- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc. (pl.),
- L.
- A.
I.
propr. uzda;
frenum (equi).
II.
transl.
pl.
1.
cugle, ryzy;
disciplina.
Additur
gen. subi., v. gr.
temperantiae (
ArPrawn I
p. 250, saec.
XV in.in)
, scriptorum (cf.
infra 29), vel
obi. cupiditatis
(
KodWp II
p. 397, a.
1326
; cf.
StSyn IV
p. 29
)
.
Iuncturae verbales
habenas adhibere (ad refrenandam temeritatem:
StSyn III
p. 1
)
; simili sensu habenis constringere (
IANIC.
p. 68, v. 63
), circumscribere (
ArPrawn I
p. 250, saec.
XV in.in)
,
item per scriptorum habenas refrenare (fugientis
memoriae lubricum:
KodMp II
p. 26, a.
1217)
.
Opp.
habenas solvere (item dissolvere:
IO. VISL.
p. 192, v. 195
), laxare.
N.
locut.
(suas) habenas laxare
przestać panować nad sobą, wybuchnąć;
iram comprimere non posse,
temere erumpere
ZabDziej III p. 514 (a. 1498) : iniuriandi et diffamandi animo ausus est laxare suas h-as et in publicum perferre, quomodo etc.
AKapSąd III p. 58 (a. 1488) : laxatis h-is ... in verba vituperiosa... prorupit.Cf. etiam infra 672, 5.
2.
wodze, kierownictwo; gubernacula,
regimen.
Iuncturae verbales
habenas administrare (regni:
DŁUG. Hist. I
p. 246 = I
p. 314
ed. nov.
), regere (Ecclesiae,
MPH VI
p. 604, saec.
XV ex.ex),
item diffundere (commissi orbis:
HUSSOW.
p. 46, v. 1057
).
Opp.
linquere (
PAUL. CR.
p. 84, v. 103
).
3.
locut.
laxatis (solutis) habenis
z całą siłą, całym rozpędem; toto
impetu
CRIC. p. 62, v. 2 : qua ... rigidus Boreas laxatis perflat h-is.
WAPOW. Chr. p. 240 : Poloni ... tanto ardore solutis h-is in Turcos primi sunt invecti.Cf. Th. VI 2394, 34 sqq.