- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- K.
- O.
[inf.
praes.
act.
praetendare :
AGZ II
p. 226 (a.
1482)
:
iniuriam pretendare.]
I.
propr.
1.
rozciągać, zastawiać (sidła, zasadzkę); tendere,
distendere (insidias, obstaculum, laqueos, sim.).
2.
rozciągać, poszerzać terytorialnie;
extendere (spatium terrae)
TPaw III p. 564 (a. 1393) : Nicolaus ... aquisiuit sibi penam sex marcarum in Potrcone ... quia pratum p-it violenter absque iure.Refl. et mediopass. rozciągać się, sięgać; se extendere, distendi, porrigi.
3.
przedstawiać, pokazywać, okazywać (po sobie);
proferre, ostendere, prae
se ferre.
II.
transl.
1.
okazywać, świadczyć, wyświadczać; ostendere,
exhibere, praestare,
v.
gr. gratiam, misericordiam, zelum sim.
2.
a.
stwarzać pozory, zasłaniać się, pokrywać czymś, pozorować,
udawać, zmyślać;
praetexere, simulare, fingere.
Part. perf.
praetensus,,
-a, -um
loco adi. , cf.
PRAETENSUS I 1.
b.
twierdzić, utrzymywać, zapewniać (często fałszywie); asserere, affirmare, asseverare (saepe falso)
THOM. Med. p. 301 : raro accidit casus matricis ... propter calidos humores, licet hoc Rogerius p-at.
ArPrawn I p. 9 (a. 1400) : vos p-itis quarundam litterarum apostolicarum falso, correpticie et surrepticie ... obtentarum executorem et commissarium.Ita vulgo.
III.
fungitur vice verborum
1. intendendi
a.
wszczynać, wyrządzać;
intentare, inferre,
v.
gr. iniuriam (
StPPP XII
p. 558, a.
1531)
, defectum (
KodWp III
p. 763, a.
1324)
, dissensiones (inter aliquos:
AGZ XV
p. 203, a.
1482)
, actionem (
*Dogiel I
p. 216, a.
1549)
, ius (
ib.
), querelam
(
ib.
).
b.
zamierzać, usiłować;
contendere, in animo habere
KodMp II p. 184 (a. 1292) : gracia nobilibus innata iustorum merita ... premijs orbare non conatur, immo p-it et anhelat ipsa merita intendere.
DokSul p. 357 (a. 1368) : p-ntes sub spe retributionis aeterne ... possessiones ... monasterii ... in meliorem reducere conditionem.Ita saepius.
2.
attendendi
brać pod uwagę, uwzględniać; considerare,
respicere
PommUrk V p. 308 (a. 1317) : sanctimonialium inopiam p-ntes ecclesiam parochialem ... ad usus sanctimonialium ... duximus apponendam.
Ib. VII p. 8 (a. 1326) : antecessorum ... pios actus provide p-ntes.
KodWp II p. 413 (a. 1327) : cupientes utilitatem et decorem nostre ... ecclesie ... p-re ... molendinum ... tradimus.Ita saepe.
Constr.
ad I – III.
a.
abs. . b.
sq.
dat.
c.
sq.
(dupl.
)
acc.
d.
sq.
abl.
e.
sq.
(acc.
c.
)
inf.
f.
sq.
ad. g.
sq.
contra :
AnnMp p. 41 (a. 1256) : p-ns contra ipsum causas omnimode frivolas et inanes.
NIC. BŁ. Serm. I p. 257 : contra populum Dei ... p-re laqueos.h. sq. coram. i. sq. de :
Lites I p. 41 (a. 1320) : de quibus rebus commissio ... nichil p-it vel p-re poterit.j. sq. erga. k. sq. in c. acc. l. sq. in c. abl. m. sq. per. n. sq. pro. o. sq. sub:
KodPol I p. 200 (a. 1348) : sub iuramento nullam ... causam racionabilem p-ntes.Cf. p. sq. super c. abl. q. sq. ultra :
AGZ XIX p. 567 (a. 1511) : torrentis ... summitas p-it se ultra ... predictam semitam.r. sq. enunt. fin. c. ut :
KomKadł p. 21 : si supplicatio principis ... p-isset, vt Vincendus aliqua figmenta dictasset.s. sq. enunt. obi. c. quod :
CodVit p. 642 (a. 1424) : p-tis ... quod pars vestra ... sit verior.
AKapSąd III p. 152 (a. 1511) : Jacobus p-ndo, licet minus vere, quod pater Martini non solvit contribucionem.