Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROLONGO

Gramatyka
  • Formyprolongo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I. propr. propr. (de loco et tempore) wydłużać, czynić dłuższym, przedłużać, przeciągać
  • II. transl. transl. przekładać, odkładać (na później), odwlekać
  • III. zwlekać

Pełne hasło

PROLONGO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
I. propr. (de loco et tempore) wydłużać, czynić dłuższym, przedłużać, przeciągać; aliquid longius facere, producere, propagare, proferre.
N.
filum wydłużyć tj. wyprostować; dirigere, rectum facere
MARTIN. p. 13 : mensuretur circumferentia ... circumdato filo ... deinde illud filum p-tum mensuretur.
II. transl. przekładać, odkładać (na później), odwlekać; in aliud tempus transferre, procrastinare
AnnMp p. 95 (a. 1314) : sedes Romana ... vacavit et sic eius archiepiscopi confirmatio fuit p-ta.
APozn II p. 291 (a. 1495) : ob quam causam locatio cerevisie sit p-ta.
Ita saepius.
Syn.
differre ( CodEp I 2, p. 270, a. 1472).
Locut.
aliquid mihi prolongatur coś wydaje mi się zbyt późne, zbyt odległe; aliquid videtur mihi esse nimis remotum
AGZ XIX p. 461 (a. 1499) : ego nolo adventum domini pallatini hic expectare, quia mihi p-atur sed volo in eadem causa equitare ad dominum pallatinum.
Praec. iur. t.t.
causam, terminum odroczyć; prorogare
Lites (Ch) I p. 14 (a. 1320) : sed cum ipsi appellent, ut lites p-ent, eorum appellacioni non est aliquatenus deferendum.
StPPP VIII p. 216 (a. 1387) : terminum non debet p-re nec per fideiussorem nec intercessorem.
Ita saepe. Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 217 (a. 1394) : Nelka ... primum terminum p-vit, wlgariter «oszloszil».
AGZ XIII p. 247 (a. 1447) : Marcissius ... p-at alias «pomyka» terminum ad festum sancti Iohannis.
GLcerv p. 696 : terminum vel primum tempus p-re ... «odłożyć rok».
N. refl. pro pass.
IurMas I p. 71 (a. 1496) : qui citabit ante festum sancti Alberti et terminus p-bit se usque ad festum sancti Michaelis.
Constr.
ad I-II : a. sq. dat.
KsgMaz II p. 98 (a. 1425) : eis p-ret terminum.
AGZ XIII p. 157 (a. 1444) : Budzywoy ... Ieorgio ... p-vit terminum ... a data hodierna per annum.
b. sq. abl.
GŁOG. Alex. II fol. N IIIt> : lectio p-atur tribus horis.
c . sq. ab , cf. d. sq. (usque) ad :
ArHist XII p. 286 (saec. XIV/XV) : terminum p-vi usque ad horam vel post horam.
ArPrawn X p. 238 (a. 1408) : termini sunt p-ti ... ad feriam 5am.
Ita saepe. e. sq. cum :
HESSE Matth. VII p. 107 : cum carta deficeret et ille diabolus cum dentibus p-re vellet, carta subito fracta fuit.
AGZ XVI p. 273 (a. 1496) : terminus ... p-atur cum interrogacione.
f. sq. ob, cf. g. per, cf. et 24. h. sq. post i. sq. propter :
PEREGR. Serm. p. 232 : ipsius vitam p-ndo ... propter fletum.
III. intrans. zwlekać; morari, cunctare
CorpJP III p. 433 (a. 1519) : debuit ille, qui immittebat hominem huiusmodi in foveam ... exspectare et p-re aliquantulum temporis donec aer ... per aperturam foveae dissolutus fuisset.
AKapSąd III p. 289 (a. 1507) : ultra quam decies monui eum ... quando recepit pecuniam a me; ipse semper p-vit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)