Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MERCENNARIUS

Gramatyka
  • Formymercennarius, mercenarius, mercennarius, mercennaria
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -a, -um -ii -ae
  • Część mowyprzymiotnik
  • Rodzajmęskiżeński
Znaczenia
  • I.
    • A. propr.
      • 1. + miles, messor cultor fodinarum mercede conductus,
      • 2. + victus modus ( pannus qui ad mercennarium (cf. infra II) pertinet, mercennarii proprius
    • B. transl.+ amor purus caritas vera qui mercede ducitur, venalis,
  • II.
    • 1.
      • a. operarius mercede conductus.
      • b. (laboris) socius (saec. XVI).
    • 2. transl. particcps

Pełne hasło

MERCENNARIUS s. MERCENARIUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • Ha.
  • L.
  • N.
I. adi.
A. propr.
1. (de hominibus) opłacony pieniędzmi, wynajęty, najemny; mercede conductus, praec. miles, item messor ( StPPP III p. 21 ) , cultor fodinarum ( MatGórn p. 297, a. 1595). Glossa Pol.
GLc p. 9 : «nagemnyk» uel «chlyebogedzcza» servus m-us.
N. iur.
procurator ( ArPrawn VI p. 150, a. 1554 : procuratores m-ii iurati sint, quod causas iniustas non procurabunt).
2. (de rebus) właściwy najemnikowi; qui ad mercennarium (cf. infra II) pertinet, mercennarii proprius, v. gr. victus ( AAlex p. 503, a. 1505 : rustici m-um victum laborantes) , modus (
ArHist V p. 278, saec. XV : seminator zizanie subintrans modo m-o)
, item pannus (
CodEp I 2, p. 240, a. 1467 : pro expedicione stipendiariorum ex terris Prussiae ... m-os pan nos tam laneos quam sericeos).
B. transl. sprzedajny, interesowny; qui mercede ducitur, venalis, v. gr. amor (opp. purus : MARTIN. OP. Serm. p. 309 nlb. ), caritas (opp. vera : NIC. BŁ. Serm. II p. 240 ). Glossa Pol.
RFil XXIV p. 367 (saec. XIV in.) : iustitia ... simulatoria, m-a «obludna, nagemna, odpłatna».
II. subst.
1. mercennarius,, -ii m.
a. najemnik; operarius mercede conductus.
N. in malam partem (alluditur ad Vlg. loann. 10,12)
MATTH. Prax. p. 158 : praelati ... probent se non pastores, sed m-os.
DŁUG. Op. p. 71 : episcopum m-um non sponsum, lupum non pastorem ... appellabant.
b. pomocnik, współpracownik; (laboris) socius (saec. XVI).
2. mercennaria,, -ae f. (tantummodo transl. ) uczestniczka; particcps
COPERN. OpM p. 72 : impetuosum flumen accessit mihi et dolor erumpentibus turgescit lacrimis, propter quod tragoediae ero m-a (Gr. συνέριθος) non enim orientem amplius solem videbo.
Cf. Th. VIII 793,9 sq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)