- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
- O.
I.
propr. posuwać
naprzód, wysyłać;
protinus movere, mittere.
Constr.
abs. vel
sq.
in c.
acc.
N.
a.
castra
przenosić obóz, tj. wyruszać;
i.q. movere, i.
proficisci (
DŁUG. Hist. V
p. 353
).
b.
gradum
iść naprzód, wyruszać;
procedere, proficisci
(
DŁUG.
Hist. I p. 326 = II
p. 88
ed.nov.
et saepius); simili sensu cursum
(
Tom. VII
p. 37, a.
1524)
, iter (
ib. XIII
p. 334,
a. 1531)
.
II.
transl.
A. aliquem
1.
wynosić na wyższe stanowisko, awansować, mianować; ad superiorem gradum efferre,v. gr. ad dignitatem maiorem
(
CRIC.
p. 288
)
, ad statum et condicionem altiorem (
StPPP III
p. 43
et saepius); item in consiliarium
(vel dignitarium tam
spiritualem quam saecularem:
KodPol I
p. 358, a.
1501)
, in regem (
DŁUG.
Hist. I p. 315 = II
p. 77
ed.nov. et saepius).
Praec.
a.
eccl.
,
v.
gr.
α. ad gradum subdiaconatus (
KodMp I
p. 297,
a. 1435)
, ordines clericorum (
AKapSąd
II
p. 527,
a. 1441
; gradus et ordines
ib. III
p. 298,
a. 1510)
, sacerdotium (
StSyn III
p. 36
)
; ad ecclesiam
(
KodWp IX
p. 157,
a. 1428
et saepius).
β.
in sacerdotium (
DŁUG. Op.
p. 473
)
; in episcopum (
CodEp III
p. 50,
a. 1450
et saepius), presbyterum cardinalem (
DŁUG. LibBen I
p. 178
)
, sacerdotem (
AKapSąd III
p. 185,
a. 1515).
b.
in universitate studiorum,
v.
gr. ad gradum magisterii facultatis artium (
KrMU
p. 80,
ante a. 1414)
, ad doctoratum (
ChrClar
p. 463
).
N.
α.
part. perf.
promotus
ten, kto uzyskał stopień
uniwersytecki; qui gradum in
universitate
studiorum adeptus est
DokKKr II p. 44 (a. 1420) : de voluntate magistrorum et ... col legiatorum p-torum.
CracArt suppl. II p. 27 (a. 1434) : contra magistros collegiatos et p-tos collegii artistarum.Ita saepe.
β.
gerundivum
promovendus
ten, kto stara się o uzyskanie stopnia
uniwersyteckiego; qui gradum
altiorem in universitate studiorum adipisci appetit
KrMU p. 80,7 (ante a. 1414) : eligemus magistros ad examinandum huiusmodi p-ndos.
Ib. p. 110,8 (saec. XV in.) : cum autem noster p-ndus expers scientie secularium arcium minime existat.
Ib. p. 115,46 (saec. XV in.) : in exposicione domini p-ndi audivimus solutionem questionis.
γ.
licentia promovendi :
ArLit I p. 81 (a. 1521) : cancellarius ... vocabit amicos coram quibus publice licentiam p-ndi sibi tradat sub hac forma etc.
Constr. ad II A
1:
a.
sq.
abl.
b.
sq.
ab. c.
sq.
ad. d.
sq.
apud :
ArPrawn I p. 31 (saec. XV in.in) : electum ... apud dominum nostrum ... p-re dignemini.e. sq. cum:
KodMazNow II p. 140 (a. 1313) : eos mercatores ... cum omni diligencia volumus p-re.Ita saepius. f. sq. de :
DŁUG. Op. p. 527 : de sede Wladislaviensi ... p-tus.g. sq. in c. acc. h. sq. in c. abl. i. sq. infra :
StSyn III p. 35 : beneficiatus p-atur infra annum.k. sq. per:
ConcPol X p. 365 (a. 1406) : clericus per saltum p-tus.
ConcPol VIII p. 140 (a. 1415) : p-ti per saltum aliquo ordine pretermisso.Ita saepius. l. sq. sine:
SACR. Elucid. fol. a IVb : sine quo sacramento confirmationis p-ent Rutheni sacerdotes suos.m. sq. enunt. obi. c. quod:
KomKadł p. 238 : per preces optimatum p-etur quod miles de caetero Boleslai ... non cohaeres efficitur.
2.
popierać, protegować;
aliquem adiuvare, alicui favere.
Additur
gratiose (
ArPraw I
p. 31,
saec. XV in.)
