- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
- K.
CodVit p. 89 (a. 1404) : ne ... Samagittis de terra Littwanie ... defendicula ... deducantur aut ministrantur (sed calami lapsus subesse videtur ).
pass.
pro
act.
KodMp IV
p. 71
(a. 1400)
:
volumus ... quod ... ministrarentur nobis ... scultetus vnum, kmethones vero duo
prandia.
gerundivum loco part. fut. act. cf. infra 348,4.
]
I.
A.
1.
podawać (zwł. do stołu); porrigere, praebere,
v.
gr. poculum.
Item
aquam (manibus fratrum:
BRUNO Pass.
p. 21
= 16,13 K.
).
N.
constr. sq.
de
(partitivo)
AKapSąd III p. 238 (a. 1480) : de Sacratissimo Sanguine calicis (sic ) sibi m-vit ad bibendum.
2.
dostarczać, dawać;
suppeditare, conferre
,
v.
gr. expensas (
MARTIN.
OP. Serm.
p. 194
;
; de thesauro:
RachJag
p. 106,
a. 1389
; de zuppis
ib.
p. 5, a.
1389)
, stipendia (
OSTR. o
p. 123
)
, victum et amictum (
APozn I
p. 285, a.
1450)
, vitae provisionem (
StPPP IX
p. 14, a.
1417)
sim., etiam informationem (
CodVit
p. 76, a.
1401),
item in imagine pabulum spiritualis vitae (
KodMp II
p. 50, a.
1232)
, bonum de caelo
(syn.
praesentare:
MATTH. Dial. fol. XCVIa)
, pacem et quietem (
KodTyn
p. 202,
a. 1407
; copiam pacis et tranquillitatis:
AKap Sąd II
p. 260, a.
1469).
Praec.
dawać tytułem świadczeń feudalnych; intellegitur iuris feodalis onus
,
v.
gr.
conductionem (
PP II
p. 129, a.
1450)
,
honorem (
KodTyn
p. 515, a.
1479)
, prandium
(
DokMp I
p. 44, a.
1334
et saepius), stationes
(
ib. II
p. 90, a.
1428
et saepius).
Occ.
messorem
i. q. adducere
StPPP XII p. 497 (a. 1534) : villicus villae ... circa messem m-et messorem suum, qui illos colonos anteeat.
B.
1.
udzielać, użyczać;
praestare, praebere
,
v.
gr.
auxilium, subsidium sim. (
Lites I
p. 430, a.
1320
;
AUnii
p. 59, a.
1413
et saepius), consilium (
*CodSil(M) I
p. 47, a.
1174)
, favorem (
AUnii
p. 59, a.
1413
;
CodVit
p. 1018, a.
1416)
, opem (
ib.
), servitia (
AKapSąd III
p. 222, a.
1423
;
ZabDziej III
p. 163, a.
1451),
etiam caritatem (
KrMU
p. 89,67
et saepius), plenitudinem gratiae (
DokMp VI
p. 139, a.
1396),
item animum (i. fortitudinem
IO. VISL.
p. 194, v. 266
), vigorem (
ARUND. Lib.
p. 241
).
2.
(od)dać, darować, przekazać (na własność); dare, donare, tradere (possidendum)
KodMp III p. 53 (a. 1343) : vnum mansum cum area ei sculteto m-uimus.
KodWp V p. 88 (a. 1406) : decimam in villa Gory ... vicarijs Gneznensibus damus ... appropriamus, m-amus et incorporamus.Cf. Th. VIII 1023,10 sqq.
N.
constr. sq.
inter
rozdzielać;
distribuere
*KodWp I p. 518 (a. 1413) : ut ... fructus predicti inter eos mansionarios equalibus porcionibus m-rentur.Occ. (sensu latius transl. ) udzielić; concedere, impertiri
α. curam animarum
(sacerdoti
AKap Sąd II
p. 39, a.
1419).
β. aliquem:
*KodKKr I p. 47 (a. 1253) : ex eius Boleslai regis crudeli ministerio martyr Polonis egregius mirifice m-atur.
PP III p. 145 (a. 1447) : sorori ... XIIII sexagenas dare tenetur, quando Astripotens sibi virum (i. maritum ) m-bit.
II.
1.
służyć, usługiwać;
famulari, servire.
2.
wspierać, wspomagać, auxiliari,
iuvare.
Constr.
ad 1—2:
a.
abs. b. sq.
dat.
N.
eccl.
sacerdoti
cf.
infra IV 2.
c.
sq.
ad :
MATTH. Dial. p. 47 : entia ... realia aliquando omnino per accidens m-ant ad bona spiritualis.Cf. Th. VIII 1020,24 sqq. d. sq. in c. abl.
