- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- A.
- N.
I.
c.
notione renovandi
1.
odnawiać, odbudowywać, naprawiać; renovare,
reparare, restaurare.
Occ.
refl.
odbudować się; domum suam
restaurare
AKapSąd III p. 304 (a. 1516) : libertatem eis ... ut se ... i-ent et in edificiis reparent ... damus.
Additur
ad integrum (
KodLit
p. 257, a.
1419)
, ex integro (
StPPP II
p. 705,
a. 1465),
item condicioni pristinae (
KodPol II
p. 894, a.
1450)
, ordini primaevo (
PP II
p. 110,
a. 1450).
Constr.
a.
sq.
dat.
(?)
KodWp V p. 48 (a. 1404) : si aqua ... aggerem ... disrumperet ... incole ... pro reparatione aggeris ... manus sibi (i. molendinatori ) debeant porrigere adiutrices, si eidem aque non neglexerit i-re (i. detrimenta inundatione facta reficere ), si autem neglexerit, extunc in dampnum dicti molendinatoris ... procedet.b. sq. abl. c. sq. in c. abl.
DŁUG. LibBen I p. 214 : molendinator ... molendinum reformat et curiam in aedificiis antiquis et stillicidiis et ruinis i-at.
APozn III p. 78 (a. 1504) : domum suam in illius ruinis i-bit, edificabit et meliorabit.Ita saepius. d. sq. ut :
AGZ VII p. 105 (a. 1464) : volentes ... casum urbium i-re, ut in adversis ... ad resistendum ... auxiliis abundemus.
2.
posilać, wspierać, pokrzepiać, wzmacniać;
recreare, reficere.
In imagine
KodMp I p. 22 (a. 1234) : ecclesia ... tanto maiori affluens ubertate refulgurat ... quanto maiorum et celsiorum patrocinio i-atur.
PommUrk II p. 80 (a. 1261) : necesse est ut acta principum ... scriptis autenticis et testibus ydoneis ... i-entur.Ita saepius.
3.
zwracać, przywracać, oddawać, powetować;
restituere, compensare
PommUrk I p. 200 (a. 1228) : uillam ... fratribus ... in quandam uillam ... commutando i-amus.
DŁUG. Op. p. 358 : vasa aurea ... restituta non sunt, sed census ... ad i-ndum ea archiepiscopo ... inscriptus.
Ib. p. 189 : iacturam transacti temporis tuo labore tuaque festinatione i-turus.Ita passim saec. XV—XVI.
N. de membris
corporis sanatis
DŁUG. Op. p. 123 : Dominus ... oculum, quem blasphemando amiserat, consolidando i-asset.
Ib. p. 328 : beneficium videndi ... sibi i-tum.
Id. Hist. II p. 14 (= III p. 24 ed. nov.) : integram loquelam, lingua i-ta, recuperasse.
II.
c.
notione instituendi
1.
ustanawiać, zakładać, fundować, budować;
instituere, construere, condere
KodWp I p. 34 (a. 1187—1193) : domum sancti Michaelis ... episcopus ... noscitur i-asse et de quibusdam decimis ... dotasse.
KodPol II p. 587 (saec. XIII med.) : monasterium Chermesense ... ab ipso Boleslao i-tum in nostram curam ... suscepimus protegendum.Ita saepissime.
Constr.
a.
sq.
abl.
PommUrk II p. 391 (a. 1278) : iuxta consuetudinem antiquis temporibus i-tam.b. sq. in c. abl.
PommUrk II p. 182 (a. 1267) : quidquid ... in predicta salina ... fuerit i-ndum ... Copman ... propriis expensis et laboribus i-bit.Occ. dote fere i. q. wyposażyć; instruere
CodPom p. 133 (a. 1184) : sanctorum basilicas exstruere, ornatu ac supellectile congrua redimere et ad sustentandos eorum ministros aliquantula dote i-re.
2.
iur. wszczynać,
rozpoczynać; movere, agere, intendere
KodWp II p. 433 (a. 1329) : si nos ... aliquid cause, questionis vel iudicii i-verimus, de his et huiusmodi rex et successores sui ... intromittere se non debeant.
Lites I p. 455 (a. 1337) : si Karolus rex Ungarie ... fratres ... impeteret seu accionem contra eos in spirituali iudicio seu seculari seu per alias vias quascunque i-ret.
CodEp II p. 423 (a. 1441) : oratores ... processum contra personam ... germani vestri i-verunt.Ita saepius, praec. sq. contra.
3.
(de re bellica) przygotować, urządzać; parare, praeparare
DŁUG. Hist. I p. 177 (= I p. 243 ed. nov.) : magnasque tam equestrium quam pedestrium ad id bellum felicius gerendum copias i-at.
Ib. IV p. 361 : audientes ... Bohemi marchionem advenire, campum contra illum i-ant.
Item
acies (
ib. III
p. 10
), exercitum (
ib. I p. 406 = II p. 172 ed. nov. IV
p. 582
;
CALLIM. Hist.
p. 100,
7)
, expeditionem (
DŁUG. Hist. III
p. 209
)
.
III.
singulare: zawierać się?
contineri?
RFil XLVII p. 351 (a. 1454) : in hoc verbo i-at «w them szlowye wszytko zaleszy» (cf. Vlg. Rom. 13,9 et Th. VII 1,7976,62 sqq. ).