- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
propr.
1.
płyta, stół (zwł. jadalny); tabula
(praec. quae cibis ministrandis
destinatur), abacus.
Dicitur
α. Flandrina (
CracArt III
p. 218, a.
1552)
.
β.
compositoria (
RachWaw
p. 342, a.
1545
; quae componitur
ib.
p. 153, a.
1530
;
;simili sensu
segmentata
ib.
p. 187, a.
1532
;
;glossa
Pol.
ib. p. 309, a. 1542 : pro m-a alias «składani stol»).Occ. skrzynia; scrinium
ŁASKI LibBen I p. 310 : speciale reservaculum in sacristia eiusdem ecclesie in m-a seu cista communi.
2.
lada, kram, stragan; tabula vel taberna
mercatoria.
Additur gen. vel
adi. ,
v. gr.
calcipariorum, calciparia (
KodMp I
p. 125, a.
1264
;
KodWp II
p. 219,
a. 1303)
, carnificii, carnificum ((
CodSil(M) II
p. 35, a.
1208
;
;syn. camera:
Lites I
p. 319,
a. 1339)
, pannificum, pannicidaria (
KodMp II
p. 125, a.
1264
;
DokMp I
p. 165, a.
1369)
, panum, pistorum ((
ib.
p. 6, a.
1277
;
KodKKr I
p. 206,
a. 1337)
;, sutorum (
DokMp I
p. 6, a.
1277
et saepius).
3.
ołtarz;
altare,ara.
Meton.
Domini
Eucharystia, Hostia;
Eucharistia, hostia consecrata;
occurrit in
locut.
mensam Domini manducare (
StSyn III
p. 11
;
NIC. BŁ. Tract.
fol. 21a
;
;cf. Th. VIII 744,3 sqq.).
II.
meton. et
transl.
A.
1.
posiłek, uczta, biesiada;
cena, daps,
convivium.
N.
regalis :
DokMp VII p. 32 (a. 1419) : Manszikone de Dąbrowa m-ae regalis subpincerna.Ita saepius. Occ. (de hominibus) bliskie otoczenie króla lub biskupa, dwór; aulae (regiae vel episcopalis) coetus, aulici
GALL p. 34,6 : m-am vero suam rex Boleslaus sic ordinate sic honorifice retinebat, quod omni die privato 40 m-as principales exceptis minoribus erigi faciebat.
IurMas II p. 54 (a. 1490) : excepto ... episcopo, inter quem et m-am suam cum eiusdem rectoribus laudum et observancia antiqua servabitur, cum aliis vero clericis et beneficiatis ius commune et statutum provinciale super hoc editum tenebitur.
2.
utrzymanie, zaopatrzenie, wyżywienie, wikt; res ad
victum necessariae,
victus, commeatus.
N.
communis :
ArLit I p. 3 (a. 1429) : magistri habeant unam m-am communem, ad quam quilibet manens in collegio sit astrictus.
KodUJ II p. 244 (a. 1465) : decem ... marcae dabuntur ... pro m-a communi ... altaristarum et aliorum doctorum.
Ib. IV p. 70 (a. 1517) : m-a communis in dicta Bursa Iuristarum fuerit constituta.
N.
locut.
in una domo et mensa communi commorare (
AKap Sąd III
p. 182, a.
1514).
3.
tzw. stołowe, tj.
świadczenia
składane zwł. biskupowi lub plebanowi na
ich utrzymanie;
tributum, quod ad sustinendum
praec. episcopum
vel plebanum praestabatur
DokMp I p. 344 (a. 1407) : quilibet cmeto ... ratione salarii et m-ae unum grossum ... plebano ... tribuat.
AKapSąd III p. 76 (a. 1500) : plebanus pro m-a alias «stolowe» I ½ grossum pro festo s. Michaelis ... singulis annis recipiebat (cf. ib. infra pro m-a alias «stolowye»).Occ. obiedne, tj. świadczenie na utrzymanie pana feudalnego przyjeżdżającego na wieś dla odbycia sądów; tributum,quod ad alendum dominum feodalem ad iudicia exercenda venientem a vici habitatoribus praestabatur
StPPP II p. 826 (a. 1479) : expedicionales alias «voyenne» ... Nicolaus Jawor ex hominibus et eciam m-e prouentus alias «obyedne» idem pro se tollere debebit.Cf. PRANDIALE.
B.
skarb książęcy lub biskupi; fiscus ducis vel episcopi
KodWp I p. 199 (a. 1242) : dedimus (sc. dux ) eis monachis vaccam et bovem ... que pro usu nostre m-e de ipsorum vicinia annuatim pertinebat.
Ib. II p. 13 (a. 1288) : abbas volens m-am archiepiscopalem indempnem reddere villam Zabartow ... eidem archiepiscopali m-e ... contulit.
NPrzeszł IV p. 293 (a. 1269) : incole eorundem mansorum dabunt ad m-am episcopalem de singulis mansis dimidiam marcam argenti.Ita vulgo.
Item de fisco capituli eccl.
ArPrawn I p. 12 (saec. XV in.in) : prefatus ... prepositus ... ex dicta consuetudine dicte ecclesie Gneznensis villam S. pro sua m-a recepit.
DokMp I p. 338 (a. 1405) : nos Petrus scolasticus s. Marie ecclesie Kelcziensis ... cupientes ampliare fructus ac utilitates eiusdem ecclesie et nostre m-e vendidimus ... sculteciam.
KodMp IV p. 262 (a. 1431) : villarum ad m-am capitularem ipsius ecclesie spectancium.Ita saepius.
C.
trybunał sądowy, sąd;
iudicium, tribunal
APozn I p. 54 (a. 1438) : dictum Petrum viceversa presentare ante m-am consulatus.Ib.
p. 427 (a. 1469) : nihil penitus excipiendo preter penas pro capite interfecto et resignaciones molendinorum, que pro m-a consulatus nostri reservamus.