Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEDICO-1

Gramatyka
  • Formypraedico, predico
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • A. głosić słowo Boże, nauczać wiary, ewangelizować
      • 2. głosić kazanie, kazać
    • B.
      • 1. wysławiać, wielbić
      • 2. głosić publicznie, ogłaszać
      • 3. iur.+ ius iurandum (iuramentum) wygłaszać przysięgającemu tekst przysięgi do powtarzania
  • II. log.
    • 1. log.orzekać
    • 2. pass.: pełnić funkcję orzeczenia

Pełne hasło

1. PRAEDICO s. PREDICO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
[pass. sensu act.
AKapSąd I p. 52 (a. 1442) : dixit se errore et ignorancia predicatum fuisse in ambone.
Cf. Th. X 2, 551, 43 sqq. ]
I.
A. głosić słowo Boże, nauczać wiary, ewangelizować; Christi doctrinam proferre, fidem Christianam propagare.
Dicitur
Christum ( VAdAnt p. 41, 12).
2. głosić kazanie, kazać; homiliam proferre, sermonem sacrum pronuntiare
KodKKr II p. 188 (a. 1394) : vt ... semper Polonico sermone in eclesia s. Marie Deipare p-retur.
SEVER. p. 52 : dum multos annos p-ret contra vicia.
Ita saepius. Cf. Th. X 2, 555, 62 sqq. Varia ad 1 - 2: additur verbum Dei ( HESSE Matth. IV p. 196 ; ArHist X p. 365, a. 1552). ;indicatur obi. a. sq. acc. (c. inf. )
N.
linguam (Teutonicam : OSTR. p. 125 ; ;simili sensu sermonem Teutonicum: ib. p. 126 ) . b. sq. contra, cf. et
SCARB. Sap. I p. 107 : dum contra vitium eius Aliphi ... p-ret Augustinus.
ArHist VI p. 104 (a. 1469) : p-at coram secularibus contra clerum.
indicatur cui a. sq. dat.
CantMAe I nr. 100, v. l0b (saec. XV in.) : corpus Jesu Christi ... a prophetis nunciatum et a missis p-tum universis gentibus.
HESSE Matth. ΙII A p. 185 : eis pharisaeis p-vit Christus propter turbam fidelium eis annexam.
Ita saepius. Cf. Th. X 2, 560, 19 sqq. b. sq. coram, cf. indicatur modus a. sq. abl. , v. gr. sermone Polonico (cf. et saepius ), doctrinis et exemplis saluberrimis ( *CodEp II p. 393, a. 1439) , verbo ( ArPrawn I p. 254, a. fere 1440 et saepius), item errore et ignorantia (cf. ). b. sq. (quantum) ad :
HESSE Matth. V p. 229 : bene p-verunt Eum quantum ad omnes articulos et circumstantias humanitatis ... non autem ad articulos divinitatis.
Cf. Th. X 2, 558, 20 sqq.
B.
1. wysławiać, wielbić; laudibus efferre, celebrare.
Additur
commendabiliter ( KodKrak p. 33, a. 1354) , summa cum laude ( CodEp II p. 469, a. 1445) .
2. głosić publicznie, ogłaszać; in publico nuntiare.
Constr. ad 1 - 2:
a. sq. (dupl. ) acc. b. sq. de. c. sq. acc. c. inf.
3. iur. ius iurandum (iuramentum) wygłaszać przysięgającemu tekst przysięgi do powtarzania; iuranti formulam iuris iurandi repetendam pronuntiare
VL p. 337 (a. 1505) : is qui sibi Iudaeo juramentum narrare debet seu p-re.
Ib. infra p-etur ei iuramentum sic.
Dogiel IV p. 331 (a. 1550) : p-etur ... jusjurandum oratoribus ducis in haec verba conceptum.
Cf. 2. PRAEDICO II 2.
II. log. t.t.
