Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PONTIFEX

Gramatyka
  • Formypontifex
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -icis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. kapłan pogański
    • 2. eccl.
      • a. + Christo
      • b. biskup
        • α.
        • β.
      • c. + summus papież
  • II. kamieniarz

Pełne hasło

PONTIFEX, -icis m.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • O.
[gen. pl. pontificium cf. infra 751, 6.]
I.
1. kapłan pogański; antistes paganorum.
N. glossam Pol.
RFil XXIV p. 361 (saec. XV med.med) : p-es Jacobum accusaverunt «byskupya balwanska ... oskarzily».
2. eccl.
a. sacerdos, officiorum divinorum minister. Occ. de Christo :
CantMAe nr 28 v.2b, 4 (saec. XIV) : Jesu celeste decus, rex et p-x meus, salus mea.
N.
pontifices minores laudat et explicat
URSIN. p. 57,17 : p-es minores cardinalem, patriarcham, archiepiscopum, episcopum, prothonotarium abbatemque appellamus.
b. biskup; episcopus.
Distinguitur
α. sq. gen. , v. gr. alicuius terrae ( VPriefl p. 7 ) , basilicae Vladislaviensis ( WODKA p. 243 ).
β. sq. adi. , v. gr. Cracoviensis ( AKap Sąd I p. 236, a. 1480) , Poznaniensis (ib. )
c. summus et abs. papież; papa, summus pontifex (Romanus).
Dicitur
Romanus; item apostolicae sedis ( VAdAnt p. 19,6) ; sacrosanctae Romanae (ac universalis) Ecclesiae ( Lites I p. 14, a. 1320 ; ArPrawn I p. 30, a. 1400).
II. kamieniarz; lapicida
CodSil IIΙ p. 81 (a. 1353) : pro lapidibus et p-bus in foro salis.
KsgKaz p. 75 (a. 1376) : consules dederunt magistris p-ium XX scotos pro pontificio.
Ita saepius.
N. glossam Germ.
PomnLw III p. 50 (a. 1418) : registrum p-um alias «bruckner».
Cf. PONTIFICATIO PONTIF1CATOR PONTIFICIUM II, PONTIFICO.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)