Ogólne
Pełne hasło
Więcej

INDIVISIBILIS

Gramatyka
  • Formyindivisibilis, indivisibile
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is
  • Część mowyprzymiotnik
  • Rodzaj
Znaczenia
  • I.
    • 1. qui dividi nequit.
    • 2. i. q. inseparabilis. Item meton.
  • II. + -bilis
    • 1. qui communis rei familiaris partem suam non obtinuit
    • 2.
    • 3. + manu indivisibili communi periculo

Pełne hasło

INDIVISIBILIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • N.
I.
1. niepodzielny, nie podlegający podziałowi; qui dividi nequit.
N.
res atomy; atomi
ConcPol IV p. 180 (a. 1440) : dixerunt ... neque materiam mundi, neque ipsam mundi composicionem esse a Deo, sed quod mundus est a casu factus et per cursum corporis i-iumque rerum.
Praec. phil. de abstr.
BYSTRZ. Log. fol. e IVa : genus secundum suam essentiam potest saluari in vnica specie, quia essentia generis est i-is.
Ib. fol. f IIIb : alio modo individuum accipitum pro eo, quod denominat, scilicet pro re, que in se est indiuisa et i-is per partes subiectiuas et diuisa a qualibet ... re.
Ita saepius saec. XVI. Occ. wyrażający niepodzielność; qui indivisibilitatem significat
WROCŁ. Dial. fol. D Vb : copula i-is inter sua extrema causa.
Item abs. loco subst.
indivisibile,, -is n. to co niepodzielne; quod divivi non potest
GŁOG. Hisp. fol. 80a : primo ... intellectus apphrehendit diuisile ... et deinde i-e.
Ib. fol. 9b : diuisibile opponitur i-i priuatiue.
Constr.
a. sq. abl. (actu: WROCŁ. Epit. fol. r IIa) . b. sq. in c. abl. (in actu, in potentia: BYSTRZ. Log. fol. o IIa) . c. sq. secundum (speciem et quantitatem: WROCŁ. Epit. fol. r IIa ; ; latitudinem: BYSTRZ. in MatFil IV p. 97 ) . d. sq. adv. (simpliciter: STOB. Parv. fol. D VIIa).
2. nierozłączny; i. q. inseparabilis. Item meton.
DŁUG. Op. p. 293 : Cunegundis sponso suo Iesu Christo ... coniuncta est perpetua atque i-i unione.
N. constr. sq.
ab:
BreslUB p. 151 (a. 1341) : consules Wratislauienses ... a corona regni Beomie totaliter i-es ... esse deberent.
II. vi suffixi -bilis prorsus evanida i. q. divisus
1. (de hominibus) taki, któremu nie wydzielono części ze wspólnego majątku, tzw. niedzielny; qui communis rei familiaris partem suam non obtinuit
KodTyn p. 490 (a. 1470) : nos Kasimirus, Venceslaus, Ianussius ... germani et i-es fratres ... significamus tenore praesentium etc.
AGZ XVI p. 221 (a. 1489) : qui fratres Sigismundus et Stanislaus ... volunt esse i-es.
Cf. INDIVISUS I 2 a.
2. (de rebus) (jeszcze) nie podzielony, (nondum) divisus
KsgRachKr I p. 188 (a. 1353) : que area adhuc remanet i-is cum fratre suo.
KsgMaz III p. 198 (a. 1436) : contulerunt ... omnimodam potestatem ... pro bonis i-bus agendi.
Cf. INDIVISUS I 2 b.
Constr. sq.
cum (cf. ).
3. locut. manu indivisibili pod wspólną odpowiedzialnością; communi periculo
StPPP II p. 263 (a. 1421) : ducentas marcas domino capitaneo soluere se astrinxerunt manu coniuncta et i-i.
KodUJ II p. 271 (a. 1470) : fideiussores ... manu coniuncta et i-i obligant se quadringentas marcas ... palatino mutuatas ... soluturos.
Cf. INDIVISUS I 2 c.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)