- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
ZabDziej I p. 314 (a. 1560) : posuit grossum scabinale.decl. IV
ib. p. 72 (a. 1463) : Lech coram iudicio ... suo proprio grossu se inscripsit.
KodKWil p. 421 (a. 1489) : tributum mellis cum grossibus, quae (sic ) solent homines tributanarii omni anno solvere.]
I.
propr.
grosz; nummus praec. argenteus (qui primo
grossus denarius
vocabatur)
KsgHenr p. 113 (a. 1310) : triginta octo marcas et IX scotos g-orum Pragensium.
MPVat I p. 291 (a. 1328) : XI marcas et XXI scotos g-orum precisorum.
Ib. p. 292 (a. 1328) : XLVII marcas g-orum nimium precisorum.
KodMp II p. 270 (a. 1329) : vendidit ... scultetiam ... pro quinque marcis g-orum regalium.Ita saepissime usque ad saec. XVI ex.
Syn.
denarius (
KodMp IV
p. 242, a.
1427
;
JAC. PAR. Serm.
fol. 72b
)
, solidus (
Tom. V
p. 168, a.
1520
:
numismata, quae nunc g-i vocantur, aliquando solidos fuisse).
Additur
a. solidorum (
CorpJP III
p. 3, a.
1506
;
simili sensu de solidis:
PP III
p. 101, a.
1442)
.
b. argenteus (Pragensis:
PrPol
p. 193, a.
1399
et saepius; item
argenti
*Theiner I
p. 283, a.
1326)
, in auro (opp. in moneta Polonicali:
ARect I
p. 439, a.
1502).
c. electus (
PP III
p. 12, a.
1429)
, purus (
PomnLw III
p. 80, a.
1422).
d.
currens
(
DokMp I
p. 78, a.
1350
; item
communiter currens
ib.
p. 235, a.
1387),
simili sensu
communis pagamenti
(
ib.
p. 98, a.
1353)
, usualis
(
ib.
p. 47
,
a. 1335
et saepius),
valens (
AGZ XV
p. 511,
a. 1480
:
tribus g-is valentibus alias warunkowych»).
e. praecisus (
et 20).
Dicitur de
grossorum capetia (
StPPP VIII
p. 124, a.
1384)
, fertone (
DokMp I
p. 132, a.
1363
et saepius), marca (supra 19
et saepius
;
simili sensu
; in grossis:
KsgŁawKr
p. 268, a.
1394)
, scoto (
KsgHenr
p. 43, a.
1310
et passim).
Distinguitur
a.
praec. Bohemicalis, Pragensis (
KsgHenr
p. 113, a.
1310
; additur numeratus:
DokMp I
p. 93, a.
1353
; Polonicalis (numeri) pagamenti
ib.
p. 106, a.
1356
et
p. 175, a. 1372
;
item numeri consueti:
StPPP VIII
p. 600,
a. 1398
; simili sensu monetae Pragensis:
ArPrawn I
p. 18, a.
circa 1400
et passim. Ita saepissime), item Almanicus (
Tom. V
p. 409, a.
1521)
, monetae Cracoviensis (
DokMp I
p. 275, a.
1397)
, Lithuanicus (
Tom. III
p. 108, a.
1514)
, Lubu
censis (
Dogiel IV
p. 264, a.
1530)
, Marchiticus
(
*ib. I
p. 432, a.
1536)
, Polonicus (
Tom. III
p. 108,
a. 1514
;
MatGórn
p. 278, a.
1541)
, Swidnicensis (
Tom. IX
p. 73, a.
1527)
, Turonensis (argenti
*Theiner I
p. 283, a.
1326)
, regalis (in Silesia
KodMp II
p. 270, a.
1329).
b.
latus (
RotPozn
p. 210, saec.
XIV med.med
;
KsgŁawKr
p. 50, a.
1369
et saepius). Simili sensu
magnus (
AGZ XIV
p. 296, a.
1450)
, maior (
Tom. X
p. 77, a.
1528
:
statuimus, ut ...
transcudantur g-i majores duplici genere, quorum alii sunt ponderis unius lothi
et valoris sex g-orum
usualium Polonicalium).
Opp.
parvus:
KodWp III p. 463 (a. 1377) : duos g-os latos seu quatuor parvos pro censu ... recipiendos.
c. albus (opp. niger:
CracArt I
p. 25,
a. 1396
;
SSrSil XIII
p. 172, a.
1474
et saepius).
d.
α.
medius
półgrosz
StPPP IX p. 2 (a. 1407) : pro LX marcis mediorum g-orum monete Cracoviensis.
DokMp I p. 379 (a. 1412) : in quinquaginta marcis mediorum g-orum numeri Polonicalis consweti.
Simili sensu
medians :
AKapSąd III p. 213 (a. 1527) : XLV g-orum medientorum (sic ).
KodUJ I p. 149 (a. 1535) : censum ... triginta florenorum mediantium (ed. medientum) g-orum Polonicalium.
Additur
latus (
APozn II
p. 31, a.
1473).
β.
triplex, ternarius
trzeciak
Tom. VIII p. 1 (a. 1526) : ut moneta nova g-orum ternariorum cuderetur.
Dogiel. IV p. 276 (a. 1530) : nova moneta cudatur in ... g-os communes triplices aut sexduplices argenteos g-os.
CracArt II p. 180 (a. 1522) : 1 g-um sextuplicem, 1 g-um triplicem.
γ. sextuplex
szóstak?
et 31.Indicatur
valor et ratio, quae inter grossum atque alios nummos variis locis variisque temporibus
intercedebant
α.
inter
grossum
et
aureum:
Dogiel IV p. 236 (a. 1525) : pro singulis aureis XXVIII g-os integros monetae et numeri regni nostri computando.
