- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- N.
- K.
- O.
- W.
KsgZKal p. 236 (a. 1409) : quereat in bonis mariti.1. pl. con. praes. act. quaereant:
DŁUG. Op. p. 623: quereant ... terrigenae ... quomodo etc.
3.
sg.
con.
praes.
pass.
]
quaereatur:
TPaw VII p. 182 (a. 1420) : tenetur penam, sed quereatur in libro, vtrum magnam ... vel paruam.Pass. sensu act.
ConcPol IV p. 204 (a. 1438) : sed posset aliquis queri, quare presbiter sumit sub utraque specie,part. fut. act. pro part. fut. pass.
DokMp I p. 84 (a. 1351) : solers hominum providentia quaesituros exitus metitur.]
I.
A.
1.
szukać, poszukiwać;
perquirere, inquirere, investigare. Explicat et glossam Pol. affert
GŁOG. Alex. I fol. R Ib : q-o, id est perscrutor vel inuestigo, peto siue interrogo ... «szukam».
Praec.
α.
locut.
cuniculus (stolla) quaerens
chodnik poszukiwawczy w kopalni; quo ad mineram investigandam pervenitur
MatGórn p. 288 (a. 1578) : ad eam aquam … cuniculo transverso q-nte perveniatur.
Ib. p. 276 (a. 1541) : stollae per ipsos ... extruendae haereditariae et q-ntes dicantur.
β.
iur.
poszukiwać zapisu w
księdze sądowej;
inscriptionem in libro
iudicii investigare
DecrICC II p. 72 (a. 1487) : per quindenam... ius distulit ad q-ndum ex libro.
StPPP VI p. 56 (a. 1511) : notam litterae q-re in actis.Cf. supra xxx et saepius.
2.
starać się,
zabiegać o coś, dążyć do czegoś; cupere,
appetere, operam
dare.
N. locut.
animam in aliquem
nastawać na życie;
interitum alicuius parare
StPPP II p. 663 (a. 1462) : quem ... interficientes ... infinita wlnera, animam in ipsam q-ntes, intulerunt.Occ. sensu spirituali Christum :
VAdAnt p. 20, 4 : cum summatibus uiris et bene q-ntibus Christum.
3.
domagać się, wymagać;
requirere, postulare.
Occ.
zwołać; convocare
Tom. VII p. 285 (a. 1525) : concilium ... pro pace et concordia q-tum.
4.
osiągać,
zdobywać, uzyskiwać; acquirere,
assequi.
N.
locut.
α.
victum (et amictum)
zarabiać na życie;
i. q.
sibi comparare.
Simili sensu
rem familiarem et
victum (
PH V
p. 95, a.
1533
et saepius), sustentationem et victum (
Tom. VIII
p. 100, a.
1526)
.
β.
aliquem in pecunia
zatrudnić za zapłatą; ad aliquod
munus gerendum pretio conducere
DecrICC I p. 275 (a. 1467) : nec q-tus est ... medicus in pecunia.Occ. zdobyć zbrojnie; armis expugnare
KodWp VIII p. 272 (a. 1423) : castrum nostrum ... sub traditoribus eiusdem castri q-istis.
DŁUG. Hist. II p. 538(= IV p. 297 ed.nov.): quo castro non q-to ... in propria ... redeunt.
B.
1.
pytać, zadawać pytania, przepytywać; interrogare, percontari.
Praec. in iudicio
CracArt I p. 144 (a. 1453) : Thomas ... q-ns in iure, an cum bonis suis ... facere potest iuxta suam voluntatem.
DecrICC II p. 47 (a. 1485) : pars una q-it aliam partem, qualiter wlt bona hec tenere, utrum omnia simul ... wlt in pace dimittere.Ita saepius.
2.
dochodzić, dociekać, badać; inquirere, perscrutari.
Praec.
phil.
MatFil IV p. 67 (saec. XV) : quaestio ‘si est’ q-it esse essentiae informative sub illa generalitate, qua dicitur essentia.
STOB. Praed. fol. lb : hec questio duo in se continet, quorum alterum presupponit, alterum q-it. BYSTRZ. AnalPost fol. 1Ia: quod tali questione q-itur.Ita passim.
Distinguitur
absolute
(
ib. fol. l Ib
), ultimate
(
ib.
),
informative (
cf.
supra 18
)
;
item propter se (
BYSTRZ. Top. fol. p IIb)
; recta intentione (
WROCŁ. Epit. fol. a Ia).
Locut.
res quaesita
przedmiot badań; quod
investigatur
ExPhys fol. A ΙIb : ordine rei q-te et scibilis methaphisica est prior mathematica et philosophia est vltima.
Constr.
ad A – B:
1.
indicatur quid
a.
sq.
acc.
b.
sq.
ad :
CodVit p. 1020 (a. 1416) : ad occupationem terre nostre attemptare et q-re satagebant Cruciferi.c. sq. circa :
Lites I p. 18 (a. 1320) : circa primam intencionem q-atur a teste ... an eqs.
AKapSąd II p. 38 (a. 1418) : tunc primum circa residuumfrumenti plebanum ... interrogare et q-re potuerunt.
KsgŁawKaz p. 426 (a. 1427) : circa ... pallium q-vit ... et non invenerit.d. sq. cum:
RachJag p. 48 (a. 1390) : q-ns ... Straszonem cum pecunijs ad expensas Vngariam sibi datis, expendit II scotos.e. sq. de. f. sq. ex, cf. supra 1600,39. g. sq. super:
DecrICC II p. 155 (a. 1495) : actore super hoc q-nte, utrum suam causam non amisit.h. sq. inf. i. sq. enunt. Interrog.
