : nec m-atur interea emulus hostis ... latentibus insidiis hominem Dei inpugnaturus.
2. verbis et abs. : rozwodzić się nad czymś; longum esse. N. constr. sq. de:JAC. PAR. Serm.
fol. 170b : de qua materia iam non expedit diutius m-ri.
B. 1. zatrzymać się, przebywać; aliquo loco versari. N. locut. capite,cf.
2.
mieszkać; residere,
habitare
KodMp II
p. 14
( a. 1198) : dedit Repinam villam et homines m-ntes in ea.MARTIN. OP. Chr.
p. 327 : Phalangi, qui vitra Ruthenos m-antur.
Ita passim saec. XIV—XVI. Simili sensu morandi mansionem habere (PommUrk IV
p. 146, a. 1304) .
Iuxta posita manere, habitare (CodEp II p. 163,
a. 1423) , stare (KsgRachKr II p. 81, a. 1392
et saepius). Constr. ad 1—2: a.
sq. ante:KsgKaz
p. 52 (a. 1373) : Petrze ... m-ns ante Portam Salis. b.
sq. apud,
cf. et saepius. c.
sq. extra:StSyn III
p. 38 : qui ... extra nostram dyocesim ... est m-tus. d.
sq. in
c. abl. e.
sq. per:PP II p. 22
( a. 1448) : ciues Vijlnenses per totum regnum Polonie ... ire, stare, m-ri ... permittatis. f.
sq. sub:ArPrawn IV
p. 554 (a. 1423) : de kmethone sub alio domino m-nte (ed. moriente) et sub alio mellificia tenente. g.
sq. ultra
cf. h.
sq. adv. vel locut. adv. , v. gr. ab alia parte (villae:DŁUG. LibBen I
p. 648) , ex opposito (fluminis
cf. ), ibidem (KodPol I p. 30,
a. 1227). N. cum aliquomieszkać z kimś; alicuius contubernio uti.
Praec.
współżyć (z kobietą); (de viri et
feminae contubernio) i. q. commanere
ArHist V
p. 153 (a. 1470) : contrahendi matrimonium cum alio masculo, cum quo nunc m-atur ... licenciam.ZabDziej II
p. 27 (a. 1482) : cum qua femina m-batur ... Conon Rutenus.
Additur in adulterio (
ib. p. 140, a. 1484) , incestuose vivendo (AKapSąd III
p. 78, a. 1484) , tamquam cum uxore (ib. p. 120, a. 1508).
3.
pozostawać,
trwać (w jakimś położeniu); manere
DokSZKr
p. 37 (a. 1387) : quod in eadem hereditate ... resideret Jachna, usque m-atur in viduitate.ZabDziej II
p. 213 (a. 1485) : eandem ... in statu viduali sedisse et morasse.
II.
trans.
1.
zatrzymywać, opóźniać; cohibere,
tardare.
Glossa
Pol.
RFil XXII
p. 14 (saec. XIV ex.) : pede sopito ... cursum m-aris ... «lenyvim stąpanym ... byeg mudzyfi».
2.
(sensu debilitato) kazać czekać; praestolari
facere (saec. XV).
3. zwracać uwagę, dbać; respicere, curare. Praec. in locut. nihil (non) morarii. q. flocci facere (saec. XVI).
N.
constr. sq. enunt. interrog.
Tom. X
p. 265 (a. 1528) : placeat hoc vel displiceat ceteris, non m-bor.
Ib. XII p. 350 (a. 1530) : legerent illas litteras Ungari ... se nihil m-ri.
III.
(singulare) próżnować;
otiosum esse
MARTIN. OP. Chr. p. 283 : his regibus Merovingensibus moris erat ... edere et bibere denique m-ri et ... praesidere coram tota gente et salutare et salutari (cf. Fr. les rois fainéants).