- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
[
generis
m.
ARect I
p. 160 (a.
1479)
:
propter leuiorem precium
... floreni.]
I.
1.
propr. cena,wartość
czegoś;
merces, id quod aliquid valet,
quanti taxatur.
Iuncturae notabiliores
α. pretio (alto, caro, exili,
levi, maiori, minori,
remisso, vili) emere, vendere
sim.
β. pretium currit (in praesenti:
StWłocł p. 20, a.
1477).
γ. aliquid (pro) aliquo pretio est
(
Visit.
p. 13, a.
1511
et saepius;
StPPP XI p. 697,
a. 1536)
, quadruplo pretio ascendit (
DŁUG. Hist. V
p. 142
)
, iustum pretium obtinet (
Dogiel I
p. 142, a.
1539)
, pretium aliquod valet ((
CorpJP III
p. 61, a.
1507
;
ARect II
p. 70, a.
1540),
;cett.
2.
transl. wartość,
znaczenie; vis, pondus, momentum, auctoritas.
N.
locut.
magni pretii (esse)
;item
in (magno) pretio esse
(saec.
XV
ex.
- XVI), sim.;
opp.
nullius pretii esse.
Inde meton. rzecz cenna, kosztowna, skarb; res pretiosa, copia,
v.
gr.
virginitatis (
DŁUG. Op.
p. 74
).
Constr.
ad 1 -
2:
a.abs. b. sq.
gen. c. sq. pro.
II.
1.
zapłata, wynagrodzenie, pieniądze zapłacone (zwł. za pracę); praemium, merces, remuneratio (praec. laboris), pecunia pro aliqua
re data (interdum in malam partem:
łapówka, pecunia corrumpendi gratia
data).
Per abundantiam
salarium pretii (
AKapSąd III
p. 61, a.
1489)
.
Saepe dicitur
pretio
za pieniądze, za wynagrodzeniem; mercede,
pecunia accepta.
Eodem sensu
de pretio (
StPPP VIII
p. 776, a.
1399
;
ZapSądWp
p. 391, a.
1409
et saepius), ex pretio (
KsgMaz II
p. 135, a.
1425
;
RHer VI
p. 5, a.
1449
et saepius),
per pretium (
Ztschr. XLVI
p. 207, a.
1427)
, pro pretio (
KodWp III
p. 478, a.
1378
;
StPPP VIII
p. 562, a.
1398
et saepius)
;opp. sine (absque) pretio (
CracArt I
p. 43, a.
1407
;
KodPol II
p. 92, a.
1277).
Occ.
sensu praegnanti
a.
wkup,
tj. opłata za
nabycie prawa do korzystania z lasów dworskich;
pecunia pro iure in silva domini ligna excidendi et sues pascendi solvenda
AGZ XVI p. 193 (a. 1485) : quilibet eorum recipiet p-um alias «wkvp» ab impulsoribus suis.
b.
przewoźne,
tj. opłata za
przewiezienie przez rzekę; merces,
quae a vecto solvitur ei,
qui navem exercet,
cf.
c.
myto;
portorium
StPPP I p. 328 (a. 1420) : ne circa easdem mensuras et p-a fraudes commitantur (in versione Pol. saec. XVI «aby przy tych to miarach i mycie zdrada nie dopuszczana była»).Glossa Pol.
GLc p. 11 : p-um, merces «myto».
2.
in
locut. operae pretium (est, videtur; ferre, habere sim.),
cf.
sqq.
3.
procent; fenus, usura
ŻydKrak p. 52 (a. 1406) : receperunt domini 30 marcas denariorum ad p-um, quas Judei dederant ad viam ... parandam.
AGZ XVI p. 401 (a. 1485) : quas centum marcas generoso heredi ... in p-um alias «w plath» dederunt, ita quod quolibet anno per novem marcas ab ipsis solvere debet.
4.
eccl.
odkupienie; redemptio generis humani a Christo facta
(saec.XV - XVI).
III.
1.
propr. kara
pieniężna;
multa.
2.
transl.
kara wieczna; damnatio aeterna
*CodVit p. 886 (a. 1429) : non horruit Christus subire patibulum acerrime crucis, ut nos relueret a p-o.