- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
- O.
I.
adi.
1.
(de tempore vel origine) pierwszy, wcześniejszy (z dwóch), poprzedni, dawniejszy;
primus,
anterior (e duobus), qui antecedit alterum.
Saepe dicitur de uxore, marito, cf.
PRIMAEVUS
II 2 a,
PRINCIPALIS
1,
PRISCUS
I 1 b.
Constr.
a. abs.
b. sq.
abl.
comp.
N. sq. abl. mensurae
APozn I p. 215 (a. 1454) : littera domini Petri fuit de data posteriori quam littera domini Ade, que est septem annis p-or.c. sq. de :
Gramm. p. 162 (saec. XV) : quis de p-bus p-or.
2.
(de loco vel serie) przedni, początkowy, znajdujący się na przedzie, na froncie;
princeps, primus, anticus.
3.
(de gradu vel
aestimatione) ważniejszy, lepszy; gravior, potior,
melior.
4.
locut.
ad
1 -
3:
α.
locus prior,
partes priores
pierwszeństwo; partes
primae, prioratus,
primatus.
β.
(Analytica) priora
Analityki pierwsze, tytuł jednego z traktatów logicznych Arystotelesa;
Analyticorum pars prima, inscriptio unius ex Aristotelis tractatibus logicis
HumRef p. 11 (a. 1406) : hy libri audiantur ante gradum baccalariatus: ... vetus ars, libri P-orum, Posteriorum, liber Elencorum, liber Phizicorum etc.
GŁOG. Anal. fol. 1b : scientia librorum noue logice, ut P-um, Posteriorum.Ita saepe. γ. pecunia(-ae), datio zadatek, zaliczka, pierwsza rata; arrabo, pecuniae debitae pars in antecessum data
KsgŁawKaz p. 334 (a. 1423) : pecunias p-es, quas eidem ... pro domo dedit, perdere debebit.
PP III p. 120 (a. 1445) : quodsi non soluerit predictas ... sexagenas, extunc pecunia p-or, wlgariter «zadatek», debet amitti.
StPPP II p. 685 (a. 1464) : ratham totam p-is dacionis pecuniarum, alias «zadavek», perdet in eternum.Cf. PRIMAEVUS II 2, 1. PRIMATUS I, PRIMUS I varia 2 l, PRINCIPALIS III A 4 b, PRINCIPIUM V 4. δ. in proxima et priori aqua kiedy ruszą lody; glaciebus liquefactis, primo vere
PP III p. 146 (a. 1447) : teneor et obligor iusti et veri debiti ... domino ... XXti marcas ... soluere in Danczyk in proxima et p-i aqua.ε. priorem esse (ad, super aliquid) mieć prawo pierwszeństwa do czegoś; potiorem esse eorum, qui ius ac potestatem alicuius rei habent
KsgZKal p. 144 (a. 1406) : ita quod nullus p-or sit, nisi prefati Stephanus et Czeslaus.
KsgŁawWar p. 5 (a. 1418) : Andreas dedit solidum iudicio, ut nullus esset p-or nec posterior super eandem domum.
Ib. p. 9 (a. 1421) : Hannos ... dedit nobis ... solidum ... super bona Floriani ... et quod nullus p-or esset ad bona predicta.Ita saepius.
Item sq.
inf.
(
KsgŁawKaz
p. 254, a.
1419
:
ipse p-or est prosequi ... sua debita);
sq.
in
c.
abl.
(
KsgŁawWar p. 8, a. 1421 : Rafael ... dixit super domum Alberti ... quod nullus esset p-or nec posterior in 4or sexagenis;cf. ib. p. 11, a. 1423), sq. post ( KsgŁawWar p. 144, a. 1470 : post istos duos dominos sunt p-es super domum Taszyka. Cf. ib. supra bis). Cf. PRIMORDIALIS II b PRIMUS I 3 f PRINCIPALIS II.
II.
subst.
A.
prior,,
-oris
m.
1.
sg.
przełożony,
zwierzchnik; praepositus,
praefectus.
Praec.
eccl.
przeor, przełożony klasztoru; abbas, monasterio
praepositus.
Distinguitur v. gr.
conventualis (
AKapSąd III
p. 193, a.
1518)
, generalis (
*KodMp III
p. 273, a.
1374
et saepius), provincialis
(
ib. IV p. 62, a. 1399 et saepius). Constr. a. abs. b. sq. ab:
KsgKaz p. 285 (a. 1393) : domino p-i a sancta Katherina.c. sq. ad :
KsgKaz p. 159 (a. 1385) : domino p-i ad sanctam Katherinam.
DokSZKr p. 235 (a. 1449) : honorabilis Swanthoslaus p-r ad sanctum Marcum.Ita saepius. d. sq. de :
KodWp I p. 70 (a. 1211) : p-r de Tremesno.
KsgKaz p. 525 (a. 1400) : cum domino Stephano p-i de Xans.e. sq. in c. abl.
AKapSąd II p. 16 (a. 1415) : p-e in monasterio sancti Wincencii.
2.
pl.
priores,,
-um
a.
przodkowie;
maiores.
b.
pierwsi mężowie, najznakomitsi obywatele; primates, primores.
3.
prius,,
-oris
n.
phil. to co
wcześniejsze, wcześniejszość;
id quod alterum praecedit,
anterius est.
N.
definitionem
HESSE Quaest. p. 327 : p-us capitur dupliciter: uno modo simpliciter (et sic illud, quod praecedit totum tempus praesens, hoc vocatur p-us simpliciter); aliud est p-us respective (et sic una pars temporis respectu alterius partis eiusdem temporis vocatur p-us).
Distinguitur addito
.
gen.
, v.gr.
magnitudinis (WROCŁ. Epit. fol. e IVa) , motus ( ExPhys fol. p Ia et saepius), temporis ( ib. ).
β.
abl.
,
v.
gr. auctoritate, causalitate, duratione,
natura, origine, ratione,
tempore (
WROCŁ. EpitConcl fol c IIIa
et saepius),
γ.
sq.
in
c. abl.
,
v.
gr. in motu
et in tempore (
WROCŁ. Epit. fol. e IIIb
et saepius).
δ.
sq.
secundum,
v.
gr. secundum naturam (
BYSTRZ. AnalPost fol. d IIa
et saepius).
ε.
sq.
adv.
,
v.
gr.
naturaliter (
BYSTRZ. AnalPost fol. a VIIIa)
, respective
(
supra 19
), simpliciter (
supra 19
et saepius).
Saepe occurrit in
locut. a priori (opp. a posteriori) (
MATTH. Rat.
p. 6
et saepe), per prius
(opp. per posterius) (
HESSE Quaest.
p. 369
et saepe), secundum prius et posterius
(
ib.
p. 467
et saepe).