Item inter
aureum Rhenensem
et
grossum Lubucensem
ib. p. 264 (a. 1530) : aureum Rhenensem viginti quattuor g-is Lubucensibus pensando.
β.
inter
grossum
et
denarium:
MPVat II p. 445 (a. 1363) : I g-us Pragensis valet XVI denarios.
ArPrawn X p. 192 (a. 1406) : 16 denarii pro uno g-o.
OSTR. p. 138 : pro uno g-o XVIII denarii dentur.Ita saepius.
γ.
inter
grossum
et
ducatum :
PomnLw III p. 80 (a. 1422) : quilibet florenorum et ducatorum computatus est pro LXXV g-is puris.
δ.
inter
grossum
et
fertonem :
KodWp III p. 568 (a. 1385) : duodecim g-os Bohemicales pro quolibet fertone computando.
ε.
inter
grossum
et
florenum
et
PP III p. 138 (a. 1446) : quemlibet florenum pro XXVII g-os computando.
APozn II p. 394 (a. 1499) : triginta quatuor g-os pro uno floreno computando.Ita saepius.
ζ.
inter
grossum
et
marcam :
DokMp I p. 93 (a. 1353) : quadraginta octo g-is Bohemicalibus pro qualibet marca computatis.
DokSZKr p. 12 (a. 1372) : quamlibet marcam per XLVIII g-os computando.Ita saepe.
η.
inter
grossum
et
quadrantem :
PP VI p. 109 (a. 1434) : pro quolibet g-o septem quadrantes computando.
θ.
inter
grossum
et
scotum :
KodWp II p. 81 (a. 1357) : duos g-os pro scoto computando.
Ib. V p. 65 (a. 1404) : quinque scotos seu decem g-os monetae Polonicalis ... soluere.Ita saepius.
ι.
inter
grossum
et
solidum :
PP III p. 125 (a. 1445) : numerando tres solidos antiquos pro 1 g-o mediorum g-orum.
KodMaz(L) p. 297 (a. 1484) : in quemlibet g-um per tres solidos computando.Ita saepius.
κ.
inter
grossum (latum)
et
ternarium (tertianum)
StPPP II p. 758 (a. 1469) : quemlibet g-um latum per octo tertianos computando.
AKapSąd I p. 494 (a. 1476) : pro g-o per VII ternarios computando.
λ.
inter
grossum Polonicum
et
Lithuanicum :
Tom. III p. 108 (a. 1514) : valeant quinque g-i Polonici quatuor Lithuanicos.Ad rem cf. Kiersnowski, Wstęp do numizmatyki, p. 128—131, 132—133 et passim.
II.
meton.
(sq.
gen. vel adi. ) opłata,
należność, danina (uiszczana w
groszach); solutio, tributum (quae grossis solvebantur) v.
gr.
a.
bellicalis:
StPPP VII p. 65 (a. 1497) : terminum ... pro sex g-is bellicalibus, quos ... nobilis Iohannes ... recepit in villa Luczydlno.
b.
citationis :
KsgMaz III p. 236 (a. 1437) : Mirzon ... sex marcas contra preconem ... quia non solvit g-um citationis.
c.
contributionis:
ArHist VI p. 187 (a. 1470) : quos liberos ab omni solutione fatemur preter duos g-os contributionis regiae «pobor» alias «poradlne» vocatos.
Item
census annui (
VisitByt
p. 66
).
d.
contentabilis
(cf.
supra II 1154, 98 sqq.)
CracArt I p. 360 (a. 1494) : sentenciatum est, quod g-os contentabiles ei dare debet de forma iuris.
e.
iudicialis (iudicionalis) :
KsgGrWp I p. 290 (a. 1398) : est lucratus et dedit quatuor g-os judicionales vulgariter «przisant».
Visit. p. 377 (a. 1512) : incolae villae dabunt ... octo g-os iudiciales alias «vieczne».
Item
iuramenti (
DokMp I
p. 205, a.
1380),
et
abs. grossus
alias «pamiętne» (
KsgSądWar
p. 72, a.
1550)
.
f.
mensalis :
Biecz p. 19 (a. 1470) : habet g-os mensales in tota parochia.
g.
prandialis:
DokMp II p. 197 (a. 1434) : cmetones ... in festo s. Martini ... tres g-os pecuniae communis prandiales de quolibet laneo ... tenebuntur dare.Eodem sensu s. Martini :
DŁUG. LibBen I p. 349 : arendatus solvit vicariae ... unam marcam, liber a g-o sancti Martini et a qualibet exactione.
h. scabinalis
i.
surgibilis:
KsgMaz III p. 89 (a. 1435) : Zdzeslaus debet ... Iohanni octo g-os pro censu, XV g-os surgibiles.
j.
cetera solutionum
genera
sextus grossus (
DokMp I
p. 412,
a. 1417
; simili sensu
vectigal sex grossorum:
Tom. XV ,
p. 353, a.
1535)
, exactio duorum grossorum (
Tom. III
p. 273, a.
1514
:
exactione duorum g-orum,
quod «poradlne» dicitur).
III.
transl.
koszt; sumptus, expensum
KsgSądWar p. 28 (a. 1452) : super hoc se suo g-o subscribo.
ZabDziej I p. 72 (a. 1463) : Lech coram iudicio banito ... suo proprio g-o se inscripsit.
CracArt II p. 65 (a. 1509) : cum autem opus fuerit edificare tectum ... hoc ambe partes ... reformare debent ad unum g-um (i. communi sumptu ) sine quavis contradictione.
ZabDziej I p. 198 (a. 1526) : cameram edificare suo g-o.
Ib. IV 1, p. 54 (a. 1551) : in colligendo feno uterque g-o suo laborare debebit.