- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- A.
- H.
- N.
- W.
I.
propr.
et meton.
czyścić, oczyszczać (z brudu lub części zbytecznych), sprzątać; purum reddere, expurgare, mundare (sordibus vel partibus superfluis).
Glossa
Pol.
DokLub p. 258 (a. 1447) : fossatam molendini p-re alias «wyczisczyacz».
PARK. p. 59 : Latinus ... dicat: cervisia defecatur seu p-atur, et interpres ... dicet ... «pywo szye czysczy».
Praec.
1.
med.
oczyszczać, przeczyszczać (od złych humorów); (malis umoribus) mundare
a.
aliquem (patientem).
b.
partes corporis,
v.
gr. alvum
(
MARTIN. OP. Chr.
p. 141
et saepe; ventrem:
SSrSil I
p. 83, a.
1482
et saepius), caput (
THOM. Med.
p. 36
)
, cerebrum (
NIC. POL. p. 140,
v. 16
), oculos (
THOM. Med.
p. 36
)
, sanguinem (
GŁOG. Phys. fol. E IIIa)
, stomachum
(
infra 1561, 23
et saepius), sim.
2.
eccl.
a.
peccata
sim.
oczyszczać, zmywać, zmazywać;
purificare, lavare, tollere
VAd p. 215 : in ... baptismi sacramento peccata uestra p-re.
KodPol III p. 58 (a. 1254) : ujcium rej per uim ... possesse p-ntes.
b.
aliquem
oczyszczać od zmazy grzechu;
purificare, a peccato castum reddere
KodWp I p. 131 (a. 1233) : mandamus ... coepiscopis nostris ... ut p-ent filios Levi.
PEREGR. Serm. p. 146 : timor p-at hominem a peccatis.Ita saepius. Occ. animas mortuorum
DokKKr II p. 102 (a. 1425) : nichil... p-ndis animabus auxiliosius habeatur quam ... missalis sacrificii oblacio ... celebranda.
3.
segetes
sim.:
plewić, oczyszczać od chwastów;
runcare, herbas e segetibus
expurgare
KodWp VI p. 34 (a. 1280) : istarum ... villarum homines tenentur ... per tres continuos dies cum tota familia segetes p-re.Ita saepius.
Item
hortum (
DŁUG. LibBen I p. 130
et saepius), herbas
(
RachBon ΙII
p. 73
:
mulieribus ...
p-ntibus herbas in orto
).
II.
transl.
1.
aliquid
uprzątać, usuwać; everrere,
tollere.
2.
aliquem
usprawiedliwiać;
excusare.
Praec.
iur.
a.
aliquem
(imprimis
se)
uniewinnić w sądzie, uwolnić od kary;
in iudicio innocentem declarare, a vindiciis liberare.
N.
se iuramento :
KsgŁawKr p. 275 (a. 1395) : cui sentenciatum extiterat, quod iuramento suo se p-re deberet.
b.
aliquid
oddalić zarzuty, uwolnić się od zarzutów; se
a crimine insontem
esse declarare.
Dicitur v. gr.
criminationem
(
DŁUG. Hist. II p. 99 = III
p. 114
ed.nov.
), famam (
AKapSąd II
p. 556,
a. 1446
et saepius),
infamiam (
ZabDziej II
p. 222,
a. 1485)
, obiecta (
DŁUG. Hist. I p. 560 = II
p. 334
ed.nov.
), ru
morem (
infra 43-4
), suspicionem (
DŁUG. Hist. I p.
202 = V
p. 221
ed.nov.).
N.
locut.
α.
nobilitatem
uwolnić się od nagany szlachectwa,
wykazać swoje
szlacheckie pochodzenie; se
nobili loco natum esse
ostendere
RotKal p. 239 (a. 1411) : testes ducit ... ad p-ndum nobilitatem.
β.
purgatis processibus
sensu non satis certo
AKapSąd II p. 277 (a. 1477) : dicente procuratore castellani raciones ad causam admitti non debere, sed pocius veniat absolucio domino castellano ante omnia ptis processibus, petens ipsas raciones repelli et partem suam absolvi.
Ib. p. 933 (a. 1500) : procuratore ... dicente non debere absolvi, nisi p-tis processibus ac soluto censu ... per ipsum retento.
Constr. ad I - II:
a.
abs.
b.
sq.
dat.
personae
MatPis I p. 45 (a. 1534) : litterae ... quibus se nobis sinceritas tua p-at, quod se apud nos a delatoribus quibusdam insimulari subolfaciat.c. sq. abl. d. sq. ab. e. sq. cum : MARTIN. OP. Serm. p. 63 nlb. : cum scopa p-tus .
THOM. Med. p. 208 : apostema ... p-ri et mundificari debet cum diureticis per vias urinales.Ita saepius. f. sq. de :
THOM. Med. p. 27 : p-etur stomachus de illa superflua replecione.
AKapSąd III p. 231 (a. 1430) : terminum ... ad p-ndum innocenciam de premissis.Ita saepius. g. sq. ex :
HESSE Matth. VII p. 271 : ut ex toto corde nostro p-emus malum.h. sq. per, cf. supra 1560 , 26 et
THOM. Med. p. 125 : si est replecio stomachi, p-etur per vomitum competentem.Ita saepius. i. sq. sub :
DŁUG. Hist. IV p. 467 : rumorem praefatum sub audientia ... multorum ... publice p-vit.l. sq. super c. abl.
ArPrawn I p. 158 (a. 1444) : debet se p-re super huiusmodi obiecto sibi crimine.m. sq. enunt. temp. c. cum:
MATTH. Serm. I p. 180 : vinum ... se p-at, cum decoquitur.n. sq. enunt. obi. c. quod, cf. supra 17.
III.
singularia
1.
potwierdzać; confirmare
ARect I p. 324 (a. 1491) : in defectu ... probacionis vtriusque vterque suam negatiuam iuramento p-bit.
2.
domum
opróżnić dla kogoś, opuścić; vacuum facere,
relinquere
KsgPrzem II p. 76 (a. 1450) : ius decreuit, quod ... debet... Arnolthowa elibertare bona ... videlicet domum circa Gregorii braseatorium p-re, alias «wiprosznycz».