Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INTERSUM

Gramatyka
  • Formyintersum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -esse, -fui
Znaczenia
  • I.
    • A.
      • 1. + verbis interiacere, interpositum esse (saec.XV).
      • 2. interiectum esse, praeterire.
    • B. adesse, praesentem, participem esse.
    • C. studere, deditum esse
  • II. impers.
    • A. refert.

Pełne hasło

INTERSUM, -esse, -fui
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
[inf. praes. interesse pro subst. cf. s. v. supra 852,47 sqq. part. praes. interessens:
KodKKr I p. 244 (a. 1351) : pro vicarijs ... diuinis officijs interessentibus.
Ib. II p. 290 (a. 1403) : presentibus et interessentibus in ipsa ecclesia diuinis.
Ita saepissime.
Item
interfuens (interfugiens) :
RachKr p. 393 (a. 1471) : pro prandio et cena et hospitibus tunc interfuentibus exposui ... 7 octualia cervisiae ... item pro prandio domini regis et hospitibus tunc interfuentibus ... exierunt eciam 2 octualia cervisiae.
ARect I p. 95 (a. 1475) : cum ceteris illi strepitui interfugientibus.
con. impf. interforent:
KodKrak p. 80 (a. 1388) : fratres ... procuratorem ... constituerunt ... tanquam personaliter interforent.
gerundium interessendum:
TPaw IV p. 261 (a. 1400) : non producendo testem nec solus iudicio interessendo.
AKapSąd I p. 28 (a. 1433) : facultatem ... tractatibus et diffinitionibus ... interessendi.
Ita saepissime.]
I.
A. de rebus
1. być (leżeć), znajdować się pomiędzy czymś; interiacere, interpositum esse (saec.XV). Occ. de verbis :
ZabDziej II p. 565 (a. 1489) : in quibus sponsalibus hec i-erunt verba ... consensum exprimencia.
2. (de tempore) minąć, upłynąć; interiectum esse, praeterire.
N.
zdarzyć się przedtem (przed jakimś czasem); ante (tempus constitutum) evenire
AGZ XIII p. 163 (a. 1444) : si concordia non i-set, habent terminos proximos post Lethare.
B. (de hominibus) być obecnym przy czymś, brać udział, uczestniczyć w czymś; adesse, praesentem, participem esse. Saepius additur personaliter ( Lites I p. 35, a. 1321 et passim), praesentem ( ib. p. 407, a. 1339 et passim), praesentialiter ( DokMp IV p. 105, a. 1357 et saepius); etiam exercitualiter ( ArHist VIII p. 320, a. 1499) , peremptorie ( ArPrawn X p. 386, a. 1413).
Constr.
a. abs. b. sq. gen.
ArPrawn X p. 61 (a. 1398) : i-erunt predicte solucionis.
Cf. Th. VII 1, 2283, 77.
Item sq. gen. nominis urbis
ARect I p. 495 (a. 1511) : summus pontifex Bononie i-erat.
c. sq. dat. d. sq. acc.
ArPrawn X p. 84 (a. 1339) : terminos iudiciales nequit personaliter i-se.
Cf. Th. VII 1, 2283, 69. e. sq. abl.
MARTIN. OP. Marg. fol. e 3b : electione metropolitani omnes prouinciales episcopi debent i-se.
KodLit p. 86 (a. 1404) : litterarum pernotatione, receptione, requisitione ... praesens i-fui.
CodEp II p. 283 (a. 1431) : vasalli ... exercitu i-erunt.
Ita saepius. f. sq. ad. g. sq. circa :
StPPP VIII p. 296 (a. 1388) : ex parte Lamberdi Johannes i-fuit circa testes.
Ib. p. 321 (a. 1389) : circa recepcionem personaliter i-se debent.
Ita saepissime. h. sq. cum :
APozn II p. 293 (a. 1495) : voluntas mea cum ipsis affuit et ego cum ipsis i-fui.
AKapSąd II p. 757 (a. 1511) : qui i-erunt cum eis in eodem exercitu.
Ita saepius. i. sq. in c. abl. k. sq. inter :
StPPP VIII p. 40 (a. 1381) : qui i-erunt inter causam eorum.
l. sq. penes:
AKapSąd III p. 278 (a. 1501) : scabinus penes torturam maleficorum semper i-fuit.
m. sq. pro:
KodPol I p. 72 (a. 1254) : quod si non ambo pro hijs exequendis potueritis ... i-se.
CodEp III p. 3 (a. 1446) : tenebimur Cracovie pro dicta dominica ... i-se.
Ita saepius. n. sq. enunt. temporali
Lites I p. 18 (a. 1320) : vidi et presens fui et i-fui, quando ... rex ... iurisdiccionem exercebat.
StPPP VIII p. 156 (a. 1385) : i-fuimus, quod (i. cum ) Geras et Stasco ... fideiusserunt.
Ib. p. 265 (a. 1388) : duxit testes, qui i-erunt, quod (i. cum ) equum emit.
AKapSąd III p. 94 (a. 1502) : qui protunc i-erunt, quando ... non consecratam Hostiam recepit.
C. (singulare) zajmować się czymś, być oddanym czemuś (komuś); studere, deditum esse
KodWp I p. 15 (a. 1138—1144): providens et ordinans, ut in Muglyn empta in honorem sancte Marie consecrarentur, cum (leg. cui? ) multis meis precibus devota i-fui et villam ... sancte Marie ... concredidi.
AKapSąd II p. 44 (a. 1302) : i-simus eciam, quod sepedictus M. … nullas (sic ) respondere teneatur, sed tantummodo in bonis ipsius respondebit (sed textus corruptus videtur ).
ADAM p. 326 : quod opus ... te i-se iuvat.
II. impers.
A. jest rzeczą ważną, zależy na czymś, chodzi o coś, dotyczy kogoś; refert.
Constr.
1. indicatur quorum intersit a. sq. gen.
N.
mei, nostri :
PommUrk IV p. 383 (a. 1309) : nostri i-st ecclesias construere et plantare.
KodKWil p. 53 (a. 1397) : quem locum pro ecclesia ... confirmamus, quantum nostri i-st.
ArHist V p. 217 (a. fere 1430): mei magis i-st tamen, quam aliorum.
Ita saepius.
Item
nostrum
*KodMp II p. 164 (a. 1286) : nostrum i-st super hoc ... prouidere.
b. sq. dat. c. sq. acc.
Tom. XIV p. 666 (a. 1532) : per hunc, quem i-st.
d. sq. abl. mea, sua, nostra, vestra. e. sq. ad :
CorpJP III p. 54 (a. 1507) : illa ... ab omnibus, ad quos i-st ... observari mandet.
f. sq. pro :
AKapSąd II p. 490 (a. 1432) : nos, quorum pro sacerdotali officio maxime i-st... Redemptorem ... interpellare debemus.
g. sq. adv.
AKapSąd II p. 286 (a. 1482) : ut maleficia puniantur, quod publice i-st.
Cf. Th. VII 1, 2289, 77 sqq. 2. indicatur quid intersit (qua de causa) a. sq. inf. b. sq. ad. c. sq. de, praec. in locut. de iure interest należy się; debetur, alicuius est
PP V p. 136 (a. 1428) : extunc eadem bona ... ad illos, ad quos de iure i-erit, dewoluentur.
Ib. VI p. 105 (a. 1430) : tamdiu quousque sibi octo sexagene per illos, quibus de iure i-erit, fuerint persolute.
Ita saepius. d. sq. super c. abl.
APozn I p. 94 (a. 1443) : iure in illo, super quo i-st.
e. sq. enunt. obi. c. ut vel ne.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)