- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- (pass.),
- B.
- A.
- N.
I.
propr. oświetlić coś,
uczynić jasnym; luce collustrare aliquid, lucidum reddere (saepe addito
abl. ).
In imagine
monumenta luce litterarum (
DŁUG. LibBen I
p. 6
) , caligantia saecula fulgoris lampade (de
s.
Stanislao
:
id. Op.
p. 8
),
tenebras cordis
(de
intellectu:
WROCŁ. EpitConcl fol. z
IIIa).
Occ.
caecum
przywrócić wzrok; visum restituere, videntem reddere
(pass. odzyskać wzrok, przejrzeć; visum
recuperare)
KADŁUB. p. 41 : famosus ille cecus Mesco nascitur ... qui anni exitu septimi divinitus i-atur (cf. MPH II p. 822, saec. XIII ex.).Cf. Th. VII 1,398,47 sq.
II.
transl.
1.
wysławiać, uświetniać, dodawać blasku, zdobić; praeclarum
vel notum reddere, augere
sim.
Saepe additur
abl.
,
v.
gr.
facinoribus magni momenti (nomen suum :
Tom. III
p. 41, a.
1514)
, miraculi attestatione (
MPH II
p. 43
Ebbo)
miraculis, signis et prodigiis (
*CodEp I
p. 577, a.
1451)
sim.
Praec. wynosić (na jakieś stanowisko, do jakiejś godności), wywyższać, wyróżniać, obdarzać (przywilejami, łaską
itp.);
extollere, efferre, decernere,
ornare
KodMaz(L) p. 24 (a. 1280) : quibus ... iuribus et libertatibus villam ... dictam ... per omnia i-amus.
KodPol I p. 128 (a. 1288) : memoratas villas ... hac gracia i-amus, quod etc.
PrzywWar p. 9 (a. 1413) : ciuitatem nostram Warschouiensem iuribus et libertatibus i-re.
KodMaz(L) p. 289 (a. 1480) : prelatis et canonicis ... iura ... damus ... atque eosdem juribus infrascriptis i-amus.Ita saepius. Cf. Th. VII 1,399,1 sqq.
N.
constr. sq.
in
c.
acc.
*LhnUrk II p. 155 (a. 1462) : nos imperator... Victorinum ... et Heinricum fratres in veros principes sacri Romani imperii et duces in Munsterberg i-vimus, ereximus, creavimus et sublimavimus.
2.
wyjaśniać, objaśniać, ukazywać; dilucidare,
explicare, manifestare (rem. aliquam
difficilem et obscuram).
3.
oświecić, natchnąć;
lumine gratiae divinae perfundere,
ad meliorem cogitationem perducere,
illuminare, inspirare.
Additur
abl.
lumine (fidei :
CodEp II
p. 68, a.
1415
;
intellectus :
GŁOG. Anal.
fol. 20a
)
, veritate Spiritus Sancti (
MatFil II
p. 16, a.
1413
; Spiritu Sancto :
KOMOR. p. 167 ). N. constr. a. sq. ad:
WROCŁ. EpitConcl fol. D IVb : Deus cor eius ad penitentiam i-et.b. sq. in c. abl.
GOST. Th. fol. c Vb : prima causa ... est purum et sincerum lumen, ergo i-ri non potest in aliquo nec ab aliquo.