- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
- H.
- Ha.
- O.
[abl.
pl.
providibus :
FrKanc
p. 32 (a.
1366)
:
actum ... presentibus providibus
generosis ... ciuibus.]
I.
A.
przewidujący, przezorny, rozważny; providens,
circumspectus, prudens.
Glossa
Pol.
GLt p. 24 : p-us circumspectus «opatrni».
N. loco
appellationis honorificae
(praec. civium
urbanorum,
e
Pol.
opatrzny)
KodWp I p. 288 (a. 1253) : acta sunt hec presentibus hys viris p-is et discretis ... palatino Poznaniensi ... castellano Poznaniensi ... palatino Kalisiensi.
DokMp I p. 5 (a. 1272) : vendidimus viro p-o Hermano Surnagel ... villam nostram.
ArPrawn X p. 20 (a. 1393) : p-is viris ... civibus de Dobosszicze.Ita vulgo saec. XV - XVI. Cf. CIRCUMSPECTUS et PRUDENS II. Meton. refertur ad oppidum :
Tom. IX p. 13 (a. 1527) : civitatibus famatis ... oppidis p-is ... salutem.
Dicitur etiam de abstr. , v. gr. auctoritas (syn. rationabilis: KodPol I p. 53, a. 1246 et saepius), consideratio ( AKapSąd II p. 260, a. 1469) , deliberatio ( Lites I p. 418, a. 1282 et saepius), interpretatio ( ArPrawn VI p. 23, a. 1478) , ordinatio ( CodSil(M) III p. 106, a. 1225 et saepius), sermo ( PrzMog p. 26 ), cett.
B.
dbały o coś, uważny, troskliwy; cautus, sollicitus.
N. de abstr.
distributio (refectionum:
DŁUG. LibBen I
p. 184
et saepius), pietas (
KodMp II
p. 19, a.
1208),
item per abundantiam
circumspectio (
ArPrawn V
p. 83, a.
1457).
Varia ad A - B:
1.
iuxta ponitur
fidelis (
ChrHP
p. 515
)
,
honestus (
KodMp I
p. 56, a.
1257
et saepius),
maturus (
Sob. XXIV
p. 97, a.
1323
et saepius),
perfectus
(
KodUJ I
p. 4, a.
1364) , praeclarus (morum honestate:
KodMazNow II
p. 140, a.
1313)
.
2.
constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
abl.
VINC. p. 368 : consilio p-us.d. sq. circa :
ArLit I p. 14 (a. 1429) : in collegio habitantes p-i sint circa custodiam ignis et candelarum ad pericula incendiorum evitanda.e. sq. erga :
DŁUG. Op. p. 32 : regis ... animum ... erga sua bona parum p-um, parum cautum.f. sq. in c. abl.
ChrHP p. 515 : in consilio p-us, in commisso sibi grege p-us et fidelis.
KodUJ I p. 4 (a. 1364) : viros ... in maturitate consilii p-os et perfectos (item KodKrak I p. 351, a. 1364).
KodWp V p. 428 (a. 1426) : sint p-i in accendendo et extingwendo candelas, lampades et luminaria.
II.
(singulare) poprzedzający, uprzedni; praevius,
prior
RFil X p. 143 (a. 1505) : «vprzedzony» previus ... p-us.