Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GRAVAMEN

Gramatyka
  • Formygravamen
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. onus, molestia, incommoditas, damnum.
  • II. iur.
    • A.
      • 1. accusatio, crimen, delatio, querimonia
      • 2. iuris administratio (in causis gravibus)
    • B. med. (iuris feodalis) onus, vectigal, tributum

Pełne hasło

GRAVAMEN, -inis n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
I. ciężar, przykrość, uciążliwość, uszczerbek; onus, molestia, incommoditas, damnum.
Iuxta ponitur
calumnia ( DŁUG. Op. p. 32 ) , damnum ( ArPrawn I p. 13, saec. XV in.in et saepius), displicentia ( FormJ p. 67 ) , impedimentum ( MATTH. Prax. p. 85 ) , incommoditas, incommodum ( KodMp II p. 101, a. 1255 ; AKapSąd III p. 340, a. 1521) , iniuria ( MazZHerb p. 185, a. 1505) , praeiudicium ( StSyn III p. 41 et saepius), vilipendium ( AKapSąd III p. 263, a. 1499) .
Praec.
iur. przy wymiarze sprawiedliwości; in iure administrando
StPPP VII p. 482 (a. 1410) : Petrus ... protestationem de non approbanda iurisdiccione domini et de g-e ad appellandum protestatur.
AKapSąd II p. 13 (a. 1415) : Peregrinus protestatus est de g-e.
Ita saepius usque ad saec. XVI med.
N. constr. sq. gen. (subi vel obi. )
ŹrWaw I p. 5 (a. 1443) : pannos ... pro se ipsis usurpantes occupaverant in g-n ecclesie ... non modicum.
AKapSąd III p. 360 (a. 1471) : vicarius propter g-n expensarum, fatigarum ac aliorum dampnorum petivit se ad reverendum remitti in eadem causa.
DŁUG. Op. p. 249 : Cunegundis implevit alia penitentiae g-a, que illi confessor iratus iniunxerat.
Ita saepius, dicitur etiam timoris ( BiblMuz I 2, p. 201, saec. XV circa med.) , laborum ( ChrOl p. 473 ), et morbi ( ADAM p. 307 ) .
II. iur.
A.
1. oskarżenie, zarzut, skarga; accusatio, crimen, delatio, querimonia
KodPol II p. 633 (a. 1292) : abbas ... plebani g-n ferre non valens, dominum episcopum adijt, ut eum ab injuria praefata liberaret (cf. contextum ).
KodLit p. 282 (a. 1422) : g-e ciuium nostrorum ... recipimus querulam continentem, quomodo ... aduocatus quosdam captivavit.
PP II p. 185 (a. 1454) : contravenire et g-n inferre volentes super huiusmodi libertacionem ... recepimus consensum.
Ita saepius saec. XV—XVI.
N. constr. sq. gen. obi.
DŁUG. Hist. I p. 525 (= II p. 295 ed. nov.) : rex videns suarum iniuriarum g-a a Russiae ducibus dissimulatum iri etc.
2. wymiar sprawiedliwości (w tzw. sprawach ciężkich); iuris administratio (in causis gravibus)
KodMp II p. 84 (a. 1251) : omnes incolas ... uille ab omni iurisdicione et g-e castellani excipimus.
KodWp I p. 508 (a. 1484) : in ... dictis villis ... eidem Stephano ... damus ... omnia g-a iuris Theuthonici, scilicet homicidia, decolaciones, suspensiones... duellum, ius aque et ferri.
B. ciężar (prawa feudalnego), obciążenie, podatek, danina; (iuris feodalis) onus, vectigal, tributum
KodWp I p. 110 (a. 1228) : precipientes ... theloneariis, ut omnibus terram nostram intrantibus ... absque omni exactione thelonei et g-e ... transeundi concedant facultatem.
KodPol I p. 68 (a. 1253) : ut coloni a «prevod», a «povoz»... et ab omni alio quocunque g-e liberi penitus sint et absoluti.
DokWp p. 331 (a. 1253) : absolventes homines ... in ipsis villis sedentes a «stroza», a «prevod» et ab omnibus iniuriis et g-bus et ab expeditione, cum in aliam terram imus pugnaturi.
KodMp I p. 79 (a. 1263) : incolas a custodia nostri ducalis falconis et ab omni impeticione, g-e ... exhonerantes.
Ita saepius usque ad saec. XV med.
Iuxta ponitur
defectus ( DokMp I p. 199, a. 1379 ; ArPrawn V p. 477, saec. XV ex.ex) , iniuria ( DokWp p. 331, a. 1253) , laesio ( KsgHenr p. 172, a. 1272) , onus ( DokMp I p. 150, a. 1365) , oppressio ( KomKadł p. 460 ).
N. constr. sq. gen.
telonei ( PommUrk IV p. 241, a. 1306) .
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)