- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- H.
- O.
ArLit II p. 348 (a. 1528) : residuitatem ... stadii ... debent eidem Szmolyk praebire.3. sg. impf. act. praebibat:
DokListPł II p.441 (a. 1558) : cutellos ad patrandum scelus ... mater ... prebibat.3. sg. perf. act. praeberunt:
ArHist V p. 145 (a. 1467) : munuscula inter se preberunt et ... anulos inter se preberunt per modum munusculi.
part. praes. act.
loco part. perf. pass.
ArHist IV p. 263 (a. 1377) : aggerem ... pro se reformabit, cum necesse fuerit, nostrorum tamen hominum iuuamine prebente.3. sg. ind. praes. act. praebens est:
FRANC. Orth. p. 158, v. 127 : cum ‘bonum fatum’ sonat, ‘Bonifatius’scribitur ... quando ‘bonum faciens’ valet, est tunc ‘c’ sibi prebens (sc.‘Bonifacius’ ).]
I.
A.
podawać, dawać, udzielać, przekazywać , dostarczać;
dare, exhibere, tradere, praestare, porrigere, commodare.
Iuncturae notabiliores selectae
1.
concr.
,
v.
gr. alicui (rei) manus; item
dorsum (verberanti:
DŁUG. Op.
p. 80
)
, terga (i.q. dare, cf.
); item osculum (pacis) sim.
N.
locut.
se obvium alicui
stać naprzeciw;
opponi, obviam stare
PomUrk III p. 44 (a. 1288) : diriguntur termini ad quandam quercum, que se obuiam p-et venientibus per viam (cf. Th. X 2, 389, 81 ).
2.
abstr.,
v.
gr. alicui (rei)
a. auditum (benignum, cf.
; salvum et liberum:
ADAM
p. 322
)
, audientiam, attentionem sim.,item
aures,
b. assensum, consensum,
voluntatem sim. (ad aliquid:
KodMp IV
p. 116,
a. 1409
et saepius; in aliquid:
*KodKKr II
p. 259,
a. 1401
; in aliqua re:
DyplMog
p. 14, a.
1243
et saepius; pro aliqua re:
Tom. IV
p. 114,
a. 1517
; super aliquid:
ArHist VI
p. 110,
a. 1476
; quod aliquid fiat:
KsgCzer
p. 269,
a. 1422).
c. auxilium, iuvamen, patrocinium
sim., item consilium (contra aliquem:
StPPP VII
p. 549,
a. 1498
; ad aliquid:
RHist IX
p. 269,
a. 1502).
d.
operam i.q.
dare (ad aliquid:
PommUrk II
p. 147,
a. 1266
; super aliqua re:
CIOŁ. Lib. I
p. 144
).
B.
singulare: i. fere
q. zezwalać, dopuszczać;
permit
tere
CodVit p. 691 (a. 1425) : hunc quem nasci prestitit Deus diu vivere p-at.
II.
A. aliquid
1.
concr.
pokazywać, okazywać;
exhibere, monstrare, ostendere,
manifestum reddere,
prodere.
N.
constr. sq. enunt. obi. c.
quod:
KodWp III p. 95 (a. 1358) : dux ostendat, p-at et doceat per litteras ... quod ... decima dari debeat.
Praec.
in locut.
α.
ducatum alicui
pokazywać drogę, być przewodnikiem; viam
ostendere, ducem esse (cf. supra III 879, 52 sqq.).
Simili sensu
viam :
StCrac p.13 (a. 1356) : qui ... talia impedire nititur, viam p-et, ut ea, quae ipse fecerit, non serventur.
Tom. V p. 222 (a. 1520) : ut modum et viam ipsam p-ret, qua pax ... componi possit.
β.
cor suum alicui
okazywać komuś serce;
benevolum se praestare
KomKadł p. 264 : cum ... amicus amico cor suum p-et, ea vis est amicitiae, vt vnus quasi fiat animus ex pluribus.
2.
abstr. okazywać,
wyświadczać, dawać, wyrażać;
exhibere, ostendere,
manifestare
,
v.
gr. fidem (
Tom. III
p. 417, a.
1515)
, honorem (
AKap Sąd IIΙ
p. 278,
a. 1501
et saepius), obsequium (
KodWp III
p. 602,
a. 1388
et saepius), officium (
Tom. VIII
p. 250, a.
1526)
, testimonium (fidei ac sollertiae
ib. V
p. 302,
a. 1520)
, reverentiam (
MARTIN. OP. Chr.
p. 260
et saepius); item dispendium (
NIC. BŁ. Serm. II p. 248).
Praec.
in locut.
aliquid de se
okazywać coś ze swojej strony;
pro sua parte praestare, ostendere
CodVit p. 739 (a. 1426) : semper de se p-uit digna testimonia merito commendanda.
DŁUG. Hist. IV p. 547 : magnum de se spectaculum populo p-ns.
*Tom. VI p. 187 (a. 1522) : quam bonam de se spem p-ant.Ita saepius, cf. s.v. EXHIBEO.
N. alio
sensu
ius
poddać się wymiarowi prawa;
iudicis decreto parere
Tom. II p. 188 (a. 1513) : quum rem per diffidationem aggressus est, ut juri debeat parere et ius de se p-re.
B.
se aliquem (aliqualem)
okazywać się kimś (jakimś), oświadczyć się jako ktoś;
i.q. se exhibere, praestare, declarare.
Constr.
ad I – II:
a.
sq.
(dupl.
)
acc.
(c.
gerund.)
b.
sq.
dat.
(vulgo).
c.
sq.
ad :
Dogiel IV p. 235 (a. 1525) : ad eosdem ... equites stipendium ... p-re.d. sq. inter , cf. e. sq. pro :
ŁASKI ComPriv fol. 23 la : qui parietes p-et pro nummorum debito.
III.
1.
dokonywać, spełniać;
efficere, explere,
exsequi.
N.
iustitiam
wymierzać sprawiedliwość;
i.q. exercere
KodMp II p. XLVII (a. 1293) : vt vtrique parti equa lance iusticia p-retur.
2.
składać, przedstawiać; praestare, proferre
MPH III p. 274 (saec. XV) : Stephan noluit Turco obedire nec omagium p-re.
Tom. I p. 109 (a. 1510) : quod ita facturi simus jusjurandum p-eamus.