- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
- O.
I.
propr. brama
(zwł.miejska), wrota, drzwi; valva (praec. urbis, oppidi), ianua, ostium, fores.
Glossae
Pol.
GLt p. 22 : portulanus «wrotni», inde p-a «wrota» (ita saepius ).
RFil XXV p. 152 (saec. XV) : p-a «forthka» (ita saepius ).
AGZ XVI p. 67 (a. 1469) : invasit super domum ... et repercussit p-am alias «vlyczka» violenter.
GLcerv p. 586 : ianua parietis est ac domorum «drzwi», p-a vero murorum munitionumque atque castrorum «porta, brona».Distin guuntur variae valvae urbanae addito gen. vel adi., v. gr. (Cracoviae) s. Floriani ( ArPrawn X p. 450, a. 1415) , s. Nicolai ( KsgŁawKr p. 14, a. 1367) , Iudaeorum ( ib. p. 85, a. 1372), Sutorum ( DokMp I p. 197, a. 1379) ; Slavcoviensis ( KodKKr I p. 176, a. 1325) , Vistularia ( ŹrWaw I V p. 84, a. 1528), permultaque sim.
N.
locut.
Ioannes ante Portam Latinam
święto obchodzone 6 maja;
festum die 6 Maii celebrari
solitum
LibMortVinc p. 43 (saec. XIII) : Johannis ante P-am Latinam.
KodWp II p. 60 (a. 1292) : datum in Poznania in die beati Iohannis ante P-am Latinam.Ita saepius.
Constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
c.
sq.
ad:
KsgKaz p. 70 (a. 1376) : pro p-is ad cimiterium.
RachBon II p. 100 : pro 3 p-is de petris: una ad balneum et 2 ad habitationes supra balneum.Ita saepius.
d.
sq.
de, cf.
supra15.
e.
sq.
penes:
DokListPł II p. 355 (a. 1551) : ostium alias pf-a penes pontem arcis.
II.
meton. et in imagine
1.
brama, wrota, dostęp, dojście; ostium,
aditus, accessus
a.
rerum
concr.
, praec. partium
corporis,
v.
gr.
cerebri (
THOM. Med.
p. 74
)
, hepatis (
ib.
p. 184
et saepius); item huc pertinere videntur
propaginis (
VINC.
p. 411
:
venter ... eius
pueri paulatim
ita computruerat, quod usque ad p-am propaginis veniens omnia intestina denudaverat; cf. ib. supra de ventre ... ad genitalia
putrefacto),
virginitatis (
ArHist V
p. 122, a.
1454
:
homo ... castratus ... nequit
aperire p-as virginitatis).
b.
rerum
abstr.
,
v.
gr. aevi (
PAUL. CR.
p. 125,
v. 6),
desperationis (
Tom. IX
p. 154, a.
1527)
, dignitatis (
KodWp II
p. 589, saec.
XIV
et saepius), ), inferi (
MATTH. Serm. I
p. 105
)
, mortis (
STAN. OP.
p. 853
et saepius), vitae (
GŁOG. Alex. II fol. R
Ib),
sim.
2.
Porta Ottomańska, dwór sultański;
curia imperatoris Turcarum
*CodEp III p. 416 (a. 1494) : oratorem misistis ad excelsam p-am meam.
*Tom. II p. 111 (a. 1512) : nondum enim ipse ad fortunatam nostram p-am perveniens.
*Ib. infra donec ad fortunatam nostram p-am ex parte vestre regie celsitudinis orator veniat (cf. ib. supra in fortunata nostra curia).Ita saepius.