1. orzekać; asserere, dicere (propositione log. ).
Dicitur de
praedicandi modis:
BYSTRZ. Log. fol. k VIIb : tres modos p-ndi, scilicet ... vniuoce, equiuoce et denominatiue.
Ita saepius. indicatur obi. a. sq. acc.
N.
praedicatum :
HESSE Quaest. p. 772 : p-antur ista praedicata.
b. sq. de. c. sq. acc. c. inf. indicatur modus a. sq. abl. , v. gr. actu ( BYSTRZ. Top. fol. y VIa) , nomine et ratione ( MatFil IV p. 37, saec. XIV et saepius), praedicatione (significata: BYSTRZ. Log. fol. e Ib et saepius). b. sq. in c. acc. , v. gr. in quid (opp. in quale: MARTIN. OP. Serm. p. 39 nlb. , et saepius), in quale (accidentale: BYSTRZ Log. fol. h IIa ; opp. essentiale ib. ), b. sq. in c. abl. , v.gr. in abstracto (opp. in concreto: BYSTRZ. Log. fol. h IIa) , in recto (opp. in obliquo: BYSTRZ. AnalPr fol. i VIIb et saepius). c. sq. per, v. gr. per locum dialecticum ( BYSTRZ. Top. fol. o VIIa) , per modum partis ( STOB. Praed. fol. lb) . d. sq. secundum, v. gr. secundum magis et minus ( GŁOG. Porph. fol. b Ib) , secundum quod ipsum ( BYSTRZ. AnalPost fol. e IVa) , secundum se (opp. secundum accidens ib. fol. g VIIb, cett. e. sq. adv. v. gr. absolute ( WROCŁ. Dial. fol. E VIIIb) , accidentaliter ( GŁOG. Porph. fol. a VIIIb et saepius; sive denominative: BYSTRZ. Log. e Ib ; opp. essentialiter: GIEŁCZ. fol. A IIIb ; ;sive quidditative: BYSTRZ. AnalPost fol. g VIIa et saepius), actualiter (opp. aptitudinaliter id. Top. fol. o VIIa) , affirmative (opp. negative id. Log. fol. h IIIa et saepius), analogice ( MatFil IV p. 37, saec. XIV) , contingenter ( BYSTRZ. Log. fol. y IIa) , convertibiliter ( id. AnalPost fol. i VIIb et saepius), conversim ( id. Top. fol. o VIbet saepius) , disparate ( WROCŁ. Dial. fol. B Va) , formaliter ( DOBCZ. fol. b Vb ; STOB. Praed. fol. 3a ) ;, immediate ( BYSTRZ. AnalPost fol. l VIIb et saepius; simili sensu directe id. Log. fol. e IIa et saepius), necessario ( id. AnalPr fol. e VIb et saepius), pluraliter ( WROCŁ. EpitConcl fol. d VIb) , substantialiter ( ib. fol. t IIa) , universaliter ( BYSTRZ. AnalPr fol. d Ib et saepius) , univoce (opp. aequivoce, cf. supra13 et saepius), vere ( STOB. Praed. fol. 3a et saepius; opp. false: WROCŁ. Dial. fol. A Va) .
2. pass. : pełnić funkcję orzeczenia; praedicatum esse
GŁOG. Don. fol. U VIIa : gerundia non p-antur per se (cf. ib. supra gerundium non est praedicatum).
Id. ExLog fol. D IIIb : medium aut subijcitur in maiori et p-atur in minori aut p-atur in ambabus (item BYSTRZ. AnalPr fol. d IIIb).
BYSTRZ. AnalPr fol. c Vb : modus in modalibus semper p-atur et nunquam subijcitur sicut est verbum in illis de inesse.
N. definitionem
GŁOG. Porph. fol. d VIIIa : p-ri ... communiter ... est predicatum dici de subiecto, non curando an vere vel false ... p-ri proprie ... est vnum in alio esse et per notam compositionis predicatum de subiecto designari.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)