- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
- N.
- K.
I.
propr. Pierwszy,
pierwotny, początkowy; pristinus, originarius, qui est in
primordio.
Dicitur de
rebus concr. ,
sed etiam v.
gr. de
causa (
NIC. BŁ. Serm. II
p. 319
et saepius), materia (
ib. I p. 252
et saepius), origine (
ChrPP
p. 429
et saepius),
ratione (
WROCŁ. EpitConcl fol. o IIa),
sim.; item de
hominibus,
v.
gr. de legislatoribus (
JAC. PAR.
RefEccl
p. 56
). Occ.
a.
pierwszy w kolejności;
ordine primus
DŁUG. Hist. I p. 79(= I p. 138 ed.nov.): in ipso mox p-i cursu oxigonis ferreis plantas ledentibus prohibiti subsistunt.
b.
iur.
najpierwsi w kolejności
dziedziczenia; primi heredes
KodTyn p. 192 (a. 1403) : nullusque frater aut parentes, cognati et agnati et quilibet successores ipsius domini Ioannis, tam p-es (ed. primoriales) quam beneficiorum quorumcumque spirituales vel saeculares ad eandem hereditatem ... habebunt ius.
II.
transl.
a.
phil.
podstawowy, zasadniczy; principalis, capitalis
ExPhys fol. e IIIb : materia prima solet dici fundamentum nature et p-is massa.
Ib. fol. g Ia: materia est p-e subiectum.
WROCŁ. EpitConcl fol. n Ia : aqua ... est p-is materia omnium.Ita saepius.
b.
locut.
primordialem esse ad aliquid
mieć prawo pierwszeństwa do czegoś;
potiorem esse eorum, qui ius ac
potestatem alicuius rei habent
KodWp V p. 159 (a. 1409) : si ... contingeret ... molendinatorem hoc idem molendinum vendere, nulli ... potest vendere, nisi prehabita licencia ... abbatis ... uel eundem ad soluendum erit p-is ac principalis.Cf. PRIMUS I 3 f, PRINCIPALIS II, PRIOR I 4.