2.
indicatur a quo (unde)
a.
sq.
ab. b.
sq.
circa :
OrtWp p. 22 (saec. XV) : talis q-at graciam circa ... heredem pro culpis.
HESSE Matth. VI p. 198 : religiosi q-ntes dispensationem ... circa summum pontificem.c. sq. ex. d. sq. inter :
ZabDziej I p. 32 (a. 1419) : nos ... q-ntes consilia inter sagaces et sapientes viros.e. sq. super c. abl. DecrICC I
p. 439 (a. 1479) : dedit potestatem ... propinquitatem q-re domus eiusdem super parte respondente.
3.
indicatur quomodo
a.
sq.
abl.
b.
sq.
cum :
NIC. BŁ. Serm. I p. 42 : cum fabularentur discipuli et secum q-rent ambulantes in via (cf. Vlg. Luc. 24, 15 sq. ).c. sq. de :
StPPP VII p. 552 (a. 1498) : de labore manuum suarum uictum q-it et amictum.d. sq. ex :
AKapSąd II p. 841 (a. 1525) : cirulicum ... ex cirulgia arte victum q-ntem et amictum.
Tom. VIII p. 100 (a. 1526) : ex solo suo ... peculio sustentationem et victum sibi q-re.e. sq. per :
KodWp II p. 391 (a. 1326) : clerici ... honoris gradum per ambicionem non q-ant.
AKapSąd II p. 63 (a. 1425) : per ... diffugia vel colores et ingenia alios q-re ... terminos.Ita saepius. f. sq. sub :
AKapSąd III p. 354 (a. 1531) : commutationem faciat et q-at sub privacione eiusdem vicarie.Cf. etiam
II.
iur.
t.t.
1.
prowadzić śledztwo;
inquirere, investigare (de
iudice).
Constr.
a.
sq.
acc.
b.
sq.
in
c.
acc.
ZabDziej III p. 551 (a. 1498) : non est licitum bis in idipsum q-ndum et puniendum canonicis institutis.c. sq. enunt. Interrog.
2.
ius (iustitiam, iudicium)
domagać sią wymierzenia sprawiedliwości, dochodzić swoich praw przed
sądem; ius suum vindicare
ArPrawn X p. 414 (a. 1414) : clerici ... renuerunt q-re iusticiam in iure supremo.
AKapSąd II p. 49 (a. 1419) : q-as tibi iusticiam ubi appellasti.
KodWp IX p. 264 (a. 1431) : in dubiis causis ius quod dicitur «ortil» in Lynda civitate ... villani q-ant.
AGZ XI p. 374 (a. 1451) : neque ... contra me quidquid fuit actum neque iudicium ... contra me fuit q-tum.
Additur
ab (de) aliquo :
Tom. I p. 119 (a. 1510) : rogamus ... ut sine indignatione papae jus nostrum ab eo magistro Prussiae q-amus.
StPPP III p. 46 : qui de colono debitore suo ... apud dominum ... iustitiam q-it.
Simili sensu
contra (erga) aliquem iuridice (
DecrICC II
p. 58, a.
1486)
, in iure
(
ib. p. 70, a.
1487)
; cum aliqua re (
ib. II
p. 73, a.
1487
:
si cum carta contra ipsum
q-turus est.)
Additur
pro aliqua
re :
CracArt I p. 371 (a. 1495) : Lucaschova ... q-vit erga Vittum ... pro picario sibi invadiato.
3.
a.
aliquem iudicialiter (in, sub) iure
et
abs.
:
pozwać przed sąd; in
ius vocare
KsgŁawKr p. 284 (a. 1395) : cum ... Agnes ... Michaelem ... racione medietatis domus ... iudicialiter q-isset.
TPaw III p. 421 (a. 1398) : in alijs pecunijs Stanislaus ... debet ... Jasziczam q-re.
KodWp VIII p. 162 (a. 1420) : noluit reum q-re in iure suo ubi sedet.
KsgWójtKr p. 59 (a. 1442) : Gregorius debet q-re ... Gregorium Rak ... sub eodem iure.
N.
locut.
cum collo alicuius
i. poenam mortis petendo
IurMas II p. 145 (a. 1511) : pars lesa potest q-re illos homicidas ... cum collis eorum.
b.
aliquid contra (super) aliquem, in aliquo
upominać się o coś sądownie; iure vindicare
TPaw III p. 546 (a. 1398) : Chebda ... q-vit in Nachileszone pecunias.
KsgŁawKaz p. 171 (a. 1415) : exinde q-at residuum super dampnum Petri ubi potest.
Decr ICC I p. 247 (a. 1466) : nunquam aliquam portionem in eodem Iohanne q-issent.
III.
1.
maltretować,męczyć;
torquere, vexare
Ztschr. LIV p. 105 (a. 1290) : crudeliter q-erunt Bertholdum in domo sua.
KsgKaz p. 331 (a. 1396) : protervo modo intravit domum Smeckisbir ... maledixit et q-vit famulum ... et volebat eum percutere.
N. sensu
debilitato
minis et contumacibus dictis
i.q. afficere
VAdAnt p. 29, 16 : q-unt minis et contumacibus dictis episcopum.