Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUADRATURA

Gramatyka
  • Formyquadratura
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ae
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. geom.
    • 1. kwadrat, czworobok
    • 2. + circuli kwadratura koła, zamiana koła na kwadrat (rzecz niemożliwa do przeprowadzenia)
  • II. astr.
    • 1. + Lunae pierwsza i trzecia kwadra Księżyca
    • 2. kwadratura, tj. położenie dwóch planet, przy którym ich długość ekliptyczna różni się o 90 stopni
    • 3. siatka południków i równoleżników na powierzchni globusa niebieskiego

Pełne hasło

QUADRATURA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • A.
  • N.
  • W.
I. geom.
1. kwadrat, czworobok; quadratum, res quadrata (nonnisi in imagine)
HESSE Matth. V p. 11 : Ioannes ... sicut lapis quadratus erat virtute q-a, scilicet temperantiae, fortitudinis, prudentiae, iustitia.
Ib. 172: fideles faciunt aedificium ecclesiae valde pulchrum ex eo, quod ipsi sunt lapides ... quadrati ... hanc autem q-am faciunt: fides, spes, caritas et bona operatio.
Ita saepius.
2. circuli kwadratura koła, zamiana koła na kwadrat (rzecz niemożliwa do przeprowadzenia); transformatio circuli in formam quadratam (res factu impossibilis)
GŁOG. ExLog fol. X Ib : alij sunt paralogismi procedentes ex principijs communibus in sciencia speciali, sicut arguebat Brisso de q-a circuli.
BYSTRZ. Elench. fol. s IIIa : exemplum de primo syllogismo falsigrapho, vt ratio Ypocratis per quam voluit q-am circuli et ratio Brissonis per quam etiam probauit eam.
Cf. QUADRO I 1a.
II. astr.
1. Lunae pierwsza i trzecia kwadra Księżyca; Luna crescens vel decrescens
VITELO Opt. p. 151 : tunc enim Luna uidebitur in q-a ... et in prima q-a et in secunda semper arcus illuminationis ... uidebitur linea recta etc.
COPERN. Rv p. 194 : inuenitur ... maxima ... in medijs q-is differentia etc.
2. kwadratura, tj. położenie dwóch planet, przy którym ich długość ekliptyczna różni się o 90 stopni; planetarum situs, quo eorum longitudo ecliptica 90 gradibus differt
ALBERT. p. 67 : de figuris locorum Lunae in coniunctionibus et oppositionibus et q-is.
KomPolit p. 203 (a. 1500) : Sol meliores planetas habet in q-a, et ipsemet cum omnibus stellis et planetis potestate exsequitur effectum; similiter princeps debet ad se bonos trahere, studiosos, senes, ponderosos.
3. siatka południków i równoleżników na powierzchni globusa niebieskiego; circuli meridiani ac paralleli in globo caelesti decussatim delineati
InstrAstr p. 123 (saec. XIV/XV) : speram solidam sic complebis: querendo primo per circinum precisam q-am, qua inventa ponas pedem circini immobilem in unum punctorum q-e invente etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)