III.
pełnić, sprawować; gerere,
administrare
, v. gr. potestatem
(
ZABOR. Tract.
p. 44
).
IV.
eccl.
t. t.
1.
pełnić funkcje kapłańskie, sprawować liturgię;
munere sacerdotali fungi, res sacras peragere
a.
trans.
,
v.
gr. divina (
CracArt I
p. 26, a.
1396)
, ministeria Dei (
ZABOR. Tract.
p. 67
)
, sacra ecclesiastica (
*Lites I
p. 422, a.
1310)
, spiritualia (
KodUJ I
p. 129, a.
1420),
item sacramenta (
ArHist V
p. 273, a.
1392
et saepius).
b.
intrans.
Additur
in officio suo (
StSyn IV
p. 106
)
, in ordinibus
(ecclesiasticis:
NIC. BŁ. Tract. fol. m Va
; superioribus:
KodWp II
p. 486,
a. 1336)
, in spiritualibus (
AKapSąd II
p. 267,
a. 1470)
, in matura (summa) missa (
StVic
p. 404,
a. 1481),
item in ecclesia (
NIC. BŁ. Tract. fol. m Va
;
DokMp IV
p. 301, a.
1397)
;, in capella (
*CodSil(M)
II
p. 222, a.
1218).
2.
służyć do mszy św.
; sacerdoti sacrificanti ministrum adesse
PommUrk III p. 265 (a. 1296) : sacerdos ... officians ... missam celebrabit, scholarem sibi m-ntem suis sumptibus procurando.
ConcPol VI p. 244 (a. 1398) : de certis personis pro missis in nostra ecclesia celebrandis et de ministris tunc celebranti m-ndis (ita pro ministraturis ).
DŁUG. LibBen I p. 248 : clericus non tenetur ad aliquas missas, solum ad m-ndum.
N.
locut.
puer ministrans
ministrant (
InwKKr
p. 92
)
.
V.
iur. iustitiam
(iustititae complementum)
1.
wymierzać sprawiedliwość, sprawować sąd; ius dicere, iudicium
exercere
DokMp I p. 86 (a. 1351) : scultatus omnibus ius petentibus ex eis colonis iustitiam m-bit.
Ib. p. 201 (a. 1376) : nos subcamerarius ... volentes ... partibus iustitiam m-re ... talem fecimus ... concordiam et limitationem.
KsgGrWp I p. 263 (a. 1397) : domina regina multas querulaciones audivit, quod nulli iustitiae complementum possit m-ri.Ita passim saec. XV—XVI.
Syn.
facere (
DŁUG. Hist. III
p. 392
).
Simili sensu
aequitatem (
PP II
p. 140,
a. 1450),
item iudicium (
StPPP XI
p. 158,
a. 1424).
2.
zadośćuczynić wyrokowi sądu; iudicis sententiae
satisfacere
KsgGrWp II p. 113 (a. 1400) : Wenczoska ... debet super ... marito eius ([i. suo) ] Michaeli ... m-re justiciam.
CodEp III p. 63 (a. 1453) : ex parte domini regis ... nobis ... de obiectis iusticie complementum coram eisdem arbitris m-ri ac adimpleri debet et tenebitur.
Simili sensu
ius (iustitiae) :
KsgGrWp I p. 282 (a. 1397) : citati estis pro eo, quod ... silvas excisistis ... et ius m-re non wltis iusticie.
StPPP II p. 126 (a. 1401) : Nicolaus ... contumax ... contra Adam ... pro eo, quod sibi jus cum homine suo pro wlneribus noluit m-re.
IurMas II p. 11 (a. 1472) : quilibet homo ... kmethoni pro quolibet debito ... iustitiam promptam et ius pronum more hospitalitatis facere et m-re ... tenebitur.
Item
iuris comiplementum (
AGZ XI
p. 26, a.
1426).
Constr ad 1—2: indicatur
cui
sq.
dat.
(ut supra). Additur
cum (de, ex) aliquo,
cf.
et 33 et
DokMp VI p. 370 (a. 1423) : Nicolao ... cum. omnibus ... debitoribus ... iusticie m-re debeatis complementum.
StPPP VII p. 444 (a. 1504) : eandem iustitiam pro capite occiso ex ipsis ... m-re noluisti.
Ib. VI p. 305 (a. 1527) : Petrus ... tenebitur iustitiam m-re de kmethonibus ... praefato Borysz.indicatur qua pro re a. sq. de cf. b. sq. in c. abl.
AKap SądJII p. 368 (a. 1472) : quoniam ... in causis suis minime iustitiam sibi m-sset.c. sq. pro cf. et 35 et
AGZ XI p. 26 (a. 1426) : Wróbel ... pro residuitate debiti ... iuris complimentum debuit m-re.