; caritate (
ArHist VI
p. 86, a.
1441)
; praerogativa
gratiae specialis (
DokMp VI
p. 79,
a. 1390)
; ad alicuius famulamina (
HKap
p. 15,
a. 1408)
; in bono (
APozn I
p. 313, a.
1459)
.
B. aliquid
1.
wspierać, popierać, dbać; adiuvare,
fovere, procurare.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
abl.
, v.gr.
affectu pio devotionis (
KodPol I
p. 68, a.
1253)
, gratia nostra (
KodMp IV
p. 346, a.
1440)
,
promotione pia (
KodKKr II
p. 345, a.
1439)
, studiis promptis (
AKapSąd II
p. 60, a.
1425)
, subsidiis dignis (
KodMp IV
p. 213, a.
1424)
. c.
sq.
absque:
PommUrk IV p. 293 (a. 1308) : preces subditorum tenemur absque repulsa pro viribus p-re.
StPPP III p. 82 : omnia mihi commissa fideliter absque dolo et fraude p-bo.d. sq. adversus :
DokListPł II p. 200 (a. 1536) : cives, qui tocius communitatis causam p-bant adversus consulatum.
e.
sq.
coram:
CodEp III p. 22 (a. 1447) : rem hanc talem esse, que digne coram clemencia beatitudinis vestre pretur.f. sq. cum:
KodWp I p. 46 (saec. XIII) : claustra ... cum summa devocionis diligencia p-re.g. sq. iuxta:
Lites II p. 225 (a. 1409) : ecclesiam ... iuxta posse p-re, defendere et tueri.h. sq. pro, cf. et
PP II p. 48 (a. 1448) : quam iustitiam ... semper pro viribus desiderio p-re.i. sq. enunt. fin. c. ut:
CracArt suppl. III p. 144 (a. 1444) : sal libere permittant vendere ... et iuware ac p-re ut venderetur.
2.
varia et singularia
a.
przyspieszać;
accelerare, maturare
DŁUG. Hist. V p. 112 : ne rex nominationem ... aut literis vel nuntiis p-at, quousque in conventionem ... veniatur.
Id. Op. p. 290 : carissimae filiae, quae felicitatem meam (sc. mortem ) hactenus distinuistis, quam p-re potius debebatis.
b.
negotia
załatwiać, sprawować; agere, peragere, exsequi
*PommUrk II p. 98 (a. 1262) : mercatores ... emere et uendere ... et alia sua negotia p-re libere ualeant.
DokMp VIII p. 246 (a. 1443) : obsequia, quae sibi ... sua negotia p-ndo exhiberet.Ita saepius.
c.
ad exsecutionem
i.q. doprowadzić;
adducere
AAlex p. 319 (a. 1503) : ut res propositae ... ad exsequutionem aliquam p-antur.
d.
ad aliquid
przyczyniać się do czegoś;
conferre, prodesse, adiuvare
PommUrk II p. 567 (a. 1285) : in hiis, que ad salutem p-ent animarum.
JAC. PAR. Var. I p. 116 : expedit cuilibet religioso ... perquirere, que ad finem artis sue p-ent vel impediunt.
e.
se successu
udać się, poszczęścić się; bene
evenire, succedere
HERBORD p. 86 : episcopus ... tam quieto successu rebus se p-ntibus gracias agens Deo.
III.
1.
fungitur vice verbi
a.
permovendi (movendi):
MATTH. Dial. fol. CVI^ : quidam boni homines ... mouentur et p-entur ad dulces affectus.
Id. Lect. I p. 14 : attenta lectio psalmi p-at ad plenius intelligendum.
FormJ p. 57 : crebris querimoniorum p-ti lamentis pauperum.Ita saepe.
b.
commovendi (movendi) :
DANT.
in
Tom. IX p. 148 (a. 1527) : hanc manum, malagmatis tamen circumligatam p-re coepi.
2.
confunditur c. voce
a.
promendi:
DŁUG. Op. p. 25 : quae ... singuli pontifices ... proloqui recusarent, solus Stanislaus aperte in regem ... et ... ministros p-bat.
b.
providendi:
CodVit p. 751 (a. 1427) : vestre sanctitati supplico, quatenus ... persone benemerite de ecclesia ... dignetur p-re.
KomKadł p. 353 : qui ipsum regem suo equifero suppeditauit seu p-vit.
c.
proveniendi:
FrCanc p. 31 (a. 1366) : cupientes bona ... de quibus nobis nulla p-bat vtilitas, in meliores deducere vsus.